II SA/Gl 629/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2017 r. sprawy ze skargi E. K. i M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie robót budowlanych oddala skargę.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. (dalej: PINB) decyzją z dnia [...] roku nr [...] nakazał E. i M. K., zamontowanie drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego numer [...] w budynku przy ul. [...] w T. na działce o numerze ewidencyjnym 1 w taki sposób, aby skrzydło drzwi otwierało się do wewnątrz mieszkania i nie przesłaniało drzwi wejściowych do lokalu numer [...], stanowiących wejście na drogę ewakuacyjną na klatce schodowej, w terminie do dnia [...] roku, Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym Pismem z dnia [...] roku Dyrektor Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w T. zawiadomił organ pierwszej instancji, że drzwi wejściowe w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku przy ul. [...] w T. zostały zamontowane niezgodnie z § 242 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z tym przepisem, drzwi wejściowe do lokalu mieszkalnego po całkowitym otwarciu nie mogą zmniejszać wymaganej szerokości drogi ewakuacyjnej minimum 140 cm i nie mogą kolidować z bezpiecznym dojściem i wyjściem z sąsiednich lokali mieszkalnych. Podczas przeprowadzonych w dniu [...] roku oględzin E. K. złożyła ustne oświadczenie do protokołu, iż jest jedynym najemcą lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w T. Mieszkanie zlokalizowane jest na trzecim piętrze budynku. Właścicielem mieszkania jest Gmina Miasto T., właścicielem budynku Wspólnota Mieszkaniowa nr [...], a administratorem "A". E. K. wynajmuje przedmiotowe mieszkanie od [...] roku. W [...] roku wymieniła drzwi zewnętrzne z powodu zużycia technicznego. Przed tą wymianą drzwi otwierały się do wewnątrz mieszkania, natomiast obecnie, zamontowane w tym samym otworze drzwiowym, otwierają się na zewnątrz. Sporządzono szkic inwentaryzacyjny. Wymiana drzwi nie została zgłoszona administratorowi budynku. Inwestorami byli E. i M. K. - małżeństwo. Wedle wyjaśnień, jakie złożyli, takie zamontowanie drzwi było uzasadnione małym metrażem mieszkania oraz złym stanem zdrowia inwestorów. W odwołaniu od powyższej decyzji Inwestorzy podnoszą, że drzwi zostały zamontowane prawidłowo. Zamontowanie drzwi otwieranych do wewnątrz mieszkania, w związku z stanem zdrowia inwestorów, może narazić ich na problemy podczas akcji ratowniczej wykonywanej przez pogotowie ratunkowe. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: [...]WINB) decyzją z dnia [...] r. [...] utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy, uchylając go jedynie w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych obowiązków i ustalając nowy termin na dzień [...] r. W uzasadnieniu decyzji [...]WINB przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, poczynione w jego wyniku ustalenia oraz podzielił stanowisko PINB o konieczności nałożenia obowiązku określonego w jego rozstrzygnięciu. Montaż drzwi, zdaniem [...]WINB, ma charakter robot budowlanych. Stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. bud., regulującego jeden z trybów postępowania naprawczego, organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Nie ma żadnych wątpliwość, że strony w [...] roku wymieniły w lokalu numer [...] przedmiotowego budynku drzwi wejściowe, w taki sposób że aktualnie otwierają się one na zewnątrz. Stan ten wynika z protokołu oględzin, został również potwierdzony w odwołaniu. Sytuacja, w której drzwi otwierają się zewnątrz mieszkania, zawężając tym samym drogę ewakuacyjną z lokalu nr [...], stwarza zagrożenie życia i zdrowia dla ludzi, a jednocześnie narusza przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z protokołu z czynności kontrolnych, jakie miały miejsce w dniu [...] roku oraz z załączonego szkicu inwentaryzacyjnego wyraźnie wynika, że otwarte drzwi lokalu numer [...] zasłaniają otwór drzwiowy lokalu numer [...]. Zgodnie z § 236 ust. 1 warunków technicznych: "Z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej, zwanymi dalej "drogami ewakuacyjnymi", natomiast z § 239 ust 4 warunków technicznych wynika, że "Łączną szerokość drzwi w świetle, stanowiących wyjścia ewakuacyjne z pomieszczenia, należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać w nim równocześnie, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, przy czym najmniejsza szerokość drzwi w świetle ościeżnicy powinna wynosić 0,9 m, a w przypadku drzwi służących do ewakuacji do 3 osób - 0,8 m." Z analizy szkicu sytuacyjnego załączonego do protokołu z czynności kontrolnych z dnia [...] roku wynika, że otwór drzwiowy lokalu nr [...] zostaje zasłonięty przez otwarte drzwi lokalu nr [...] na odcinku 69 cm. W uzasadnieniu [...]WINB wyjaśnił także kwestią zmiany terminu wykonania decyzji, motywując to koniecznością jego "urealnienia" Odniósł się także do zarzutów podnoszonych w odwołaniu wskazując, że przepisy o warunkach technicznych wprawdzie przewidują możliwość instalowania drzwi otwieranych na zewnątrz, stanowiących wyjście ewakuacyjne z pomieszczenia przeznaczonych dla osób o ograniczonej zdolności poruszania się, ale tylko w przypadku lokalu przeznaczonego dla 6 takich osób (§ 239 ust. 2 pkt 4 warunków technicznych), natomiast lokal nr [...] zamieszkiwany jest przez dwie osoby. W skardze z dnia [...] r., złożonej przez Inwestorów, podniesiono zarzuty dotyczące naruszenie przepisów art. 51ust. 1 pkt.2 pr. bud. w zw. z § 242 ust.4, § 236 ust.1 oraz § 239 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy, W uzasadnieniu skargi stwierdzają, że przepisy ww. rozporządzenia nie stoją w sprzeczności z możliwością zamontowania drzwi na zewnątrz w sytuacjach wyjątkowych, a taka ma miejsce w ich przypadku. Jako osoby z ograniczoną sprawnością ruchową powinni mieć możliwość takiego zamontowania drzwi z uwagi chociażby na względy bezpieczeństwa. Jeśli zajdzie konieczność interwencji pogotowia ratunkowego, to w przypadku zamontowania drzwi otwieranych do wewnątrz ratownicy nie będą mieli możliwości swobodnego wejścia do ich mieszkania z noszami. Poza tym, w ich ocenie, przepis § 239 ust.2 pkt.4 warunków technicznych, który przewiduje montaż drzwi otwieranych na zewnątrz w lokalu przeznaczonym dla 6 osób, nie wyklucza zastosowania takiego wyjątku dla mniejszej liczby osób. Odpowiadając na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej [...]WINB) z dnia [...] r. [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. (dalej: PINB) z dnia [...] roku nr [...], nakazujące E. i M. K. zamontowanie drzwi wejściowych do lokalu mieszkalnego numer [...] w budynku przy ul. [...] w T. w taki sposób, aby skrzydło drzwi otwierało się do wewnątrz mieszkania i nie przesłaniało drzwi wejściowych do lokalu numer [...], stanowiących wejście na drogę ewakuacyjną na klatce schodowej, w terminie do dnia [...] roku. Podstawą materialnoprawną decyzji, aczkolwiek organy orzekające w sprawie wyraźnie tego nie wskazały, był przepis art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t,j. Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm., dalej: pr. bud.) w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Postępowanie organów nadzoru budowlanego było prowadzone w trybie naprawczym, określonym w art. 50-51 pr. bud. Stosownie do art. 50 ust. 1 pr. bud., w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. W związku z tym, że wiata została zrealizowana w okresie [...] – [...]r. na podstawie obowiązującego wówczas pozwolenia na budowę brak było podstaw do zastosowania trybu legalizacyjnego samowoli budowlanej, określonego w art. 48-49 pr. bud. Wobec tego chodzi o inny, niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 pr. bud. przypadek samowoli budowlanej. W myśl art. 51 ust. 7 pr. bud. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 art. 51 pr. bud. znajdują odpowiednie zastosowanie. Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, iż postępowanie może być prowadzone (ma swój przedmiot) tylko w sytuacjach określonych w ust. 1 art. 51, a więc kiedy zachodzą podstawy do podjęcia decyzji: 1/ nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego; 2/ nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; 3/ nakładającej, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu określając termin wykonania w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę –doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Podjęcie jednej ze wskazanych wyżej decyzji jest możliwe (uzasadnione) tylko ze względu na delikty określone w art. 50 ust. 1 pr. bud. W rozpatrywanej sprawie organy nadzoru budowlanego, ze względu na zarzuty podnoszone przez skarżących, prowadziły postępowanie wyjaśniające w zakresie naruszenia przez inwestora postanowień planu miejscowego, które określają intensywność zabudowy, usytuowania wiaty niezgodnie z warunkami technicznymi i w zbyt bliskiej odległości od drogi publicznej. W skrócie rzecz ujmując, chodzi tu o stan określony w art. 50 ust. 1 pkt. 4 pr. bud., a więc wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, którego ewentualne wykazanie (ustalenie) stanowiłoby podstawę do podjęcia jednej z decyzji wskazanej w art. 51 ust. 1 pkt. 1 i 2 pr. bud. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające prowadzone w sprawie uzasadnia stanowisko organów orzekających o braku podstaw do uznania, iż zaistniał stan faktyczny odpowiadający hipotezie normy prawnej zawartej w art. 50 ust. 1 pkt. 4 pr. bud. z następujących względów. Przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dopuszczają możliwość montażu drzwi otwierających się na zewnątrz mieszkania. Ograniczenie takiej możliwości następuje wówczas, gdy takie rozwiązanie stoi w kolizji z wymogami bezpieczeństwa ludzi określonymi przepisami dotyczącymi zagrożeń przeciwpożarowych, w szczególności, jeżeli sposób umieszczania i otwierania zwęża drogę ewakuacyjną. Zgodnie z § 236 ust. 1 rozporządzenia z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna być zapewniona możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub do sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami komunikacji ogólnej- drogami ewakuacyjnymi. Wyjścia z pomieszczeń na drogi ewakuacyjne powinny być zamykane drzwiami (ust. 3). Drzwi mieszkania w budynku wielomieszkaniowym, prowadzące na klatkę schodową stanowią zatem w rozumieniu wyżej powołanych przepisów wyjście ewakuacyjne na drogę ewakuacyjną. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że przepisy z zakresu ochrony przeciwpożarowej nakładają na właściciela budynku, ale także na osobę władającą lokalem, obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, w tym możliwość ewakuacji osobom przebywającym w budynku (por. art. 4 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 191). W myśl § 239 ust. 1 rozporządzenia, łączną szerokość drzwi w świetle, stanowiących wyjścia ewakuacyjne z pomieszczenia, należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać w nim równocześnie, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, przy czym najmniejsza szerokość drzwi w świetle ościeżnicy powinna wynosić 0,9 m, a w przypadku drzwi służących do ewakuacji do 3 osób - 0,8 m. Jak wynika z ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego, których nie kwestionują skarżący, w wyniku otwarcia drzwi prowadzących do mieszkania nr [...] otwór drzwiowy (wejście do lokalu) sąsiedniego mieszkania o szerokości 80 cm. zostaje zasłonięty na odcinku 69 cm. Nie budzi zatem wątpliwości, że po otwarciu drzwi wejściowych do mieszkania nr [...] nie jest zachowana norma określająca szerokość drzwi w ościeżnicy, wskazana w § 239 ust. 1 rozporządzenia. Zważywszy na cel ustanowienia tej normy, a więc zachowanie bezpieczeństwa mieszkańców (ochrona), w sytuacji wymagającej ewakuacji, w tym także w przypadku wystąpienia zagrożenia pożarowego, nie jest możliwe zaakceptowanie działanie powodujące naruszenie wynikającego z niej standardu. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze, w kontekście wyżej dokonanych ustaleń stwierdzić trzeba, iż nie zasługują one na aprobatę. To właśnie względy bezpieczeństwa, na jakie powołują się skarżący, przesądzają w przedmiotowej sprawie o niedopuszczalności montażu w ich mieszkaniu drzwi otwieranych na zewnątrz. Nawet gdyby rozważać możliwość zastosowania wyjątku określonego w § 239 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia, odnoszącego się wprost jedynie do pomieszczeń przeznaczonych dla ponad 6 osób o ograniczonej zdolności poruszania się, to i tak ze względów bezpieczeństwa (ograniczenie bezpieczeństwa mieszkańców sąsiedniego lokalu) instalacje drzwi otwieranych na zewnątrz w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy uznać trzeba za sprzeczne z prawem. . Mając powyższe na względzie Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organów mogących mieć wpływ na wynik sprawy i uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z obowiązującym prawem, a w związku z tym na podstawie powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił – jak w wyroku.