II SA/Gl 647/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2023 r. sprawy ze skargi R.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 13 lutego 2023 r. nr SKO.V/428/345/2022 w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.

Pismem z dnia 5 maja 2022 r. R.L wystąpił do Wójta Gminy G. o wydanie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w związku ze zmianą stosunków wodnych dokonaną przez właściciela działki o nr [...] położonej przy ul. [...] w G. , powodującą szkodę na działce sąsiedniej, tj. działce o nr [...] położonej przy ul. [...] . W ocenie wnoszącego właściciel sąsiedniej nieruchomości R. F. dokonał zmiany stosunków wodnych poprzez podniesienie gruntu (o kilkanaście cm) w związku z budową budynku garażowego. W konsekwencji tego wody opadowe i gruntowe zostały skierowane z działki [...] na działkę [...] powodując jej zalewanie i zaleganie wody oraz podtapianie garażu. Dnia 24 maja 2022 r. odbyły się oględziny przedmiotowych nieruchomości. W ich trakcie ustalono, że krawędź wiaty jest ok. 7 m od granicy, podmurówka od strony ul. [...] ma 15 cm, a od strony ul. [...]ok. 7 cm. Podmurówka w południowej części obu nieruchomości ma ok. 20 cm. Garaż wnoszącego o wydanie decyzji jest murowany, wybudowany ok. 1972 r. z odprowadzeniem wody padowej do studzienki. Zdaniem wnioskodawcy w skutek podniesienia gruntu doszło do zamakania ścian garażu budynku. Do podmakania ścian garażu przyczynia się, jego zdaniem, składowane lamp przemysłowych przykrytych folią. W dniu 7 czerwca 2022 r. do organu wpłynęła decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 27 maja 2022 r. nr [...] nakazująca R. F. rozbiórkę budynku gospodarczego wraz z płytą fundamentową na terenie posesji przy ul. [...] w G. , na działce nr [...]. W konsekwencji powyższego dnia 29 sierpnia 2022 r. organ gminy przeprowadził kolejne oględziny w trakcie których ustalono, że budynek został rozebrany wraz z płytą fundamentową. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, po rozebraniu budynku sytuacja na działce nie uległa zmianie. Według wnioskodawcy wilgoć dalej występuje i spowodowana jest składowaniem lamp przemysłowych na nieruchomości sąsiedniej. Lampy są składowane w sposób ciągły na paletach przykrytych folią. Koniec folii znajduje się przy granicy działek. W konsekwencji powyższych ustaleń Wójt Gminy G. decyzją z dnia 10 listopada 2022 r. nr [...] odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Podkreślił, że w sprawie nie doszło do naruszenia stosunków wodnych. Zarówno zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu jak i po wykonaniu prac na nieruchomości przy ul. [...] teren nachylony jest w kierunku ul. [...], tj. od północy w kierunku południowym. Jak wynika z map geodezyjnych różnica rzędnej terenu pomiędzy ul. [...] a południowym krańcem spornych nieruchomości wynosi około 1,5 m. Spadek terenu został zachowany o czym świadczy wysokość podmurówki ogrodzenia po stronie nieruchomości oznaczonej numerem [...]. W północnej części nieruchomości tj. przy ul. [...] podmurówka ma ok. 7 cm natomiast w południowej części nieruchomości wysokość podmurówki wynosi ok. 20 cm. W ocenie organu właściciel nieruchomości przy ul. [...]nie zmienił kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł. Świadczy o tym obecny kierunek nachylenia terenu na nieruchomości nr [...], który jest zgodny z kierunkiem nachylenia terenu na mapach geodezyjnych. Na skutek odwołania R. L. sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, które zaskarżoną decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazano, że zgodnie z zebranym materiałem dowodowym nie zmieniono kierunku spływu wód opadowych na nieruchomości oznaczonej nr [...]. Z mapy dołączonej do akt sprawy wynika, iż nieruchomość [...] na odcinku przy ul. [...] położona jest wyżej w stosunku do nieruchomości [...]. Następnie w sposób naturalny teren obniża się w kierunku ul. [...]. Nie wykazano aby odniesienie ziemi o kilka, kilkanaście cm powodowało nadsypanie podmurówki. Podmurówka ogrodzenia jest organicznikiem wypływu wód opadowych i roztopowych. Zatem Kolegium stanęło na stanowisku, iż art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie może mieć zastosowania. W ocenie organu odwoławczego w sprawie stan faktyczny nie wymaga opinii biegłego, organ w sposób wystarczający zgromadził materiał dowodowy, przeprowadził oględziny w terenie, a stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Organy winny dopuszczać stosowny dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy wszędzie tam, gdzie zachodzi taka potrzeba wynikła z faktu, że nie można stanu faktycznego ustalić na podstawie innych zebranych w sprawie materiałów dowodowych. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalną pełnomocnik. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła SKO w Bielsku-Białej: 1) dokonanie nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego poprzez uznanie, że właściciel działki [...] nie dokonał zmiany stosunków wodnych, powodujących szkodę na nieruchomości sąsiedniej tj. działce [...], podczas gdy z oględzin działek jednoznacznie wynika, iż działka ta położona jest kilka-kilkanaście centymetrów wyżej niż działka skarżącego, 2) naruszenie art. 234 ustawy Prawo Wodne poprzez jego niezastosowanie, 3) naruszenie art. 84 k.p.a. poprzez nie zwrócenie się o wydanie opinii przez biegłego, podczas gdy do rozpoznania niniejszej sprawy niezbędne były wiadomości specjalne z dziedziny hydrologii, 4) naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez przeprowadzenie oględzin w dniu 29 sierpnia 2022 r. pomimo niedoręczenia w tym czasie zawiadomienia o oględzinach pełnomocnikowi wnioskodawcy, i tym samym pozbawienie go możliwości udziału w oględzinach, 5) naruszenie art. 79a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie wskazania przesłanek, które mogą skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony, 6) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478) Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Jednocześnie w świetle ust. 3 tego artykułu "jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności". W przypadku szkód związanych ze zmianą stosunków wodnych na gruncie za zmianę uchodzić może każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (tj. zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to zatem takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej, bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np.: wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu; nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu: usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu; wykopanie rowu; zasypanie istniejącego rowu; utwardzenie powierzchni działki kostką brukową; wzniesienie murowanego ogrodzenia; wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Zmianą kierunku spływu wody - w rozumieniu art. 234 ustawy jest również zmiana kąta spadku wody. Kontrolując rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie Sąd zwraca uwagę, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek właściciela nieruchomości zagrożonej, w sytuacji gdy na nieruchomości oznaczonej numerem [...] został wybudowany garaż blaszany. Jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji obiekt ten został zlikwidowany wraz z płytą betonową stanowiącą jego podstawę a teren został uporządkowany. Jak wskazują organy obu instancji na działce oznaczonej numerem [...] doszło miejscami do podniesienia powierzchni gruntu o kilka, do kilkunastu cm. Jednocześnie pomiędzy tą nieruchomością a działką skarżącego znajduje się ogrodzenie. Jego elementem jest podmurówka, która stanowi naturalną przeszkodę dla spływu wody. Jednocześnie warto podkreślić, że kilkucentymetrowe zmiany powierzchni działki oznaczonej numerem [...] nie doprowadziły do zasypania powyższej podmurówki. Warto tu również podkreślić, że działka skarżącego znajduje poniżej nieruchomości oznaczonej numerem [...]. W skardze podnosi on, że ta różnica poziomów wynosi do kilkunastu centymetrów. Ustalenie to zgodne jest z załączonymi do akt mapami wysokościowymi. Reasumując – zgodnie z mapami działka skarżącego znajduje się poniżej działki oznaczonej numerem [...]. Skarżący uważa, że ta ostatnia nieruchomość (jej poziom) został podniesiony o kilka centymetrów a obecnie różnica tych poziomów wynosi do 15 cm. Niezależnie od tego działki oddziela podmurówka ogrodzenia. Proste zasady logicznego wnioskowania i zasady doświadczenia życiowego wskazują, że nie można w tym przypadku mówić o zmianie stosunków wodnych, które mogły wpłynąć na pogorszenie stosunków wodnych. W konsekwencji należy uznać, że zarzuty skargi oznaczone numerami 1, 2 i 6 są nieuzasadnione. W konsekwencji należy za nieuzasadniony uznać również zarzut oznaczony numerem 3. W tak wyjaśnionej sytuacji faktycznej powoływanie biegłego stanowiłoby naruszenie zasady ekonomiki postępowania administracyjnego. Za uzasadnione natomiast Sąd uznaje zarzuty podniesione pkt 4 i 5 skargi. Przeprowadzenie oględzin bez udziału pełnomocnik skarżącego oraz brak powiadomienia o zamiarze wydania decyzji niezgodnie z wnioskiem strony (z podaniem przesłanek takiego rozstrzygnięcia) należy uznać za naruszenie procedury administracyjnej. Skarżący nie wykazał jednak, że wspomniane naruszenia mogły w jakikolwiek sposób wpłynąć na treść podjętego rozstrzygnięcia. Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.