II SA/Gl 566/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu w kwestii sprzeciwu skarżącej od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 września 2018 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 września 2018 r. w ten sposób, że zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej 400 (czterysta) zł, zaś w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.

Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W druku podała, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz ze swoim małżonkiem oraz trzema synami, zamieszkując w wynajmowanym lokalu. Strona posiada ponadto nieruchomość o pow. 667 m2. W druku formularza podkreślono, że małżonek strony jest uzależniony od hazardu i posiada zadłużenie sięgające 150.000 zł. Strona nie jest zatrudniona, uzyskuje alimenty na syna K. M. - około 400 zł oraz świadczenie "500 +" na dwójkę dzieci, z mężem ma zawartą umowę rozdzielności majątkowej. Strona oszacowała bieżące koszty utrzymania na kwotę niemal 2500 zł miesięcznie, a składają się na nie koszty wynajmu zajmowanego lokalu (900 zł); zakup gazu (650 zł); zakup energii elektrycznej (130 zł); usługi telekomunikacyjne – internet i telefon (130 zł); usługi TV – 75 zł; zakup środków higienicznych dla siebie i członków rodziny (około 270 zł); zakup żywności dla dzieci (mleko, owoce, soki – 250 zł). Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni nadesłała szereg dokumentów obrazujących sytuację materialną jej rodziny, w tym wyciągi z rachunków bankowych, umowę najmu oraz kopie dokumentów z sądów powszechnych potwierdzających fakt uzyskania alimentów oraz istnienie rozdzielności majątkowej pomiędzy wnioskodawczynią a jej małżonkiem. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 września 2018 r. oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W jego uzasadnieniu wskazano, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, w szczególności z uwagi na to, że istnieją wątpliwości odnośnie realnej sytuacji materialnej strony a zwłaszcza poziomu uzyskiwanych dochodów. Z oświadczeń strony jak również przedstawionych przez nią dokumentów wynika bowiem, że bieżące wydatki znacznie przewyższają deklarowane dochody, a zatem istnieją wątpliwości o źródło ich pokrywania. Dalej podkreślono, że z nadesłanych dokumentów wynika, że strona uzyskuje wpłaty na posiadany rachunek bankowy przekazane jej z rachunku podmiotu "A" (10 maja 2018 r. przekazano 902 zł tytułem wypłaty, a 8 czerwca 2018 r. - 652 zł), zaś w miesiącu lipcu na rachunek strony wpłynęła kwota 180 zł oraz 2000 zł od B. M.. Co więcej, 10 lipca 2018 r. dokonana została, na rachunek strony wpłata gotówki we wpłatomacie w kwocie 1400 zł., zaś w dniu 26 lipca 2018 r. wpłacono 850 zł. Reasumując, w miesiącu lipcu strona uzyskała dochody w wysokości 5600 zł (dwie wpłaty we wpłatomacie, przelew alimentów od R. N., przelew świadczenia 500+, przelewy od B. M.). Trudno więc w tej sytuacji jednoznacznie stwierdzić jaki jest rzeczywisty poziom dochodów strony, skoro strona co innego zadeklarowała w druku formularza (brak dochodów poza alimentami i świadczeniem 500+), a co innego wynika z nadesłanych dokumentów. Nadto wskazano, że w piśmie procesowym z dnia 23 maja 2018 r. pełnomocnik strony wyraźnie zaznaczył, że przebywa ona na urlopie wychowawczym od dnia 23 maja 2018 r., tymczasem ostatnie udokumentowane wynagrodzenie od "A" wpłynęło w dniu 8 czerwca 2018 r. Nie wiadomo więc, czy była to ostatnia wpłata przed pójściem na urlop wychowawczy, czy też nie. Podkreślono również, że wśród przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych znaleziono dwa przelewy, opiewające łącznie na kwotę 1595 zł przekazane na rachunek "B". Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw, w którym zarzucono naruszenie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez odmowę przyznania prawa pomocy, podczas gdy sytuacja finansowa skarżącej nie pozwala jej na uiszczenie wpisu sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W związku z powyższym wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wskazano, że wpłata we wpłatomacie dokonana w dniu 10 lipca 2018 r. stanowi wynagrodzenie męża skarżącej, który niezajętą kwotę dostaje w gotówce. Z kolei kwota 850 zł wpłacona w dniu 26 lipca 2017 r. stanowi ekwiwalent za węgiel jej męża. Nadto wskazano, że skarżąca od 17 stycznia 2017 r. do 16 stycznia 2018 r. była na urlopie macierzyńskim, a później wykorzystała cały zaległy urlop, który skończył się w maju 2018 r., stąd skarżąca otrzymała jeszcze środki finansowe w czerwcu 2018 r. Odnosząc się z kolei do kwoty 2000 zł, skarżąca wskazała, że została ona przelana przez jej matkę B. M. z przeznaczeniem na wczasy dla dzieci, podkreślając przy tym, że pomoc rodziców jest doraźna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach , zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać trzeba, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (por. H. Knysiak-Molczyk: Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, jednakże tylko w części. Dokonując analizy przedłożonego przez skarżącą materiału źródłowego, faktycznie trzeba przyznać, że uiszczenie przez nią wpisu od skargi w pełnej wysokości stanowiłoby dla niej nadmierne obciążenie finansowe. Jednakże zdaniem Sądu częściowe uiszczenie kosztów sądowych nie powinno narazić skarżącej i jej rodzinny na trudności finansowe. Faktem jest, że skarżąca regularnie osiąga dochód, a także otrzymuje pomoc finansową od rodziców. Skarżąca podkreśla, że jest to pomoc doraźna, jednakże nie wiadomo do końca jakie kwoty pieniędzy otrzymuje. |Biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz poziom | |i strukturę wydatków, Sąd uznał, że skarżąca powinna być w stanie wygenerować kwotę odpowiadającą połowie wpisu, która wyniesie 400 zł. | |Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie | |art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. |