II SA/Go 309/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: odrzucić sprzeciw.

Pismem z dnia [...] maja 2024 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] sprzeciw od opisanej w sentencji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r., Nr [...], którą uchylono decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. w części dotyczącej ustalenia wysokości miesięcznej opłaty za pobyt B. Ż. w domu pomocy społecznej i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego odrzucenie. Zdaniem organu odwoławczego niedopuszczalna jest skarga (w niniejszej sprawie sprzeciw) na orzeczenie wydane przez organ odwoławczy wniesiony przez organ rozstrzygający w pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw należało odrzucić. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto skargę może wnieść również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Stosownie natomiast do art. 64b § 1 u.p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W rozpoznawanej sprawie wskazać należy, że wnoszący sprzeciw Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wydał w dniu [...] lutego 2024 r. decyzję administracyjną orzekając jako organ administracji pierwszej instancji. Następnie w wyniku wniesionego odwołania organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Od powyższej decyzji Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] złożył sprzeciw do tutejszego Sądu. W świetle powyższego wyjaśnić należy, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona – jako osoba prawna – stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu; nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego (zob. uchwała Składu 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03). Powyższe stanowisko podtrzymane zostało także w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15 publ. ONSAiWSA 2016/4/54, w której wskazano, że "podstawową zasadą konstytucyjną, która określa sposób funkcjonowania administracji publicznej jest zasada praworządności (art. 7 Konstytucji RP). Zarówno postępowanie administracyjne, jaki postępowanie sądowoadministracyjne zostały oparte na tej zasadzie. Organy administracji, w tym organy samorządu terytorialnego, które rozstrzygają o prawach lub obowiązkach obywatela w drodze decyzji administracyjnej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Zatem w procesie kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej tych decyzji nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego artykułowania swoich interesów, bo po prostu postępowania te nie dotyczą dochodzenia tych interesów. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniami, że jednostka samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję administracyjną w pierwszej instancji, powinna mieć możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przyjęcie takiego założenia podważałoby bowiem zaufanie do organów władzy publicznej". Podobne stanowisko prawne wyraził Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt K 32/08, w której orzekł o zgodności z art. 165 Konstytucji RP: - art. 33 § 1 i art. 33 § 2 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pozbawia on prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał jako organ podatkowy pierwszej instancji decyzję podatkową, a podatek stanowi dochód tej gminy w sytuacji, gdy przedmiotem tego postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja organu odwoławczego w sprawie tego podatku, oraz - art. 50 § 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pozbawia on gminę prawa wniesienia skargi na decyzję organu wyższej instancji wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez wójta (burmistrza, prezydenta) tej gminy w sytuacji, gdy decyzja organu odwoławczego ma wpływ na prawa i obowiązki tej gminy lub jej organów. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] nie był legitymowany do wniesienia sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą to uchylono decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustaleniu odpłatności ustalenia wysokości miesięcznej opłaty za pobyt B. Ż. w domu pomocy społecznej i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W tej sprawie Kierownikowi Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] powierzono bowiem wyłącznie rolę organu pierwszej instancji, co spowodowało, że nie może być stroną postępowania i skutecznie kwestionować decyzji organu drugiej instancji. W związku z powyższym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.