Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Go 342/21

Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 21 kwietnia 2021 r., II SA/Go 342/21

Wynik

Oddala sprzeciw

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
21 kwietnia 2021
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2021 r. sprawy ze sprzeciwu M.B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego oddala sprzeciw.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem sprzeciwu wniesionego w niniejszej sprawie przez M.B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], którą na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej jako k.p.a.) uchylono decyzję Burmistrza z dnia [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego programu "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 250 zł miesięcznie od dnia [...] stycznia 2021 r. do [...] maja 2021 r. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: W dniu 15 stycznia 2021 r. M.B. złożył w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie pomocy finansowej na zakup żywności w ramach wieloletniego programu "Posiłek w szkole i w domu". W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, nie jest zdolny do podjęcia zatrudnienia. W związku ze stwierdzoną niepełnosprawnością wymaga wsparcia z opieki społecznej. Mieszka sam. Pobiera zasiłek stały w wysokości 548 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł. Zajmuje mieszkanie socjalne składające się z pokoju, kuchni i łazienki. W oparciu o przeprowadzony wywiad ustalono, że choruje na nadciśnienie, zakrzepicę żylną oraz bezdech nocny. Otrzymuje zasiłek mieszkaniowy w wysokości 79,41 zł. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza, orzekł o przyznaniu M.B. świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 250,00 zł miesięcznie, od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] maja 2021 r. Wydanej decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 48 oraz art. 48b ust. 2-5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Pomoc, o której mowa powyżej, przyznana dzieciom i młodzieży w okresie nauki w szkole może być realizowana w formie zakupu posiłków. Osoba lub rodzina może otrzymać pomoc w formie rzeczowej w postaci produktów żywnościowych. Organ wskazał również na cele uchwały Nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. z 2018 r. poz. 1007), takie jak zapewnienie posiłku dzieciom, uczniom i młodzieży oraz objęcie pomocą osób dorosłych, zwłaszcza osób starszych, samotnych. Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, 2) osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł. Uchwałą Rady Miejskiej Nr 11/10/2018 z dnia 13 grudnia 2018 r. podwyższono kryterium dochodowe uprawniające do korzystania z pomocy społecznej przez osoby objęte rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności do wysokości 150% kryterium dochodowego dla osoby samotnej i dla osoby w rodzinie. Dalej organ podał, że na podstawie zebranych materiałów ustalono, iż dochód wnioskodawcy, który jest osobą samotnie gospodarującą wynosi 763,84 zł miesięcznie, podczas gdy kryterium dochodowe ustalone na podstawie w/w uchwały Rady Miejskiej wynosi 1051,50 zł. Uznając, że wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe, organ przyznał mu świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach wieloletniego programu "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 250 zł miesięcznie w okresie od [...] stycznia 2021 r. do [...] maja 2021 r. Od powyższej decyzji M.B., w ustawowym terminie, odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzając, że kwota przyznanego świadczenia w wysokości 250 zł od [...] stycznia do [...] maja 2021 r. jest niewspółmierna do stanu faktycznego dotyczącego wydatków, które musi ponieść w okresie wskazanym w decyzji. Skarżący wyjaśnił, że w związku z orzeczeniem o niepełnosprawności I stopnia korzysta z zasiłku stałego i opiekuńczego w kwocie ogółem 701 zł. Łącznie z przyznanym zasiłkiem w wysokości 250 zł jego dochód wynosi nieco ponad 900 zł. Stwierdza, że po opłaceniu rachunków (których kopie załączył) czeka go jeszcze większe ubóstwo niż w roku 2020. Na podstawie tych dokumentów wniósł o zmianę decyzji i zwiększenie kwoty zasiłku do sumy, jaką przewiduje program rządowy "Posiłek w szkole i w domu". Dalej podniósł, że jeszcze kilka miesięcy temu zasiłek przyznawany był w kwocie 400 zł i przez te kilka miesięcy otrzymywał zasiłek w takiej wysokości. Uważa, że zasiłek w przyznanej wysokości nie jest dla niego ratunkiem lecz raczej poniżeniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji Kolegium, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania uregulowane zostały przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1876), natomiast zasady udzielania wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych w roku 2021 określają przepisy uchwały Nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. z 2018 r. poz. 1007). Zgodnie z modułem III załącznika do tej uchwały, ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Dalej Kolegium podniosło, że ze środków przekazywanych gminom udziela się wsparcia między innymi osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, to kwota 701 zł na osobę. Natomiast kryterium dochodowe do udzielenia pomocy z programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu" wynosi 1.051,50 zł (150% kwoty 701 zł). Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż dochód skarżącego stanowi zasiłek stały w wysokości 548,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł co stanowi dochód ogółem w wysokości 763,84 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji stwierdził jedynie, że na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego i posiadanej dokumentacji ustalono, że wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i postanowiono przyznać pomoc we wnioskowanej formie. Organ w uzasadnieniu decyzji nie uzasadnił natomiast, na jakiej podstawie uznał, że skarżącemu winna zostać udzielona pomoc w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Kolegium uznało, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., a Kolegium nie ma możliwości oceny, czy organ nie naruszył zasad uznaniowości i nie orzekał w sposób dowolny. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, na jakiej podstawie organ uznał, że może przyznać świadczenie w wysokości 250 zł. Organ nie wskazał, jakimi kryteriami kierował się przyznając określone świadczenia oraz nie wykazał, że posiadana wysokość środków finansowych pozwala na przyznanie świadczenia w wysokości przyznanej decyzją. Brak stosownego uzasadnienia w tym zakresie świadczy o przekroczeniu granic uznania administracyjnego, z uwagi na naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ, wydając rozstrzygnięcie, powinien w uzasadnieniu decyzji wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się załatwiając sprawę. Strona może bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Temu obowiązkowi organ I instancji nie sprostał. W tej sytuacji rozpatrując ponownie sprawę organ winien, dokonać oceny obejmującej jego możliwości finansowe, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc, przy uwzględnieniu hierarchii potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone i na tej postawie właściwie uzasadnić wydaną w sprawie decyzję, tak by nie budził wątpliwości fakt, iż wysokość przyznanego zasiłku została ustalona w oparciu o jednoznacznie ustalony stan faktyczny sprawy i organ nie orzekał w sposób dowolny. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż przyznana decyzją kwota świadczenia nie wystarczy na pokrycie opłat w 2021 roku Kolegium wskazało, że świadczenie przyznane zostało zaskarżoną decyzją na określony cel, tj. na zakup posiłku lub żywności, więc skarżący nie może oczekiwać, iż z tego świadczenia będzie regulował także inne opłaty, np. za energie elektryczną. Kolegium zauważyło przy tym, że decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. został skarżącemu przyznany specjalny zasiłek celowy na częściowe dofinansowanie do rachunku za energię elektryczną w miesiącu listopadzie 2020 r. w kwocie 300 zł jednorazowo. Sprzeciw od powyższej decyzji złożył M.B. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, że organy od kilku lat nie uwzględniają w całości jego wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Po uregulowaniu opłat i poniesieniu kosztów zakupu środków medycznych nie stać go już na zakup żywności już po kilku dniach każdego miesiąca. Obecnie jest osobą samotną. Korzysta z pomocy finansowej sąsiada. W dalszej części wniesionego sprzeciwu skarżący zakwestionował zasadność przeprowadzanych przez pracowników pomocy społecznej wywiadów, stwierdził, że zadawane pytania nie zmierzają do ustalenia faktycznej jego sytuacji życiowej, a w szczególności jego możliwości finansowych w pokrywaniu podstawowych potrzeb życiowych. Brak środków finansowych na świadczenia z pomocy społecznej jest związany z ich niewłaściwym gospodarowaniem. Przyznawanie mu świadczeń z pomocy społecznej w zaniżonej wysokości jest następstwem uprzedzenia do jego osoby pracowników zatrudnionych w Ośrodku Pomocy Społecznej. W złożonej odpowiedzi na wniesiony sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jego oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że na podstawie art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, od dnia 1 czerwca 2017 r. wprowadzono do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucję sprzeciwu, który przysługuje od rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Przepis art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest sprzeciw M.B. od decyzji Kolegium uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Zakwestionowane przez skarżącego rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i ma charakter kasacyjny. Okoliczność ta ma kluczowe znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy, gdyż w obowiązującym stanie prawnym w świetle powołanego powyżej art. 64a p.p.s.a., jedynym środkiem zaskarżenia pozwalającym na poddanie wydanej w toku postępowania administracyjnego decyzji kasacyjnej kontroli sądu administracyjnego jest sprzeciw od tej decyzji. W konsekwencji od decyzji kasacyjnej nie przysługuje już obecnie skarga do sądu administracyjnego. Poczyniona powyżej uwaga wstępna ma ważne znaczenie, gdyż sprzeciw jest środkiem zaskarżenia, różniącym się istotnie od klasycznej skargi. Jak wynika z art. 64e p.p.s.a. instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Celem instytucji sprzeciwu jest przyspieszenie rozpatrzenia i załatwienia sprawy administracyjnej co do jej istoty, dlatego Sąd rozpoznaje sprzeciw co do zasady na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, gdyż nie dokonuje merytorycznej oceny prawidłowości rozpatrzenia i załatwienia sprawy co do jej istoty (art. 64d § 1 p.p.s.a.). Wskazać także należy na art. 151a § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Natomiast gdy w ocenie sądu organ odwoławczy zasadnie wskazuje na braki w postępowaniu dowodowym w tak znacznym zakresie, że organ ten nie może sam go uzupełnić, to Sąd uznając, że decyzja kasacyjna organu odwoławczego była prawidłowa, oddala sprzeciw. Na skutek wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, zaskarżonej sprzeciwem, który sąd oddalił, sprawa w ramach postępowania administracyjnego wraca do organu I instancji, aby ten wykonał wskazania organu odwoławczego i usunął dostrzeżone braki w prowadzonym postępowaniu oraz prawidłowo rozpoznał sprawę w jej całokształcie. Konsekwencją powołanych powyżej uregulowań prawnych zawartych w przepisach p.p.s.a. jest to, że sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy ocenia, czy w realiach danej sprawy organ ten zasadnie skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie zaniechał załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest więc przede wszystkim ustalenie, czy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Sąd administracyjny rozstrzygnąć zatem musi kwestię, czy na etapie postępowania odwoławczego wystąpiły przesłanki do odstąpienia przez organ II instancji od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga odniesienia się do treści art. 138 § 2 k.p.a. W świetle tego przepisu organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dla wykładni art. 138 § 2 k.p.a. istotne znaczenie ma art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Analiza norm procesowych wynikających z powyższych przepisów k.p.a. prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy może skorzystać z wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienia do skasowania decyzji organu I instancji tylko w sytuacji, w której organ ten stosując środki wskazane w art. 136 § 1 k.p.a. nie będzie mógł we własnym zakresie naprawić wad postępowania pierwszoinstancyjnego co do wyjaśnienia "zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Zatem, najogólniej rzecz ujmując, inaczej niż w przypadku skargi granice rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej wywołanej sprzeciwem, będą istotnie zawężone do ustalenia dwu zasadniczych kwestii, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. tj. po pierwsze, czy postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie, czy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. Odnosząc się do pierwszej kwestii stwierdzić należy, że organ odwoławczy słusznie dostrzegł wadliwość postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Jak wynika z akt administracyjnych organ I instancji, określając wysokość spornego świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oparł się na ustalonym w następstwie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i złożonego przez skarżącego oświadczeniu o stanie majątkowym i wysokości jego dochodów (763,83 zł), które nie przekraczają kryterium dochodowego do przyznania spornego świadczenia (1051, 50 zł). Jednak, jak zasadnie stwierdziło Kolegium, powołując się na powyższe kwoty oraz obowiązujące przepisy stanowiące podstawę przyznania spornego świadczenia, organ nie wskazał na inne okoliczności i kryteria decydujące o przyznaniu świadczenia w wysokości określonej w decyzji, a nie wyższej, o co wnosił skarżący. Zgodzić się należy ze skarżącym oraz stanowiskiem organu II instancji, że co do zasady wysokość świadczeń przyznawanych w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie jest uzależniono tylko i wyłącznie od wysokości dochodów osoby ubiegającej się o przyznanie takiej pomocy. Materialnoprawną podstawę decyzji przyznających świadczenia z pomocy społecznej, w tym świadczenia celowe, jakimi są świadczenia pieniężne na zakup posiłku lub żywności stanowią przepisy wyżej powołanej ustawy, która stanowi w art. 2 ust. 1, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z przepisów tych jednocześnie wynika, że celem udzielenia pomocy jest wspieranie osób wymagających pomocy, a nie stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspokojenia wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Ma wiec charakter subsydiarny i doraźny. Nadto organy administracji przy wydawaniu decyzji w zakresie pomocy społecznej muszą mieć na względzie ograniczenia finansowe, a posiadane środki winny rozdzielać sprawiedliwie, stosownie do usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych osób. Organy pomocy społecznej działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele pomocy społecznej. Istniejąca dysproporcja pomiędzy potrzebami społeczeństwa zgłaszanymi w ramach pomocy społecznej a środkami, którymi dysponują organy administracji, nakazuje akceptować praktykę organów, która prowadzi do limitowania – w granicach obowiązującego prawa – rozmiaru przyznawanych świadczeń, z uwagi na ograniczone środki finansowe i liczbę osób wymagających wsparcia. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy uznać należy, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy nie jest wystarczający do dokonania oceny, czy decyzja przyznająca skarżącemu sporne świadczenie w wysokości 250 zł miesięcznie na zakup posiłku lub żywności odpowiada prawu. Z jednej strony nie budzi wątpliwości, że sytuacja skarżącego z uwagi na udokumentowane na obecnym etapie postępowania dochody oraz stwierdzony stopień niepełnosprawności jest co najmniej trudna. Z drugiej strony, jak zasadnie wskazało Kolegium w zaskarżonej decyzji, w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest informacji pozwalających przyjąć, jakimi okolicznościami kierował się organ przyznając sporne świadczenie we wskazanej wysokości, a nie wyższej - wnioskowanej przez stronę. Jeżeli stanowiły o tym ograniczenia finansowe, organ winien je wykazać, np. poprzez wyliczenie, jakimi dysponuje środkami na jaki okres, jakiej wysokości środki już rozdysponował, ile osób ubiega się o taką pomoc, jakie ma prognozy co do "zapotrzebowania" na tego rodzaju pomoc, i czy to może mieć wpływ na możliwości zaspokojenia potrzeb lokalnej społeczności na tego rodzaju pomoc. Sąd oczywiście zauważył, że w protokole z przeprowadzonego wywiadu stwierdzono, iż strona ma mieszkanie urządzone komfortowo i wyposażone w sprzęt o wysokim standardzie. Jeżeli organ twierdzi, że może to świadczyć o innych posiadanych dochodach przez stronę, winien w tym zakresie zawrzeć rozważania w uzasadnieniu decyzji przyznającej świadczenie (np. podać, jaki to jest sprzęt). Samo stwierdzenie w wywiadzie, że był on kupowany po okazyjnych cenach nie jest wystarczające, zwłaszcza gdy uwzględni się wysokość dotychczas udokumentowanych dochodów. Powyższe oznacza, że nie zostały podjęte wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a ponadto organ I instancji nie wykonał w należyty sposób obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, zwłaszcza, że jak słusznie zauważyło Kolegium, decyzja administracyjna wydawana w ramach uznania administracyjnego wymaga przeprowadzenia szczególnie starannego postępowania dowodowego. Tym samym postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem art.7 i art.77 §1 k.p.a. W konsekwencji decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co oznacza, że spełniona została pierwsza z przedstawionych powyżej przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Dane dotyczące wysokości posiadanych środków finansowych, ilości rozdysponowania środków, ilości beneficjentów takiej pomocy, ewentualne prognozy dotyczące potrzeb na tego rodzaju pomoc ze strony lokalnej społeczności posiada organ I instancji. Nadto nie można wykluczyć przeprowadzenie dodatkowych czynności wyjaśniających dotyczących aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, jego potrzeb, w tym dotyczących kosztów leczenia. Zasadnie więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a jej uzasadnienie nie odpowiada kryteriom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W kontekście wniosków skarżącego zawartych w sprzeciwie, jak i argumentacji zawartej w uzasadnieniu sprzeciwu, należy podkreślić, że w istocie jedynym zarzutem, którego podniesienie może skutkować uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji kasacyjnej organu odwoławczego wydanej w trybie art.138 § 2 k.p.a. jest zarzut dotyczący naruszenia właśnie tego przepisu. Oznacza to, że jeżeli wynik sądowej kontroli legalności decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy, przeprowadzonej w następstwie prawidłowo wniesionego sprzeciwu, wskazuje na to, że organ ten prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., to rozstrzygnięciem, jakie w odniesieniu do sprzeciwu może wydać sąd administracyjny jest wyłącznie jego oddalenie. W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, iż zachodziły podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i dlatego na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. sprzeciw oddalił.

Informacje o sprawie

Data wpływu
30 marca 2021
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Sławomir Pauter /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny