Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Go 398/26

Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z 14 października 2026 r., II SA/Go 398/26 – ewidencja gruntów i budynków

Wynik

Odrzucono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
14 października 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. i A. Z. na czynność Starosty [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zawiadomienia o zmianach w danych ewidencyjnych postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu M. J. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2025 r. nr [...]Starosta [...], działając na podstawie § 35 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 219 ze zm.), poinformował M. J. i A. Z., że w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w jednostce ewidencyjnej Gmina [...] wprowadzone zostały zmiany przedstawione w załącznikach do tego zawiadomienia. Skargę na powyższe zawiadomienie złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. M. J. i A. Z. w zakresie dotyczącym zmiany użytku Br-RIVa o pow. 0,20 ha na użytek B o pow. 0,21 ha. Skarżący zarzucili organowi naruszenie: 1. art. 24 ust. 1 pkt 2 oraz art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przez dokonanie aktualizacji EGiB bez wykazania skarżącemu dokumentów uzasadniających zmianę użytku Br-RIVa na B, mimo że zawiadomienie z [...].12.2025 r. wskazuje jedynie ogólnie operat techniczny [...], a skarżącemu nie wyjaśniono, jakie ustalenia tego operatu przesądziły o utracie rolnego charakteru zabudowy, 2. art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków przez przyjęcie, że część działki nr [...] powinna być ujawniona jako B, mimo że z pism skarżącego z [...].02.2026 r. i [...].03.2026 r. oświadczenia z [...].03.2026 r., zaświadczenia ARiMR z [...].02.2026 r. oraz dokumentacji fotograficznej wynika, iż nieruchomość jest faktycznie wykorzystywana na cele rolnicze, w tym jako miejsce chowu i hodowli oraz prowadzenia uprawy warzywnej. 3. art. 22 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego przez przerzucenie na skarżącego obowiązku sporządzenia dokumentacji geodezyjnej/operatu technicznego bez wydania decyzji administracyjnej nakładającej taki obowiązek i bez wykazania, że uzyskanie danych niezbędnych do aktualizacji nie jest możliwe w inny sposób. 4. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie faktycznego rolniczego sposobu użytkowania gruntu. potwierdzanego dokumentami ARiMR, oświadczeniem skarżącego, zaświadczeniem o braku MPZP oraz dokumentacją fotograficzną. 5. art. 8 i art. 9 KPA przez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania do organu i brak jasnego wyjaśnienia, dlaczego przedstawione przez skarżącego dowody nie wystarczają do weryfikacji wpisu, a także dlaczego skarżący ma ponieść koszt operatu technicznego. 6. Błędne ustalenie stanu faktycznego przez przyjęcie, że działka nr 154 utraciła charakter gruntu rolnego zabudowanego w zakresie 0,20 ha, mimo że dokumenty i fotografie wskazują na istniejące budynki gospodarcze, przechowywanie paszy/siana lub materiałów rolnych, ogród warzywny, siedzibę stada i brak nowej inwestycji budowlanej. Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wnieśli m. in. o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności materialno-technicznej w zakresie zmiany użytku gruntowego działki nr 154 z Br-RIVa na B. W skardze skarżący złożyli również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają też w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W przedmiotowej sprawie M. J. i A. Z. zaskarżyli czynność [...]– zawiadomienie z dnia [...] grudnia 2025 r. (data zawiadomienia znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy), którym organ poinformował ich, że w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w jednostce ewidencyjnej Gmina [...]wprowadzone zostały zmiany przedstawione w załącznikach do tego zawiadomienia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm., dalej jako p.g.k.) ewidencja gruntów i budynków to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W myśl art. 20 ust. 1 p.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania; 2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1 (art. 20 ust. 2). Na mocy art. 24 p.g.k. informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji, która dokonywana jest przez organ w formie czynności materialno-technicznej. Zgodnie z § 35 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r., poz. 219) o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta, w terminie 14 dni od dokonania zmiany w ewidencji, zawiadamia właściwe podmioty ewidencyjne, o których mowa w § 11 pkt 2 lit. a oraz § 12 pkt 1 (m.in. właścicieli albo samoistnych posiadaczy) w przypadku, gdy zmiana została dokonana na podstawie wniosku, o którym mowa w art. 24 ust. 2a pkt 2 ustawy, lub w trybie czynności materialno - technicznej wyłącznie na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i dotyczyła: a) pola powierzchni działki ewidencyjnej, b) rodzaju lub pola powierzchni użytków gruntowych, c) rodzaju budynku, d) numeru działki ewidencyjnej. Z powyższych przepisów wynika, że istotą ewidencji jest rejestrowanie istniejącego stanu prawnego gruntów i budynków, zaś wpisy do niej polegają wyłącznie na wprowadzeniu udokumentowanych zmian. Rejestr ewidencji gruntów stanowi bowiem odzwierciedlenie danych z uzyskanych dokumentów, przy czym organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Ewidencja nie kształtuje zatem nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej, stąd też dane zawarte w ewidencji mają charakter techniczno-informacyjny. Wprowadzenie do ewidencji zmiany (aktualizacji) stanowi czynność materialno-techniczną, która nie wymaga wydawania w tym zakresie władczego rozstrzygnięcia (decyzji czy postanowienia). Czynność zawiadomienia o zmianach w ewidencji gruntów i budynków nie jest również czynnością wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, w którym ugruntowało się stanowisko, że wprowadzana przez starostę z urzędu w drodze czynności materialno - technicznej zmiana aktualizująca operat ewidencji gruntów i budynków nie ma charakteru aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 25 października 2019 r., I OSK 2599/19; postanowienie WSA w Krakowie z 19 lutego 2014 r., III SA/Kr 846/13; postanowienie WSA w Warszawie z 30 lipca 2018 r., VIII SA/Wa 505/18; postanowienie WSA w Opolu z 28 czerwca 2019 r., II SA/Op 203/19; postanowienie WSA w Gliwicach z 27 marca 2017 r., II SA/Gl 1057/16). W takiej sytuacji stronie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na zawiadomienie starosty, tj. czynność polegającą na wprowadzeniu zmian do ewidencji gruntów (por. postanowienie WSA w Łodzi z 29 listopada 2012 r., III SA/Łd 534/12; postanowienie WSA w Rzeszowie z 28 stycznia 2013 r., II SA/Rz 1166/12; postanowienie WSA w Gdańsku z 12 września 2019 r., III SA/Gd 251/19; postanowienie NSA z 25 października 2019 r., I OSK 2599/19). Jakkolwiek orzeczenia powyższe wydane zostały w oparciu o przepisy poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034), to jednak zasadnicze motywy wyrażonego w nich stanowiska są aktualne także w świetle przepisów obecnie obowiązujących (por. postanowienie WSA w Szczecinie z 30 lipca 2026 r., II SA/Sz 398/26; postanowienie WSA w Krakowie z 30 października 2023 r., III SA/Kr 1385/23; postanowienie WSA w Kielcach z 21 października 2024 r., II SA/Ke 495/24; postanowienie WSA w Warszawie z 5 lipca 2023 r., VIII SA/Wa 252/23). Należy podkreślić, że w konkretnym przypadku aktualizacji danych ewidencji dokonano z urzędu w drodze czynności materialno - technicznej na podstawie art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h u.p.g.k., a więc na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Weryfikacja takiej dokumentacji przeprowadzana jest pod kątem zgodności z przepisami prawa z zakresu geodezji i kartografii, w szczególności dotyczącymi pomiarów, kompletności oraz spójności przekazywanych zbiorów danych z bazami danych prowadzonymi przez ten organ (art. 12b ust. 1 u.p.g.k.). W okolicznościach sprawy organ zweryfikował dokumentację pozytywnie, co wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy protokołów z [...] grudnia 2025 r. Skarżący kwestionując przeprowadzoną z urzędu aktualizację w istocie podważa pozytywną ocenę dokumentacji geodezyjnej wynikającą z powołanych protokołów, mimo że wyłącznym podmiotem uprawnionym do ich ewentualnego kwestionowania jest wykonawca robót geodezyjnych (zob. art. 12b ust. 7 i 8 u.p.g.k.). Oczywiście taki stan prawny nie oznacza, że właściciel nieruchomości nie ma prawnej możliwości kwestionowania danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków. Jest on bowiem uprawniony do żądania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji na zasadzie art. 24 ust. 2a pkt 2 u.p.g.k., o ile w jego ocenie dane tam zawarte są niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Rozstrzygnięcie organu w przedmiocie takiego wniosku następuje w formie decyzji administracyjnej i jest to przewidziana przez ustawodawcę forma właściwa do dochodzenia przez właściciela gruntu swojego interesu prawnego w obszarze informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Nie jest natomiast taką formą kwestionowanie czynności wprowadzenia z urzędu zmian w ewidencji gruntów i budynków, a w istocie kwestionowanie weryfikacji operatu geodezyjnego przedłożonego w ramach prowadzonej z urzędu aktualizacji (por. postanowienie NSA z 4 listopada 2022 r., I OSK 1691/22; postanowienie WSA we Wrocławiu z 23 listopada 2022 r., II SA/Wr 224/22). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, dopuszczalna jest skarga na czynność materialno-techniczną polegającą na aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w sytuacji, gdy w drodze tej czynności dokonano aktualizacji informacji z naruszeniem przepisów regulujących tryb tego rodzaju aktualizacji. W takiej sytuacji dochodzi bowiem do ingerencji w uprawnienia lub obowiązki stron (podmiotów ewidencyjnych) w drodze czynności z zakresu administracji publicznej, w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział dla tego rodzaju aktualizacji konieczność wydania rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. Z takim jednak przypadkiem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu za taką decyzję administracyjną nie można uznać kwestionowanego przez skarżących pisma Starosty z [...] kwietnia 2026 r., a nawet gdyby za taką decyzję zostałoby uznane, to i tak przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego konieczne byłoby wyczerpanie środków zaskarżenia przysługujących skarżącym w administracyjnym toku instancji. W konsekwencji dokonanych ustaleń, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Sąd postanowił jak w sentencji. Wobec odrzucenia skargi, bezprzedmiotowym było odnoszenie się do wniosku skarżących o przywrócenie terminu do jej wniesienia.

Informacje o sprawie

Data wpływu
30 czerwca 2026
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Starosta
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny