II SA/Go 272/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2026 r. sprawy ze skargi M.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2026 r. nr [...]po rozpatrzeniu odwołania M. L. od informacji Prezydenta Miasta [...]. z dnia [...] stycznia 2026 r., nr [...]o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz o wysokości zobowiązań dłużnika alimentacyjnego wobec Skarbu Państwa, na podstawie, art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...]. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że pismem z dnia [...] stycznia 2026 r., Nr [...]organ I instancji poinformował M. L. o przyznaniu O. L. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1.000 zł miesięcznie na okres od dnia [...].10.2025 r. do dnia [...].09.2026 r. Od powyższej informacji odwołanie złożył M. L.. Kolegium przytoczyło treść art. 134 kpa oraz wyjaśniło, że powołany przepis obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminu. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Pierwsza sytuacja dotyczy przypadków braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadku wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych dotyczy sytuacji wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia, albo wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych. Przesłania przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie przysługuje bowiem od decyzji. Jest zatem niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego, albo gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, a jest aktem normatywnym, czynnością cywilnoprawną albo stanowi czynność materialno-techniczną (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie II OSK 1053/06, z dnia 4 lipca 2013 r. w sprawie II OSK 585/12 oraz z dnia 17 stycznia 2019 r. w sprawie I OSK Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie skarżący wniósł odwołanie od pisma (informacji) o przyznaniu O. L. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1.000 zł miesięcznie na okres od dnia d dnia [...].10.2025 r. do dnia [...].09.2026 r. Tymczasem w świetle art. 127 § 1 K.p.a. odwołanie przysługuje wyłącznie od decyzji, i to wydanej w pierwszej instancji. Oznacza to zatem, że strona może skorzystać z tego środka zaskarżenia tylko wtedy, gdy w obrocie prawnym istnieje nieostateczna decyzja administracyjna w rozumieniu przepisów K.p.a. Wobec powyższego w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma kwestia charakteru prawnego pisma (informacji) z dnia [...] stycznia 2026 r. organu I instancji wydanego na podstawie art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2026 r. poz. 79, z późn. zm.) zwanej dalej "u.p.o.u.a W ocenie Kolegium informacja takowa, nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 K.p.a. Przepis art. 104 K.p.a. przewiduje formę decyzji dla rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, a nie poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, nie można domniemywać władczej i jednostronnej formy działania, jaką jest decyzja administracyjna Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] marca 2026 nr [...]M. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. W skardze skarżący zawarł wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie: art. 7, 8, 9, 10 § 1, 63 § 2, 64 § 2, 222 kpa, art. 78 kpa w związku z art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu [...] stycznia 2026 r., z zachowaniem terminu ustawowego, wniósł odwołanie od decyzji [...] Centrum Pomocy Rodzinie nr [...]z dnia [...] grudnia 2025 r., o której wydaniu został poinformowany pismem z dnia [...] stycznia 2026 r. Skrąży podniósł, że odwołanie zostało błędnie zatytułowane jako odwołanie od decyzji nr [...] (tak oznaczono pismo informujące) zamiast od decyzji nr [...]Skarżący wyjaśnił, że błąd wynikał ze zdenerwowania spowodowanego postępowaniem organu administracyjnego, który w ogóle nie informował go toczącym się postępowaniu, nie zawiadomił go przed wydaniem decyzji o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, ani zgłoszenia wniosków. Nie doręczono mu również samej decyzji, a jedynie informację. Zdaniem skarżącego z treści odwołania wynika wprost, że zaskarżył decyzję o przyznaniu świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego dla O. L. na okres od dnia [...] października 2025 r. do dnia [...] września 2026 r. Prawo do tych świadczeń zostało przyznane na podstawie decyzji, a nie informacji, a z treści odwołania wynika. że zaskarża decyzję o ustanowieniu tych świadczeń, a nie informację o ich przyznaniu. Uzasadnienie odwołania wprost odnosi się do postępowania administracyjnego zakończonego decyzją nr [...] SKO dokonała błędnych ustaleń co do faktycznego zamiaru wyrażonego w odwołaniu w sprzeczności z dyspozycją Skarżący wskazał, że stosując zasady procesowe SKO powinno wystąpić do niego o wyjaśnienie albo ze wskazówką, że może zaskarżyć decyzję, a nie informację o wydaniu decyzji oraz czy zamiarem było zaskarżenie decyzji o której wydaniu został poinformowany. Nadto podniósł, że zgodnie z art. 222 kpa o tym, czy pismo jest skargą albo wnioskiem, decyduje treść pisma, a nie jego forma zewnętrzna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - DZ.U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a. Przepis ten dotyczy pierwszego etapu postępowania odwoławczego, w którym następuje badanie wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym. Na tym etapie organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Negatywny wynik badania wstępnego skutkuje wydaniem jednego z dwu wymienionych w art. 134 k.p.a. rozstrzygnięć - stwierdzenia niedopuszczalności odwołania lub stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie przysługuje od decyzji. Odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną, np. stanowi czynność materialnotechniczną. Jeżeli sprawa nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej, a strona wniosła odwołanie od informacji udzielonej przez organ I instancji, organ II instancji stwierdza niedopuszczalność odwołania (art. 134 kpa; wyrok NSA z 7 lipca 1992 r. SA/Gd 746/92 z glosą B. Adamiak, OSP 1993/9/178). Organ odwoławczy, badając dopuszczalność odwołania, nie może wejść w ocenę zasadności odwołania (wyrok NSA z 24 lutego 1992 r. I SA 131/91, ONSA 1992/3-4/80; B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021, Komentarz, s. 827, nb 1-3). W przypadku negatywnego wyniku czynności podjętych w postępowaniu wstępnym organ wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania (B. Adamiak - op. cit., s. 830, nb 9). W doktrynie utrwalony jest pogląd, że decyzją administracyjną jest jednostronny, władczy akt organu administracji publicznej rozstrzygający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu nie wynikającą z organizacyjnego lub służbowego podporządkowania organowi, który go wydał, niezależnie od nazwy nadanej w przepisach temu aktowi (J. Borkowski, A. Krawczyk w: B. Adamiak, J. Borkowski, A. Krawczyk, W. Piątek, W. Sawczyn, M. Sieniuć, A. Skoczylas, A. Wróbel, Prawo procesowe administracyjne, System Prawa Administracyjnego, INP PAN 2020, t. 9, s. 194, nb 33; B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 22-23; Borkowski/ Adamiak, Kpa. Komentarz, s. 641, nb 5). Dalej, stosownie do art. 127 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Przepis ten realizuje konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą każda sprawa indywidualna, rozpoznawana i rozstrzygana decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Jednakże prawo odwołania służy wyłącznie stronie i od takich rozstrzygnięć organów administracji, które w sposób władczy, jednostronny i skierowany na zewnątrz rozstrzygają o prawach lub obowiązkach jednostki. W badanej sprawie w piśmie z dnia [...] stycznia 2026 r. zatytułowanym - "Odwołanie od decyzji" , powołując się na art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 129 § 1 i § 2 kpa wskazał, że wnosi odwołanie od decyzji wydanych przez [...] Centrum Pomocy Rodzinie w przedmiocie świadczeń z funduszu Alimentacyjnego: [...]dotyczącej O. L. oraz [...]dotyczącej J. L.. Zaskarżonej decyzji organu I instancji skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu tegoż pisma skarżący odniósł się merytorycznie do rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej oraz wniósł o jej uchylenie. Dodać w tym miejscu należy, że sprawa niniejsza dotyczy postanowienia Kolegium w przedmiocie odwołania od decyzji określonej przez skarżącego numerem [...]dotyczącej O. L.. Wskazać należy, że treść w.w. pisma skarżącego z dnia [...] stycznia 2026 r., w świetle przytoczonych powyżej przepisów prawa procesowego jednoznacznie wskazuje, że stanowi ono odwołanie od decyzji organu I instancji. Ustalenia tego nie zmienia fakt błędnego wskazania numeru zaskarżonej decyzji, skoro prawidłowo w odwołaniu wskazano organ który wydał przedmiotową decyzję, datę jej wydania oraz przedmiot sprawy. Błędnie zatem przyjęło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że odwołanie zostało wniesione od pisma informującego o przyznaniu O. L. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1000 zł miesięcznie na okres od dnia [...] października 2025 r. do dnia [...] września 2026 r. Okoliczności sprawy wskazują bowiem jednoznacznie, że pismo skarżącego jest odwołaniem od decyzji o przyznaniu O. L. świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego. Jednakże stwierdzić należy, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem w postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dłużnikowi alimentacyjnemu nie przysługuje przymiot strony postępowania. Wyjaśnienia wymaga, że kwestia braku legitymacji procesowej dłużnika alimentacyjnego w postępowaniu w sprawie przyznania tego rodzaju świadczenia została jednoznacznie przesądzona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., I OSK 2027/16 oraz z dnia 29 listopada 2016 r., I OSK 1725/16 i I OSK 1726/16; CBOSA). W uzasadnianiach tych orzeczeń, które to niniejszy skład w całej rozciągłości podziela, wskazuje się, że rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mają wpływu na sytuację prawną dłużnika alimentacyjnego, lecz mogą mieć wyłączny wpływ na jego sytuację faktyczną. Zauważa się tu, że skoro ustawodawca jest racjonalny, to pozbawione uzasadnienia byłoby wprowadzanie w art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów obowiązku informowania dłużnika alimentacyjnego o obowiązku zwrotu wraz z odsetkami należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłacanych osobie uprawnionej w sytuacji, gdyby ten dłużnik był stroną postępowania w tej sprawie (por. przykładowo wyroki WSA w Krakowie z 30 stycznia 2017 r., III SA/Kr 704/17; WSA w Łodzi z 24 listopada 2017 r., II SA/ Łd 658/17, WSA w Gliwicach z 31 stycznia 2018 r., IV SA/Gl 657/17 oraz WSA w Rzeszowie z 23 października 2018 r., II SA/Rz 946/18). Odosobnione i niezweryfikowane instancyjnie jest tylko stanowisko WSA w Poznaniu wyrażone w wyroku z dnia 11 lipca 2019 r., IV SA/Po 388/19, w którym sąd ten powołuje się na rozbieżność orzecznictwa. W istocie jednak taka rozbieżność zachodzi tyko między tym wyrokiem sądu poznańskiego a resztą orzecznictwa. Powołany w tym wyroku inny wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2018 r., IV SA/Po 723/18 dotyczy sprawy o wznowienie postępowania w sprawie o warunkach zabudowy. Nie ma więc on żadnego znaczenia dla kwestii interesu prawnego na gruncie ustawy o pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów. Ponieważ dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, to stosownie do treści art. 127 § 1 kpa od decyzji organu I instancji wydanej przedmiocie przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje mu prawo wniesienia odwołania. Natomiast w sytuacji wniesienia odwołania przez podmiot, któremu nie przysługuje przymiot strony, organ odwoławczy na podstawie art. 134 kpa stwierdza niedopuszczalność odwołania. W tym stanie sprawy należało stwierdzić, że pomimo błędnego uzasadnienia rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonym postanowieniu odpowiada przepisom prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.