II SA/Go 461/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w dniu 30 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. P. na działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie komina postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić z urzędu stronie skarżącej – D. P. od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

W dniu [...] lipca 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęło pismo D. P. z dnia [...] lipca 2026 r. zatytułowane ,,skarga". Z treści pisma, sporządzonego pismem ręcznym (trudnym do odczytania), skarżący opisał historię zgłoszenia nielegalnie wybudowanego w jego ocenie komina na potrzeby lokalu nr [...] w budynku wielorodzinnym w [...] (w budynku tym zamieszkuje skarżący) i podejmowanych w związku z tym czynności, przede wszystkim przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w [...] (dalej jako PINB). Skarżący wyraził przede wszystkim swoje niezadowolenie z podejmowanych przez organ działań, które nie prowadzą do usunięcia dokonanej w jego opinii samowoli budowlanej. Do skargi załączone zostały kserokopie licznych dokumentów w tym rozstrzygnięcia PINB z dnia [...] kwietnia 2022r. [...] września 2024 r. i [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] września i [...] października 2023 r. w sprawie skarg złożonych w trybie dział VIII k.p.a. oraz postanowienia PINB z dnia [...] września 2024 r. o odmowie udostępnienia skarżącemu kopii protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2022 r. dotyczącego legalności wybudowania komina na potrzeby lokalu nr 3 w spornym budynku. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej odrzucenie. Organ opisał, że na skutek informacji (skargi) skarżącego z dnia [...] marca 2022 r. dotyczącego opisanego powyżej komina podjęte zostały czynności kontrolne, które nie wykazały, aby doszło do jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa. Komin został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, prace wykonane zostały zgodnie z projektem budowlanym, lokalizacja nie budzi zastrzeżeń. Wobec powyższego skarga strony uznana została za bezzasadną. Następnie na skutek dalszych pism skarżącego organ udzielał informacji i uznawał skargi za bezzasadne. W dniu [...] listopada 2023 r. organ dokonał kontroli budynku z punktu widzenia stanu technicznego, która także nie wykazała żadnych nieprawidłowości. Postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. PINB odmówił wydania wnioskowanego przez skarżącego protokołu z kontroli w dniu [...] kwietnia 2022 r., a co do zażalenia wniesionego na to postanowienie organ odwoławczy stwierdził uchybienie ustawowego terminu do jego wniesienia. Zdaniem PINB skarga z [...] lipca 2026 r. stanowi w istocie polemikę z dokonanymi dotychczas ustaleniami organu dotyczącymi spornego komina. Jednocześnie organ zwrócił uwagę na nieczytelność i niezrozumiałość treści w/w skargi, które utrudniają ustosunkowanie się do niej. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] sierpnia 2026r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez m.in. dokładne wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności (numer i data), dokładne oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Jednocześnie pouczono skarżącego, że pisma kierowane do Sądu powinny być czytelne umożliwiając zapoznanie się z ich treścią. W terminie do usunięcia braku formalnego skargi skarżący nadesłał m.in. pismo, które wpłynęło [...] sierpnia 2026 r., w którym podał, że zaskarża całą dokumentację przesłaną do Sądu od organów i podtrzymuje żądania dotyczące komina. Dodał, że prosi o odzyskanie protokołu z przeprowadzonej kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Merytoryczna ocena skargi zawsze musi zostać poprzedzona badaniem, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego. Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") i obejmuje: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803 – dalej w skrócie jako "k.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Kognicji sądów administracyjnych nie podlegają sprawy inne, aniżeli opisane powyżej, przy czym muszą to być sprawy, w których działania organów administracji publicznej charakteryzują się cechami tzw. stosunku administracyjnoprawnego. W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności istotną trudność stanowiło określenie przedmiotu zaskarżenia. Mając na uwadze nieczytelność treści odręcznie sporządzonej skargi, jednocześnie przy braku jednoznacznego określenia przedmiotu skargi, Sąd wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi poprzez dokładne wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności (numer i data), dokładne oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył pismo, także sporządzone odręcznie, częściowo w sposób nieczytelny, w którym potwierdził, że podtrzymuje skargę, podając, że w istocie skarży wszystko co dotyczy kwestii komina, wybudowanego w ocenie skarżącego nielegalnie. Sąd uznał, iż o ile skarżący w terminie do usunięcia braku formalnego skargi ustosunkował się do wezwania Sądu, to jednak nie zostało w piśmie procesowym, które wpłynęło do Sądu w dniu [...] sierpnia 2026 r., wskazane jednoznacznie, tak jak wskazano w wezwaniu Sądu, jaki dokładnie akt jest przedmiotem skargi, z jakiej daty i o jakim numerze. Skarżący podał jedynie ogólnie, że skarga obejmuje wszystkie pisma załączone do skargi, które do tego pochodzą z odległych dat tj. z 2022 r., 2023 i 2024 r. Analiza pism skarżącego wskazuje, że generalnie kwestionuje działanie PINB dotyczące spornego komina. W tych okolicznościach Sąd uznał, iż w istocie skarżący skarży działanie PINB w [...] jako całokształtu dotyczącego komina wybudowanego na potrzeby lokalu [...]. Skarżący zarówno w skardze, jak i piśmie procesowym wyraził swoje niezadowolenie z podejmowanych przez organ działań, które nie doprowadziły do takich wyników, jak chciałby tego skarżący. Natomiast brak sprecyzowania numeru i daty skarżonego aktu, w połączeniu z treścią skargi, jego nieczytelnością oraz treścią pisma procesowego z dnia [...] sierpnia 2026 r., doprowadziły do uznania przez Sąd, że w istocie skarga dotyczy działania PINB w [...], które w ocenie skarżącego nie przyniosło oczekiwanego efektu w przedmiocie spornego komina. Treść odpowiedzi na skargę, w której organ opisał szczegółowo przebieg postępowania, podejmowane czynności, także zwracając uwagę na nieczytelność skargi i w istocie polemiczny charakter treści skargi z działaniami podejmowanymi przez organ, w ocenie Sądu potwierdza prawidłowość dokonanej przez Sąd kwalifikacji przedmiotu skargi. Biorąc pod uwagę powyższe należało stwierdzić, iż objęte skargą działanie organu, powodujące niezadowolenie strony skarżącej, nie podlega kontroli sądowo administracyjnej. Działanie organów administracji publicznej (podmiotów wykonujących zadania publiczne), którego nie można sklasyfikować jako jednej z form wskazanych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a., nie podlega kontroli sądowej, a podjęte próby jej zainicjowania poprzez złożenie skargi nie mogą być skuteczne. Skarga taka musi zostać uznana za niedopuszczalną. Badanie ogólnych zarzutów dotyczących postępowania organów co do zgłoszonej przez skarżącego kwestii komina, nie jest objęte kognicją sądów administracyjnych. Mając na względzie opisane okoliczności, należy stwierdzić, że wniesiona przez skarżącego skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalna. Na marginesie jedynie Sąd zwraca uwagę, iż pisma załączone do skargi nie tylko pochodzą z odległych dat, ale większość z nich stanowiła uznanie za nieuzasadnione skarg składanych przez skarżącego do organu w trybie dział VIII k.p.a. W orzecznictwie w sposób jednolity przyjmuje się, że w sprawach dotyczących trybu skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (skarga jako niedopuszczalna podlega oddaleniu na takie pismo). Działania lub czynności podejmowane w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków normowane przepisami znajdującymi się w Dziale VIII k.p.a. nie są bowiem aktami lub czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Postępowanie skargowe uregulowane we wspomnianych przepisach stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, w ramach którego realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania petycji, skarg i wniosków (art. 63 Konstytucji RP). Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Przedmiotem skargi wniesionej zgodnie z art. 227 i nast. k.p.a. może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe i biurokratyczne załatwianie sprawy. Celem tego postępowania jest ocena skutków działania, czy też bezczynności określonych organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie w tym trybie nie kończy się zatem władczym aktem, podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. Innymi słowy, skarga złożona w trybie przewidzianym w Dziale VIII k.p.a. stanowi odformalizowany środek ochrony różnych interesów jednostki, niedający podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2025 r., III OSK 2111/25), a więc również postępowania sądowoadministracyjnego. Z kolei co do załączonego do skargi postanowienia PINB z dnia [...] września 2024 r. o odmowie udostępnienia skarżącemu kopii protokołu kontroli z [...] kwietnia 2022 r., należy zwrócić uwagę nie tylko na datę tego postanowienia, ale też jak wynika z odpowiedzi na skargę - zażalenie od powyższego postanowienia wniesione zostało do organu odwoławczego po terminie (postanowienie WINB z dnia [...]listopada 2024 r. stwierdzenie uchybienie terminu do wniesienia zażalenia). Zatem za stwierdzeniem, iż postanowienie to nie stanowi przedmiotu skargi przemawia nie tylko to, że skarżący nie wskazał mimo wezwania Sądu tego postanowienia jako zaskarżonego (podając jego datę i numer), ale także opisane powyżej okoliczności związane z upływem czasu i postanowieniem organu odwoławczego.