II SA/Go 370/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.D. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 7 marca 2019 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

M.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Postanowieniem z dnia 4 października 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, utrzymał w mocy powyższe postanowienie referendarza sądowego, natomiast postanowieniem z dnia 28 lutego 2019 r. Sąd odrzucił powyższą skargę M.D. W dniu 30 stycznia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał m.in., iż jest osobą bezrobotną, pozostaje na całkowitym utrzymaniu rodziców, nie ponosi kosztów własnego utrzymania i mieszkania, przewlekle choruje, przeciwko niemu toczy się kilkanaście postępowań egzekucyjnych, m.in. z powodu zadłużenia z tytułu alimentów. Oświadczył, że nie posiada żądnego majątku większej wartości. Zarządzeniem z dnia 31 stycznia 2019 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., skarżący został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: a) wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego, przedstawiających saldo na tych rachunkach oraz wszystkie operacje finansowe, za okres ostatnich trzech miesięcy, b) ewentualnych rachunków dotyczących kosztów leczenia, leków, rehabilitacji, c) dokumentów potwierdzających fakt zarejestrowania skarżącego w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna albo poszukująca pracy – o ile skarżący jest zarejestrowany w PUP (np. decyzja o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej albo poszukującej pracy, zaświadczenie potwierdzające posiadanie takiego statusu), d) dokumentów potwierdzających ewentualną niezdolność skarżącego do pracy - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w oparciu o okoliczności wynikające z akt sprawy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nie przedstawił wskazanych wyżej dokumentów w wyznaczonym terminie, natomiast dnia 1 marca 2019 r. do akt sprawy wpłynęło jedynie pismo o wydłużenie terminu do przedłożenia dokumentów do 31 marca 2019 r. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył M.D., który podał, iż postępująca pauperyzacja w budżecie domowym wyklucza pozyskanie jakichkolwiek oszczędności, co uniemożliwia uiszczenie kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. W razie wniesienia sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego zastosowanie znajduje przepis art. 260 p.p.s.a. Rozpoznając sprzeciw podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243-262 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć, na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wezwanie takie ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie łatwiejszym ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc zatem skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy oraz treści zaskarżonego postanowienia z 7 marca 2019 r., w ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Odnotować należy, że prawo pomocy nie może być przyznane osobie, która ukrywa przed sądem swoją sytuację finansową, a taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego i nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych. Podkreślić również należy, że rację ma referendarz sądowy wskazując, że złożenie kolejnego przez skarżącego wniosku o przedłużenie terminu do przedstawienia wymaganych dokumentów, nosi znamiona próby przewlekania postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd podzielił stanowisko referendarza sądowego i w konsekwencji, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.