II SA/Go 1047/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz skargi kasacyjnej B.B. w sprawie ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: 1. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, 2. odrzucić skargę kasacyjną, 3. zwrócić z urzędu od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżącemu B.B. kwotę 200 (dwieście) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

Wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Go 1047/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Odpis wyroku z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu dnia 25 marca 2022 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 26 kwietnia 2022 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) B.B. wystąpił do tutejszego Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku wskazując, że nie złożył skargi kasacyjnej w terminie z uwagi na brak wiedzy na temat procedur prawnych. Jest przebywającą na rencie osobą niepełnosprawną. Uznał, iż wyrok sądu jest wiążący i niepodważalny, nie zauważył pouczenia o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, a jego pełnomocnik go o tym nie poinformował. Nie wiedział o wiążącym go terminie w tym zakresie 30 dni. Wraz z wnioskiem złożył sporządzoną osobiście skargę kasacyjną. Wpłacił także na rachunek bankowy Sądu kwotę 200 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Na podstawie zarządzenia z dnia 14 grudnia 2023 r. wezwano skarżącego do: a) wykazania, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), b) uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 2 p.p.s.a.), c) wykazania wyjątkowego charakteru przypadku, wskazującego na konieczność przywrócenia terminu po upływie roku od jego uchybienia (art. 87 § 5 p.p.s.a.) – w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu w oparciu o okoliczności wynikające z akt sprawy. Wezwanie doręczono skarżącemu dnia 20 grudnia 2023 r. W odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wskazał, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony dokładnie trzy dni po ustaniu przyczyny uchybienia terminu, gdyż w dniu 4 grudnia 2023 r. zasięgał porady prawnej w innej sprawie w kancelarii prawnej, gdzie przypadkiem został poruszony temat niniejszej sprawy, przez co dopiero wtedy został pouczony o możliwości złożenia w terminie 30 dni skargi kasacyjnej. Wyjaśnił, iż "nie złożył skargi kasacyjnej ze swojej winy w terminie". Przyczyną uchybienia terminu była informacja ówczesnego pełnomocnika, że sprawa jest przegrana i niestety nic nie da się już zrobić. Podkreślił, że nie ma wykształcenia prawniczego, posiada wykształcenie średnie, dał wiarę pełnomocnikowi. W ocenie skarżącego przywrócenie terminu w obecnej sytuacji jest wskazane, albowiem przez przypadek i brak informacji został on pozbawiony możliwości dalszej obrony oraz odwrócenia wydanego wyroku podtrzymującego odebranie prawa jazdy. Wyrok ten znacząco utrudnia mu funkcjonowanie, a został wydany bez zbadania ważnych kwestii, pełnomocnik nie poruszył wszystkich aspektów prawnych. Do pisma skarżący dołączył kopię świadectwa ukończenia szkoły policealnej oraz kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należało poddać ocenie złożony przez skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie do art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Na podstawie art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z kolei po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5 p.p.s.a.). W myśl art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego złożony w niniejszej sprawie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należało uznać za niedopuszczalny i to z dwóch powodów. Po pierwsze, przedmiotowy wniosek został złożony po upływie roku od uchybionego terminu (art. 87 § 5 p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że odpis wyroku z dnia 24 lutego 2022 r. wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu w dniu 25 marca 2022 r. Oznacza to, że zakreślony w art. 177 § 1 p.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 25 kwietnia 2022 r. Tymczasem skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w dniu 6 grudnia 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), tj. po upływie ponad roku od uchybionego terminu. Przy czym w ocenie Sądu powołaną we wniosku oraz piśmie go uzupełniającym argumentacją skarżący nie wykazał zaistnienia wyjątkowego przypadku umożliwiającego przywrócenie terminu po upływie tego czasu. Wyjaśnić należy, że przepis art. 87 § 5 p.p.s.a. zaostrza warunki przywrócenia terminu, uzależniając możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku, z uwagi na złożenie go po upływie roku od uchybienia terminowi, od przypadków wyjątkowych. Ich niezaistnienie skutkuje odrzuceniem wniosku jako niedopuszczalnego. Przez "wyjątkowy przypadek" należy rozumieć okoliczność nadzwyczajną, która uniemożliwia stronie dokonanie czynności w normalnym terminie. Tymczasem argumentacja zawarta we wniosku oraz piśmie uzupełniającym nie wskazuje na zaistnienie w sprawie okoliczności wyjątkowych, uzasadniających możliwość przywrócenia uchybionego ponad rok terminu. Skarżący wskazał bowiem, iż nie zauważył pouczenia o możliwości złożenia skargi kasacyjnej, pełnomocnik go o tym nie poinformował wskazując, że sprawa jest przegrana i nic nie da się zrobić. Brak należytego zapoznania się przez skarżącego z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej, czy też zasięgnięcie prywatnej porady prawnej (w sprawie przed Sądem skarżący występował osobiście, nie był reprezentowany przez pełnomocnika), na skutek której pełnomocnik odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, nie stanowią okoliczności nadzwyczajnych, wyjątkowych, mogących być podstawą przywrócenia uchybionego ponad rok terminu. Nie można zatem uznać, że w niniejszej sprawie zaistniał wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. Po drugie, mając na uwadze treść art. 87 § 4 p.p.s.a., należy wskazać, że niedopuszczalny jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, do którego dołączono skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez stronę nienależącą do kręgu osób wskazanych w art. 175 p.p.s.a., albowiem niedopuszczalne jest wniesienie skargi kasacyjnej bez zachowania wymogu wynikającego z art. 175 p.p.s.a., (por. postanowienie NSA z 21 maja 2009 r., I OZ 516/09, CBOSA). W konsekwencji, na podstawie art. 88 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. W dalszej kolejności Sąd dokonał oceny złożonej przez skarżącego skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 175 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3 (§ 1). Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 2). Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (§ 2a). Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę kasacyjną wniesioną po terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną, a także skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Wobec powyższego należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie czyni zadość wymogowi określonemu w art. 175 § 1 p.p.s.a. Została ona sporządzona własnoręcznie przez skarżącego B.B., który jednocześnie nie wykazał, iż należy do kręgu podmiotów wskazanych w art. 175 § 2 i § 2a p.p.s.a.. Przy czym w orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, iż sporządzenie skargi kasacyjnej przez stronę samodzielnie, tj. z naruszeniem przewidzianego w art. 175 § 1 p.p.s.a. przymusu adwokacko-radcowskiego obarczone jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 p.p.s.a. i powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 p.p.s.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (punkt 3 sentencji postanowienia) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.