II SA/Go 34/17

Dnia 17 sierpnia 2017 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki z o.o. w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na prowadzenie punktu zbierania odpadów p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy.

W dniu 9 sierpnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPPr wniosek A Spółki z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz wcześniejszym piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. podniesiono, że Spółka nie ma środków pieniężnych na koncie, w stosunku do niej prowadzona jest egzekucja komornicza, która uniemożliwia zapłatę kosztów sądowych. Konto bankowe jest zajęte przez komornika, przez co nie ma możliwości zrealizowania przelewu. Na uiszczenie wpisu nie pozwala również zadłużenie w Banku [...], który windykuje obecnie od Spółki kwotę 235.930,12 zł z ustawowymi odsetkami. Zadłużenie bankowe jest znaczne, spłacane jest ono w rachunku bieżącym i powoduje, że Spółka nie mogła zarezerwować środków na żądany wpis sądowy. Spółka nie była też w stanie uzyskać dalszego kredytu na uiszczenie wpisu sądowego, jak również sprzedać składników przedsiębiorstwa w krótkim 7 dniowym terminie wyznaczonym na uiszczenie wpisu. Nadto w formularzu zawarto pisemne oświadczenie o wysokości zysku za ostatni rok obrotowy w wysokości 12.227,00 zł. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został poparty wyciągiem z rachunku bankowego Spółki, zestawieniem wartości przychodów i kosztów ich uzyskania, a także odpisami deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym – za okres od maja do lipca 2017 r. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Tytułem wstępu należy zwrócić uwagę, iż od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Przedłożone dokumenty obrazujące aktualną sytuację majątkową Spółki wskazują, że w badanym okresie od maja do lipca 2017 roku koszty działalności Spółki wyniosły 72.141,15 zł, zaś przychód wyniósł 97.717,03 zł. Okoliczność ta świadczy o możliwości uiszczenia przez Spółkę kosztów sądowych, wskazuje bowiem, że prowadzi ona działalność gospodarczą w sposób zorganizowany i ciągły. Jeżeli chodzi o podniesione we wniosku okoliczności, dotyczące prowadzenia przeciwko Spółce postępowań egzekucyjnych oraz konieczności spłaty zobowiązań z tytułu kredytu bankowego, w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (postanowienie NSA z 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Co więcej, analiza wyciągu z przedłożonego rachunku bankowego wskazuje, iż w badanym okresie Spółka realizowała swoje liczne zobowiązania związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Na rachunek ten kontrahenci Spółki dokonywali również przelewami należnych jej wpłat. Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt regularnego dokonywania na wspomniany rachunek bankowy wpłat własnych, których łączna kwota w badanym okresie wyniosła 96.850,00 zł. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, iż Spółka pozbawiona jest źródeł finansowania, uniemożliwiających jej poniesienie w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Wpis sądowy od zażalenia (do uiszczenia którego strona została wezwana, zanim wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy) wynosi 100 zł, przy czym jest to znikomy ułamek kwot składających się na przychód Spółki oraz kwot kosztów, które stale ponosi ona w związku z prowadzoną działalnością. Dodatkowo należy zaznaczyć, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo ewentualnych trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z tą działalnością (postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). Przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu (postanowienie NSA z 21 września 2015r., I FZ 287/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoba prawna oraz inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienia NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951 oraz z 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie w żaden sposób nie zostało wykazane zaistnienie w sytuacji finansowej Spółki trudności finansowych, których stopień uniemożliwiałby uiszczenie w niniejszej sprawie kosztów sądowych. W świetle powyższych okoliczności uznać należało, że A Spółka z o.o. nie wykazała, aby wobec niej zachodziła ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak na wstępie.