Sygnatura
II SA/Gl 914/26
Wyrok WSA w Gliwicach z 22 października 2026 r., II SA/Gl 914/26
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Data orzeczenia
- 22 października 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2026 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 maja 2026 r. nr SKO.PSŚ/41.5/455/2026/7054 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia 22 kwietnia 2026 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr [...], zmienioną następnie m.in. decyzją z dnia 20 listopada 2024 r., Prezydent Miasta D. ustalił prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz K. W. - syna obecnie skarżącej M. W., do dnia 31 marca 2025 r. W dniu 23 stycznia 2026 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na syna. Do wniosku dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w D. z dnia 12 lipca 2024 r. o niezaliczeniu jej syna do osób niepełnosprawnych oraz utrzymujące je w mocy orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim z dnia 11 grudnia 2024 r. To ostanie orzeczenie zmienione zostało wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...], w ten sposób, że syn skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych do dnia 8 sierpnia 2027 r. Decyzją z dnia 20 lutego 2026 r., nr [...], organ I instancji ustalił prawo do wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2026 r. do 31 sierpnia 2027 r. Następnie odrębną decyzją z dnia 22 kwietnia 2026 r., nr [...], organ I instancji, działając na podstawie art. 17 i art. 24 ust. 2a i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (wówczas: Dz. U. z 2025 r., poz. 1208 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., odmówił przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ I instancji przywołał art. 16 ust. 2 pkt 1 oraz art. 24 ust. 2a u.ś.r. wskazując, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Zdaniem organu trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., należy liczyć od dnia uprawomocnienia się wyroku sądowego, jeśli sąd powszechny w sprawie orzekał. W rozpatrywanej sprawie wniosek o ustalenie niepełnosprawności syna skarżącej został złożony 13 czerwca 2024 r., zaś wyrok sądu kończący postępowanie stał się prawomocny z dniem [...] r. Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego skarżąca złożyła natomiast w dniu 23 stycznia 2026 r., a więc po upływie trzymiesięcznego terminu, który rozpoczął bieg z chwilą uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego. W tej sytuacji nie jest możliwe przyznanie świadczenia wstecz. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi I instancji błędną wykładnię art. 24 ust. 2a u.ś.r. poprzez przyjęcie, iż termin w tym przepisie określony biegnie niezależnie od realnej możliwości działania strony oraz niezależnie od posiadania dokumentu potwierdzającego zmianę stanu prawnego, a przez to przedwczesne i nadmiernie formalistyczne rozstrzygnięcie sprawy. Podkreśliła, że przekroczenie terminu nie wynikało z jej zaniechania, ale z czasu potrzebnego na sporządzenie i doręczenie prawomocnego odpisu wyroku przez sąd powszechny. Opóźnienie było spowodowane organizacją pracy sądu oraz dużą liczbą spraw i było całkowicie niezależne od strony. Do dnia [...] r., w którym stwierdzono prawomocność wyroku, nie istniał dokument urzędowy potwierdzający zmianę stanu prawnego wynikającą z tego wyroku. Wniosek o zasiłek został złożony w dniu doręczenia skarżącej prawomocnego odpisu wyroku, tj. w dniu 23 stycznia 2026 r. Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że na podstawie wniosku, który do organu I instancji wpłynął w dniu 23 stycznia 2026 r., nie zachodzą przestanki do przyznania synowi skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia wstecz. Organ odwoławczy podzielił zastrzeżenia co do terminowości złożenia przedmiotowego wniosku zauważając, że stanowiący podstawę wniosku wyrok sądu powszechnego uprawomocnił się z dniem [...] r. i od tej daty należy liczyć termin określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca zarzuciła organom m.in. naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie prowadzące do wydania rozstrzygnięcia naruszającego zasadę lojalności państwa wobec jednostki i obarczenie skarżącej konsekwencjami bezczynności sądu powszechnego w stwierdzeniu prawomocności orzeczenia, stanowiącego podstawę wniosku. W efekcie organy naruszyły także przepisy prawa materialnego, a to art. 24 ust. 2a u.ś.r. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżąca nie dochowała terminu w tym przepisie wskazanego. W oparciu o tak zakreślone zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia i wnioski, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 6 października 2026 r. skarżąca przedstawiła dodatkowe argumenty na poparcie skargi, powołując się przy tym na stanowisko Rzecznika Praw Dziecka wyrażone w jego piśmie z dnia 29 września 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna przez co zasługiwała na uwzględnienie. Poza sporem w sprawie pozostaje fakt, że syn skarżącej jest osobą niepełnosprawną, zaś orzeczenie w tym przedmiocie, wydane po rozpoznaniu złożonego w dniu 13 czerwca 2024 r. wniosku, zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., sygn. akt [...], ważne jest do dnia 8 sierpnia 2027 r. Syn skarżącej miał wcześniej przyznany zasiłek pielęgnacyjny do 31 marca 2025 r. (nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia miesiąca w którym wydano kolejne ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dziecka), a w oparciu o wniosek z 23 stycznia 2026 r. ustalono prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na to dziecko od 1 stycznia 2026 r. do 31 sierpnia 2027 r. Kwestią sporną, mającą zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy jest możliwość przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wstecz, od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, na zasadach określonych w art. 24 ust. 2a u.ś.r. i wykładnia tego przepisu dokonana przez organy. Przepis ten wskazuje, że jeżeli w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W przepisie przewidziano zatem jednoznaczny termin do złożenia wniosku w sytuacji wydania orzeczenia o niepełnosprawności przez organy administracji państwowej, brak jest jednocześnie jednak stosownej regulacji dotyczącej sytuacji, w której o niepełnosprawności orzeka sąd powszechny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w takim wypadku termin wynikający z omawianego przepisu liczy się od dnia prawomocności wyroku sądu orzekającego o niepełnosprawności. Jednocześnie jednak, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2991/17, wskazać należy na konieczność dostrzeżenia, przy interpretacji art. 24 ust. 2a u.ś.r., różnicy pomiędzy datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, od daty orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawanego przez sąd powszechny w formie wyroku. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów co ma niebagatelne znaczenie dla odkodowania właściwego rozumienia art. 24 ust. 2a u.ś.r. Ustawodawca nie określa jak należy liczyć termin 3 miesięcy w przypadku orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd powszechny, (czy ma to być data wydania wyroku, data prawomocności wyroku czy data stwierdzenia tej prawomocności, która może nastąpić powyżej 3 miesięcy od daty wydania wyroku). W takim wypadku złożony przez osobę niepełnosprawną w rozsądnym terminie wniosek o kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego wraz z kompletem dokumentów, winien być uznany za złożony w terminie (zob. również m.in. wyroki NSA: z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt I OSK 592/21; z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 948/19). Powyższe stanowisko skład orzekający w pełni podziela. Nie ulega wątpliwości, że wyrok sądu powszechnego wywołuje skutki po stwierdzeniu jego prawomocności. Jednocześnie jednak odróżnić należy datę prawomocności orzeczenia od daty stwierdzenia jego prawomocności. Obie te daty mogą się potencjalnie znacząco różnić. Sąd przychyla się do stanowiska, że o ile strona złoży wniosek w rozsądnym terminie, rozumianym w ten sposób, że nie zwlekała ona ze złożeniem we właściwym sądzie wniosku o stwierdzenie prawomocności wyroku i nadesłanie jego odpisu, opatrzonego stosowną klauzulą, termin wynikający z art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy uznać za zachowany. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd nie ma wątpliwości, że skarżąca nie uchybiła terminowi do wystąpienia o wnioskowane świadczenie. Z akt sprawy, w tym pism przesyłanych tak do organu I instancji, jak i do Kolegium przez skarżącą wynika, że już od października 2025 r. podejmowała ona wysiłki zarówno odnoszące się do stwierdzenia prawomocności wyroku stwierdzającego niepełnosprawność jej syna, jak również otrzymania odpisu tego wyroku ze stosowną klauzulą. Pierwszy wniosek w tym przedmiocie skarżąca złożyła już w dniu 27 października 2025 r. Z załączonego do wniosku wyroku wynika, że jest on prawomocny od dnia [...] r., ale jednocześnie, że prawomocność tego wyroku stwierdzono dopiero w dniu [...] r. Skarżąca nadała wniosek w dniu otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, tj. 23 stycznia 2026 r., a więc bez żadnej zwłoki na dokonanie tej czynności. Przed tą datą skarżąca nie miała możliwości działania, gdyż nie dysponowała dokumentem w oparciu o który mogłaby złożyć stosowny wniosek. Słusznie wskazano w treści skargi, że zastosowana w takiej sytuacji przez organy formalistyczna wykładnia art. 24 ust. 2a u.ś.r. przerzuciła na skarżącą w całości skutki uchybień, za które ta w żaden sposób nie odpowiadała. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie naruszyły art. 24 ust. 2a u.ś.r. w sposób mający wpływ na wynik sprawy, w związku z czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wynagrodzenie adwokata w kwocie 480,00 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2026 r., poz. 215). Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z naprowadzonych motywów, co oznacza, że organy uznają wniosek skarżącej za złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 6 lipca 2026
- Symbol z opisem
- 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
- Hasła tematyczne
- Pomoc społeczna
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Beata Kalaga-Gajewska Rafał Wolnik /sprawozdawca/ Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
art. 24 ust. 2a · Dz.U. 2025 poz. 1208
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Łd 633/26 · 22 października 2026
Wyrok WSA w Łodzi z 22 października 2026 r., II SA/Łd 633/26
Sygnatura: II SA/Gl 797/26 · 22 października 2026
Wyrok WSA w Gliwicach z 22 października 2026 r., II SA/Gl 797/26
Sygnatura: IV SA/Wr 315/26 · 22 października 2026
Wyrok WSA we Wrocławiu z 22 października 2026 r., IV SA/Wr 315/26
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny