II SA/Gl 577/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Z. P. (P.) na czynność Prezydenta Miasta C. z dnia 26 marca 2025 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów oddala skargę.

Pismem z dnia 26 marca 2025 r. Prezydent Miasta C., udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego Z. P. z dnia 24 marca 2025 r. o umożliwienie wglądu do zawiadomień Sądu Rejonowego dotyczących założenia księgi wieczystej dla 11 wyodrębnionych lokali położonych na terenie miasta C., w celu samodzielnego sporządzenia ich kopii. Organ poinformował skarżącego, że wnioskowane dokumenty przekazywane są przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczysty w C. poprzez system teleinformatyczny, za pośrednictwem Zintegrowanego Systemu Informacji o Nieruchomościach. Dodał, że oprogramowanie interfejsowe, dzięki któremu powyższe zadanie jest realizowane, nie generuje dokumentów umożliwiających ich udostępnianie i kopiowanie. Następnie organ wskazał, że według art. 155 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy procedurze szacowania nieruchomości właściwe organy zobowiązane są udostępnić wszelkie, niezbędne i dostępne dane o nieruchomościach zawarte m.in. w katastrze nieruchomości, w umowach, orzeczeniach, decyzjach i innych dokumentach, będących podstawą wpisu do ksiąg wieczystych oraz do rejestrów wchodzących w skład operatu katastralnego. W związku z tym podniósł, iż w Systemie teleinformatycznym, o którym mowa wyżej, nie ma możliwości sporządzenia dokumentu w jego fizycznej postaci, nie został zatem zachowany warunek dostępności dokumentu, wymieniony w art. 155 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto organ wskazał, że z treści wniosku wynika, iż powodem jego złożenia jest potrzeba pozyskania informacji o numerach ksiąg wieczystych dla wyodrębnionych lokali. W związku z tym podniósł, że obowiązkiem rzeczoznawcy majątkowego jest przy wykonywaniu czynności zawodowych korzystać z wszystkich dostępnych źródeł informacji. Wyszukiwanie i przeglądanie danych, w tym również pozyskanie numeru księgi wieczystej dla nowo wyodrębnionego lokalu, możliwe jest dzięki ogólnodostępnemu systemowi teleinformatycznemu obsługującemu księgi wieczyste (EKW). Przeglądarka dostępna jest na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości pod adresem: ekw.ms.gov.pl. Organ dodał, że informację o numerze księgi wieczystej można uzyskać również poprzez złożenie stosownego wniosku do Wydziału Geodezji Urzędu Miasta C. Podkreślił, że wnioski realizowane są na bieżąco po ich złożeniu i opłaceniu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą czynność Prezydenta Miasta C. skarżący podniósł, że jest rzeczoznawcą majątkowym, wykonującym zawód na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej; u.g.n.). Wśród obowiązków wymienionych w ustawie, związanych z wykonywanym przez niego zawodem, prawodawca między innymi nakazał wykorzystywać przy szacowaniu nieruchomości wszelkie, niezbędne i dostępne dane o nieruchomościach (art. 155 ust. 1 u.g.n.). Z kolei na podstawie art. 155 ust. 3 u.g.n., właściwe organy są obowiązane udostępniać rzeczoznawcom majątkowym rejestry i dokumenty, o których mowa w ust. 1, w tym umożliwiać sporządzanie kopii dokumentów w dowolnej formie. Następnie skarżący wskazał, że organ nie zaprzeczył posiadaniu żądanych danych i dokumentów, zawierających oznaczenia ksiąg wieczystych dla wskazanych we wniosku nieruchomości, a wręcz potwierdził, że żądanymi przez skarżącego danymi dysponuje wskazując, iż "wnioskowane dokumenty przekazywane są przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w C. poprzez system teleinformatyczny". Jak wynika z pisma organu, przeszkodą w udostępnieniu danych jest ta okoliczność, że "oprogramowanie interfejsowe, dzięki któremu powyższe zadanie jest realizowane, nie generuje dokumentów umożliwiających ich udostępnianie i kopiowanie". Skarżący podniósł, że elektroniczne dokumenty wytworzone, przekazywane lub przechowywane na podstawie przepisów prawa, nie przestają być dokumentami. Forma elektroniczna dokumentu, nie zmienia jego istoty i treści zawartej w nim informacji. Dodał, że wskazana przez organ okoliczność, iż "oprogramowanie interfejsowe, dzięki któremu powyższe zadanie jest realizowane, nie generuje dokumentów umożliwiających ich udostępnianie i kopiowanie" nie stanowi przeszkody dla normalnego funkcjonowania wewnętrznych jednostek organizacyjnych organu, w wykonywaniu przez nie zadań, gdyż organ nie wskazał, że przy wykonywaniu zadań własnych, z tych danych nie może korzystać. Co więcej, organ podkreślił w swoim rozstrzygnięciu, że dostęp do żądanych danych jest możliwy "poprzez złożenie stosownego wniosku do Wydziału Geodezji". Oznacza to, że ocena organu w zakresie udostępnienia żądanych danych, jest inna na własne potrzeby, a inna na potrzeby stron. Podniósł, że prowadzi to do wniosku, iż rozstrzygnięcie organu zawarte w piśmie z dnia 26 marca 2025 r. jest wadliwe i pozbawione merytorycznego uzasadnienia. Ponadto skarżący zarzucił, że z pisma tego wynika, iż organ administracyjny dąży do komplikowania załatwienia sprawy, poprzez wskazywanie innego trybu udostępnienia żądanych danych i dokumentów - na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, pomimo wcześniejszego uznania w wystarczającym stopniu uprawnień wnioskodawcy na podstawie art. 155 u.g.n. Dodał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w wyroku z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie o sygnaturze IV SA/Po 395/22, rozstrzygnął, iż "rzeczoznawca majątkowy ma wynikające z art. 155 ust. 3 u.g.n. uprawnienie do udostępnienia mu rejestrów i dokumentów, o których mowa w art. 155 ust. 1 u.g.n., w tym umożliwienia mu sporządzenia kopii tych dokumentów". W związku z tym wskazał, że takie uprawnienie rzeczoznawcy majątkowego wynika wprost z przepisów u.g.n. i doszukiwanie się innej argumentacji przez organ jest niecelowe. W związku z powyższą argumentacją wniósł o uznanie zaskarżonej czynności organu za bezskuteczną i o zobowiązanie organu do dokonania czynności w zakresie udostępnienia dokumentów zgodnie ze złożonym wnioskiem z dnia 24 marca 2025 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu zawarł stwierdzenia, według których zaskarżona czynność nie ma cechy władczego działania organu administracji publicznej, przez co nie podlega kontroli sądu. Ponadto podtrzymał stanowisko zajęte w zakresie wniosku skarżącego, zawarte w piśmie organu z dnia 26 marca 2025 r. W piśmie z dnia 23 czerwca 2025 r. skarżący podniósł argumenty stanowiące odniesienie się do odpowiedzi organu na skargę. Na rozprawie skarżący podtrzymał skargę oraz wnioski zawarte w piśmie z dnia 23 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast przepis art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności określonych w tym przepisie. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest czynność Prezydenta Miasta C., wyrażona w piśmie z dnia 26 marca 2025 r., sprowadzająca się do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego o umożliwienie wglądu do zawiadomień Sądu Rejonowego dotyczących założenia ksiąg wieczystych dla 11 wyodrębnionych lokali położonych na terenie miasta C. Czynność ta – wbrew argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę - podlega kognicji sądu administracyjnego, gdyż dotyczy rozpoznania wniosku z zakresu objętego regulacją art. 155 ust. 3 w związku z art. 155 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145). Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 155 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy szacowaniu nieruchomości, wykorzystuje się wszelkie, niezbędne i dostępne dane o nieruchomościach, zawarte w szczególności w: księgach wieczystych, katastrze nieruchomości, w umowach, orzeczeniach, decyzjach i innych dokumentach, będących podstawą wpisu do ksiąg wieczystych oraz do rejestrów wchodzących w skład operatu katastralnego, a także w innych dokumentach, które zostały przykładowo wymienione w tym przepisie. Natomiast według art. 155 ust. 3 tej ustawy, właściwe organy, sądy i inne wymienione w nim podmioty są obowiązane udostępniać rzeczoznawcom majątkowym rejestry i dokumenty, o których mowa w ust. 1, w tym umożliwiać sporządzanie kopii dokumentów w dowolnej formie. Z zestawienia treści tych przepisów wynika, że obowiązek udostępniania rzeczoznawcom majątkowym, rejestrów i dokumentów, o których mowa w ust. 1 cytowanego art. 155 u.g.n., dotyczy wyłącznie "dostępnych danych" – jak literalnie określa to przepis art. 155 ust. 1 u.g.n. Właśnie tej treści stanowisko zostało zawarte w piśmie organu z dnia 26 marca 2025 r., stanowiącym czynność zaskarżoną w niniejszej sprawie. Organ wskazał w nim bowiem, że wnioskowane dokumenty przekazywane są przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczysty w C. poprzez system teleinformatyczny, za pośrednictwem Zintegrowanego Systemu Informacji o Nieruchomościach oraz, że oprogramowanie interfejsowe, dzięki któremu powyższe zadanie jest realizowane, nie generuje dokumentów umożliwiających ich udostępnianie i kopiowanie. W związku z tym zasadnie organ podniósł, że nie został zachowany warunek dostępności dokumentu. Jak zaś była o tym mowa wyżej – warunek ten został wprost określony w art. 155 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślenia bowiem wymagało, że od 16 listopada 2023 r. zawiadomienia o zmianach w księgach wieczystych przekazywane są przez sądy do ewidencji gruntów i budynków za pomocą zintegrowanego systemu informacji o nieruchomościach. Brak dostępności przedmiotowych zawiadomień wynika z tego, że obecnie dane są generowane zgodnie z aktualnym interfejsem aplikacyjnym wymiany danych XML, wynikającym z § 4 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2022 r. w sprawie zintegrowanego systemu informacji o nieruchomościach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2469 z późn. zm.). Przedmiotowe dane nie są zatem dokumentami o funkcjonalności pozwalającej na wydruk bądź udostępnienie w formie elektronicznej. Dane te są tylko i wyłącznie danymi przekazywanymi między podmiotami w ramach wymiany elektronicznej dokumentów w postaci plików XML. Z powyższych powodów należało podzielić - zajęte przez organ w zaskarżonej czynności - stanowisko, według którego nie został zachowany warunek dostępności dokumentu, tj. przedmiotowych zawiadomień. Natomiast warunek ten – o czym była już mowa - został wyraźnie określony w art. 155 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niekwestionowane jest zaś to, że – jak podniósł skarżący w skardze –"informatyzacja działalności podmiotów realizujących zadania publiczne opiera się na uregulowaniach prawnych oraz, że informatyzacja ta, realizowana przez organy administracji publicznej w formie komunikacji elektronicznej i wykonywania części zadań elektronicznie, nie może być przesłanką do ograniczania uprawnień stron w zakresie dostępu do danych i dokumentów". Odnosząc się do tych stwierdzeń wskazać należało, że – nie tylko "nie może być" ale i nie jest "przesłanką do ograniczania uprawnień stron w zakresie dostępu do danych i dokumentów" – prowadzenie wymiany danych pomiędzy sądami rejonowymi a ewidencją gruntów w opisany wyżej sposób. Skarżący ma uprawnienie do otrzymania danych zawartych w bazie danych ewidencji gruntów i budynków, z tym, że realizacja tego uprawnienia następuje poprzez złożenie i opłacenie wniosku, którego wzór określa rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 kwietnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1135). Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona czynność organu została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym w wyniku prawidłowej wykładni i zastosowania cytowanych wyżej przepisów art. 155 ust. 3 w związku z art. 155 ust. 1 u.g.n. W tych okolicznościach brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem czynności organu, zawartej w piśmie z dnia 26 marca 2025 r. W związku z powyższym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.