II SA/Gl 908/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy;

Wraz ze skargą z dnia 27 czerwca 2014 r. A. D. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący powołał się na trudną sytuację finansową oraz zdrowotną. Oświadczył bowiem, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, oboje uskarżają się na poważne schorzenia, nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości i utrzymują się z emerytury pobieranej przez wnioskodawcę w kwocie brutto 2.000 zł. Skarżący dodał, iż z tytułu czynszu wydatkuje około 500 zł, natomiast w ramach opłat: za wodę 120 zł, za energię elektryczną 94 zł, za gaz 16 zł, za telefon 35 zł przeznaczając nadto na lekarstwa 300 zł, na środki czystości 50 zł oraz na żywność 600 zł. Następnie, to jest odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 21 lipca 2014 r.) skarżący nadesłał zaświadczenie ZUS z dnia [...]r., z którego wynika, że wysokość pobieranej przezeń emerytury brutto za [...]r. wyniosła 3.985,95 zł, z kolei kwota netto (do wypłaty), 3.350,82 zł. Wnioskodawca przedłożył także pismo procesowe datowane na 31 lipca 2014 r., gdzie określił między innymi, iż na wyżywienie wydatkuje 1.300 zł, na leki 650 zł, z kolei na środki czystości 350 zł. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku A. D. godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy może zatem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca zobrazuje swoją sytuację materialną w sposób jasny, jednoznaczny i wolny od wątpliwości. Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Pomiędzy oświadczeniami, jakie skarżący złożył w toku niniejszego postępowania istnieją bowiem poważne rozbieżności, które nie pozwalają uznać, aby powyższy wymóg został przezeń zachowany. Należy podkreślić, że w treści wniosku złożonego w dniu 20 czerwca 2014 r. (vide: rubryka nr 10 formularza "PPF") A. D. oświadczył wyraźnie, że wysokość pobieranej przezeń emerytury brutto wynosi 2.000 zł. Tymczasem z nadesłanego następnie zaświadczenia ZUS z dnia [...] r. wynika, że kwota brutto tego świadczenia jest w istocie prawie dwukrotnie wyższa gdyż wynosi 3.985,95 zł - co jest relatywnie wysokim dochodem jak na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim zaś trzeba zwrócić uwagę na bardzo znaczne różnice pomiędzy deklarowanymi przez wnioskodawcę kwotami kosztów utrzymania obciążającymi jego gospodarstwo domowe. Jakkolwiek w samym wniosku (rubryka nr 11 formularza "PPF") skarżący podawał, że wydatkuje na lekarstwa 300 zł, na żywność 600 zł oraz na środki czystości 50 zł, to już w nadesłanym piśmie z dnia 31 lipca 2014 r. deklarował kwoty o wiele wyższe, a mianowicie: 1.300 zł na żywność (kwota ponad dwukrotnie wyższa), 650 zł na leki (kwota ponad dwukrotnie wyższa) oraz aż 350 zł na środki czystości (kwota ponad siedmiokrotnie wyższa). Równocześnie wnioskujący nie powołał się na istnienie okoliczności, które mogłyby powodować, że wysokość rzeczonych kosztów miała tak bardzo wzrosnąć w ciągu niewątpliwie krótkiego okresu (zaledwie nieco ponad miesiąc). Zważywszy powyższe stwierdzić przyjdzie, iż skarżący nie zobrazował swojej sytuacji materialnej w sposób jasny i jednoznaczny. Wątpliwości jakie budzą jego wywody, a w szczególności istniejące w nich rozbieżności co do wysokości ponoszonych przezeń kosztów utrzymania rzucają cień na wiarygodność jego oświadczeń i nie pozwalają przyjąć, aby spełnił on przesłankę, od której art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. uzależnia przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.