II SA/Gl 82/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Gapiński po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. F., M. F. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 listopada 2023 r. nr 010070/680/5936485/2022 w przedmiocie świadczenia wychowawczego p o s t a n a w i a odrzucić skargę M. F.

Pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. J. F. (dalej: "skarżący) i M. F. wnieśli skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 listopada 2023 r. nr 010070/680/5936485/2022 w przedmiocie świadczenia wychowawczego utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 6 października 2023 r. nr [...] uchylającą prawo do świadczenia wychowawczego przyznane J. F. na dziecko D. M. od 1 czerwca 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 23 stycznia 2024 r. pismem z dnia 2 lutego 2024 r. skarżący został wezwany do jednoznacznego określenia osób wnoszących skargę poprzez wskazanie, czy skargę wnosi wyłącznie J. F., jak wskazano w nagłówku skargi, czy też skargę wnoszą J. F. i M. F., którzy są podpisani pod skargą w terminie 7 dni. Wezwania zostały doręczone skarżącemu 7 lutego 2024 roku. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że skargę wnoszą J. F. i M. F. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Powyższe oznacza, że skarżący musi mieć w złożeniu skargi interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. "Interes prawny" zachodzi wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. To, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego; jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe (podobnie B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2007, s. 424–425). W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny wywodzony jest z przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (postanowienie NSA z 8 stycznia 2020r., II OSK 3831/19). Ze skargą może zatem wystąpić podmiot, który wykaże związek pomiędzy chronionym przez przepisy prawa, zasadniczo prawem materialnym, interesem prawnym a zaskarżoną decyzją. Wykazanie związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnia uprawnienie do złożenia skargi. Musi to być przy tym interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Podmiot, który nie ma interesu prawnego, nie ma również legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Brak legitymacji skargowej skutkuje natomiast odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 810 ze zm.; dalej "u.p.p.w.d") świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka, dyrektorowi domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.p.p.w.d. ustalenie i wypłata świadczenia wychowawczego następuje na wniosek uprawnionej osoby. W myśl zaś art. 22 u.p.p.w.d. w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Powołane przepisy stanowią materialnoprawną podstawę interesu prawnego każdego z rodziców (opiekunów) w postępowaniu w sprawie świadczenia wychowawczego. Stroną postępowania o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego jest jedynie wnioskodawca, a świadczenie wychowawcze jako uprawnienie o charakterze osobistym jest nierozerwalnie związane z wnioskodawcą. Wobec tego jeżeli jedno z rodziców (opiekunów) dziecka nie złożyło wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego to tym samym jedyną stroną postępowania w sprawie świadczenia wychowawczego jest jedynie drugi rodzic (opiekun), który taki wniosek złożył. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie stroną postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie świadczenia wychowawczego jest jedynie skarżący, który złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko i był jedynym adresatem decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 listopada 2023 r. nr 010070/680/5936485/2022 jak i decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 6 października 2023 r. nr [...] w postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym stwierdzić należy, że jedynie skarżący posiadał interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., a tym samym był uprawniony do wniesienia skargi w sprawie. Tymczasem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła również M. F. – żona skarżącego. Uwzględniając powyższe M. F. nie przysługiwał własny, indywidualny interes prawny w zaskarżeniu decyzji, a co najwyżej interes faktyczny w rozpoznawanej sprawie, który jednak nie daje ochrony sądowej. W konsekwencji nie mogła on skutecznie wnieść w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego. Brak interesu prawnego powoduje bowiem niedopuszczalność skargi oraz skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, stosownie do regulacji zawartej art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., Sąd, orzekł jak w sentencji postanowienia. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.