II SA/Gl 596/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.),, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant sekretarz sądowy Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Burmistrz Miasta I Gminy O. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił J. S. (dalej: strona) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką F. S. (dalej: matka). W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że F. S. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] r. Jest osobą schorowaną, wymaga stałej opieki innych osób. Opiekę nad nią sprawuje strona, która nie pracuje, ma ustalone prawo do emerytury, pobiera jednak rentę rodzinną po zmarłym mężu (w wysokości ok. 3000 zł.), co w świetle art.17 ust.1 ust.5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2020 r., poz.111, dalej: u.ś.r. ) wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od tej decyzji z dnia [...] r. strona podniosła zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. powołując się na wyrok TK z dnia 21 października 2014 r., SK 2/17 oraz orzecznictwo sądowe, które, jej zdaniem, przemawiają na rzecz przyznania jej żądanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: Kolegium) decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy, podzielając jego stanowisko co do przeszkody uniemożliwiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Na potwierdzenie tego stanowiska wskazało na bezwzględnie obowiązujący charakter normy z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. W skardze z 16 listopada 2020 r. strona (dalej: skarżąca), podobnie jak w odwołaniu wskazuje na błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. dokonaną przez organy orzekające w sprawie, z pominięciem celów ustawowych i w konsekwencji przyjęcie, że pobieranie przez nią renty rodzinnej stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podobnie jak w odwołaniu przytacza wyrok TK z 26 czerwca 2019 r. oraz szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Jak podkreśla w skardze, TK w cytowanym przez nią wyroku uznał, iż wyłączenie opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, ma charakter niekonstytucyjny. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji. W trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu 10 stycznia 2022 r. skarżąca, odpowiadając na pytanie Sądu, stwierdziła, iż oczekuje przyznania świadczenia pielęgnacyjnego mimo dysponowania prawem do renty rodzinnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Ustalony w sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Skarżąca pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu, jako świadczenie korzystniejsze niż emerytura, do której ma ustalone prawo. Przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (t.j. Dz.U. 2021 r., poz. 291, dalej: ustawa emerytalna) dopuszczają taki wybór, a jego konsekwencją będzie ustalenie prawa do renty dla osoby, która dokonała wyboru. Orzecznictwo sądów administracyjnych, ukształtowane na tle art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit a u.ś.r., wskazuje na możliwość odstąpienia od literalnej wykładni tego przepisu i dopuszcza uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której wnioskodawca dysponuje prawem do jednego ze świadczeń wskazanych w tym przepisie (także prawem do renty rodzinnej), pod warunkiem jednak takim, że sprawujący opiekę rezygnuje z tego świadczenia. Skarżąca, co wyraźnie potwierdziła w trakcie rozprawy sądowej, nie ma zamiaru rezygnować z renty rodzinnej, ale chciałaby uzyskać, obok niej, także świadczenie pielęgnacyjne. Jest to oczywiście wykluczone nie tylko z przyczyny określonej w art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r., ale także ze względu na istotę świadczenia pielęgnacyjnego, które stanowi substytut świadczenia (np. renty czy emerytury), jakiego z powodu rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania pracy nie może uzyskać osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.