II SA/Go 460/18

Dnia 9 sierpnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji p o s t a n a w i a : 1. ustanowić adwokata, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji. Dnia 10 lipca 2018 r. do akt sprawy wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek Z.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem (3 lata). Jako źródło dochodu wskazała rentę rodzinną, które dziecko otrzymuje po zmarłym ojcu – 546,50 zł. Ponadto skarżąca podała, iż nie posiada majątku nieruchomego, ani ruchomego. Wśród stałych wydatków wskazała opłaty w kwocie 200 zł (śmieci, prąd, gaz), kredyt, bilet miesięczny i opłatę za przedszkole. Załączone do wniosku dokumenty (m.in. wyciąg z rachunku oszczędnościowego, dowód opłaty za przedszkole, bilet miesięczny) potwierdzają okoliczności zadeklarowane w formularzu PPF. W piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. skarżąca podała, iż mieszka z rodzicami, którzy ponoszą opłaty za wodę, gaz, prąd oraz czynsz. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek okazał się częściowo zasadny. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Analiza sytuacji materialnej Z.M. prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca jest osobą samotnie wychowującą małoletnie dziecko (lat 3), a jedyne źródło dochodu gospodarstwa domowego, które prowadzi z dzieckiem, stanowi renta przyznana dziecku po zmarłym ojcu w kwocie 546,50 zł. Nadto z treści formularza PPF wynika, że skarżąca nie posiada oszczędności ani majątku. Powyższe okoliczności uzasadniają tezę, że skarżąca nie ma możliwości poczynienia wydatków niesłużących bieżącemu – koniecznemu utrzymaniu. Należy zatem stwierdzić, że wniosek Z.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest uzasadniony. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznanie prawa pomocy umarza się. Z uwagi na fakt, iż na skarżącym nie spoczywa obowiązek uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a., spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 249a p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.