II SA/Gl 535/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk,, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2023 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 6 lutego 2023 r. nr SKO.OG/41.12/1/2023/180 w przedmiocie odmowy wpisu do rejestru zwierząt należących do gatunków podlegającym ograniczeniom oddala skargę.

Starosta M. decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej - k.p.a.), art. 64 ust. 1 i in. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 – dalej: u.o.p.), orzekając wobec S. N. (dalej: "strona", "skarżący"), odmówił dokonania wpisu do rejestru zwierząt należących do gatunków podlegających ograniczeniom na podstawie przepisów prawa Unii Europejskiej – tj. [...] ([...]). W uzasadnieniu wskazano m. in., że na posiadaczy zwierząt podlegających wpisowi do rejestru nałożono obowiązki związane z posiadaniem dokumentów potwierdzających pochodzenie zwierzęcia oraz przekazywaniem ich następnemu posiadaczowi. Żaden z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów nie potwierdza legalności pochodzenia zwierzęcia i nie może stanowić podstawy uzasadniającej dokonanie wpisu zwierzęcia do rejestru. Kopia świadectwa pochodzenia zwierząt, wystawionego przez hodowcę, nie została opatrzona w żadne informacje wymagane w art. 64 ust. 9 u.o.p. Dodatkowo, data wejścia w posiadanie zwierzęcia przez wnioskodawcę oznaczona we wniosku ([...] sierpnia 2022 r.) różni się od wskazanej w tym dokumencie daty sprzedaży ([...] sierpnia 2020 r.). Kopia dokumentu wystawionego przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w T. jest niekompletna i nie została opatrzona przez sprzedawcę zwierzęcia w żadne informacje wymagane w art. 64 ust. 9 u.o.p. Obligatoryjnym elementem wniosku o wpisanie zwierzęcia do rejestru jest kopia dokumentu, o którym mowa w ust. 4 pkt 11 tej ustawy. Taki dokument powinien zostać załączony przez stronę, a rolą właściwego starosty jest ocena, czy przedstawiony dokument jest jednym z dokumentów wymienionych w art. 64 ust. 4 pkt 11 ustawy. Wnioskodawca, pomimo kolejnych wezwań do uzupełnienia braków wniosku, nie przedstawił wymaganej dokumentacji formalnej, przez co organ nie mógł dokonać czynności materialno-technicznej w postaci wpisu ww. zwierzęcia do rejestru. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji. Zarzucił m. in. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez przyjęcie, że strona nie spełniła przesłanek do wpisania do rejestru [...] oraz naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Podano, że organ nie rozpatrzył sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, czym naruszył interes strony, której dodatkowo nie zagwarantowano w należytym zakresie prawa do ostatecznego wypowiedzenia się co do materiału zgromadzonego w sprawie. Nie uwzględniono także wszystkich podnoszonych okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na postępowanie i wydaną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia 6 lutego 2023 r., nr SKO.OG/41.12/1/2023/180, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał m. in., że strona, składając wniosek o wpis zwierzęcia do rejestru, nie przedłożyła wymaganych dokumentów potwierdzających legalność pochodzenia [...]. Organ I instancji, dostrzegając brak formalny wniosku, poprawnie zachował się, wystosowując do strony wezwania o uzupełnienie braku, z pouczeniem, iż jego nieuzupełnienie będzie skutkowało odmową wpisu do rejestru. Pomimo wezwań organu, strona w rzeczywistości nie przedłożyła wymaganych od niej dokumentów, a przedłożone kopie nie spełniały wymaganych standardów i nie wykazywały legalności pochodzenia [...]. Strona zatem do wniosku nie dołączyła (mimo ciążącego na niej obowiązku prawnego) kopii dokumentów, o których mowa w art. 64 ust. 4 pkt. 11 u.o.p. Strona złożyła skargę na ww. decyzję SKO. Skarżący zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania: 1. art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego; 2. art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z wymogami przedmiotowej ustawy i niewyjaśnienie skarżącemu toku rozumowania oraz wnioskowania organu, w tym niewyjaśnienie powodów uznania, że faktyczne działania skarżącego nie były wystarczające dla dokonania wpisu [...] do rejestru; 3. art. 7, 77, 78 § 1 i 75 § 1 k.p.a., poprzez: ▪ niewykonanie ustawowego zobowiązania organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; ▪ niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego i wydanie skarżonej decyzji bez zbadania, że decyzja organu I instancji wydana została w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a właściwie jego brak; ▪ niedopuszczenie w sprawie wszystkich dowodów, które mogły przyczynić się do prawidłowej oceny, czy dokonanie wpisu [...] jest należne skarżącemu, 4. art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów; 5. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie błędnego uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz niedostateczne wskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z powodu których organ przyjął wiarygodność i moc dowodów organu I instancji, a dowody przedstawione i zawnioskowane do przeprowadzenia przez stronę skarżącą okazały się w ocenie organu niewystarczające do dokonania wpisu [...] do rejestru; II. przepisów prawa materialnego: ▪ art. 64 u.o.p., poprzez nieskorzystanie z przyznanego organowi w tym przepisie instrumentu prawnego, umożliwiającemu wpis [...] do rejestru, wbrew jego ustawowemu celowi i wbrew treści. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji oraz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu podano m. in., że organ ma obowiązek ustalenia i rozważenia stanu faktycznego w możliwie najdokładniejszy sposób. Materiał dowodowy został zebrany i oceniony w sposób nieprawidłowy, wyciągnięto z niego nielogiczne wnioski, które stanęły u podstaw zaskarżonej decyzji. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 64 ust. 1 u.o.p. posiadacz żywych zwierząt gatunków wymienionych w załącznikach A i B rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi, zaliczonych do płazów, gadów, ptaków lub ssaków, a także prowadzący ich hodowlę, jest obowiązany do pisemnego zgłoszenia ich do rejestru. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, prowadzi starosta właściwy ze względu na miejsce przetrzymywania zwierząt lub prowadzenia ich hodowli (ust. 3). Rejestr powinien zawierać m. in. dane potwierdzające legalność pochodzenia zwierzęcia (art. 64 ust. 4 pkt 11 lit. a-d u.o.p.). Do wniosku o dokonanie wpisu do rejestru załącza się kopię dokumentu, o którym mowa w ust. 4 pkt 11 (art. 64 ust. 6 u.o.p.). Podmioty, o których mowa w ust. 2 pkt 2, są obowiązane do posiadania i przekazania wraz ze sprzedawanym zwierzęciem oryginału lub kopii dokumentu, o którym mowa w ust. 4 pkt 11. Kopia ta powinna być, przez podmiot sprzedający zwierzę, zaopatrzona w numer nadawany według numeracji ciągłej, datę wystawienia, oznaczenie oraz podpis osoby sprzedającej, informację o liczbie zwierząt, dla których została wystawiona, a jeżeli kopiowany dokument dotyczy więcej niż jednego gatunku, także o ich przynależności gatunkowej. Zasadniczym celem prowadzenia rejestru, o którym mowa w art. 64 u.o.p., jest wykazywanie legalnego pochodzenia żywych zwierząt gatunków chronionych, będących w posiadaniu określonego podmiotu (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 kwietnia 2018 r., II SA/Lu 1175/17). Przepisy w sposób restrykcyjny wskazują przesłanki, które muszą zostać spełnione, by wpis do rejestru stał się możliwy. W piśmiennictwie podnosi się, że "W celu ułatwienia obrotu prawnego oraz uniemożliwienia zalegalizowania posiadania zwierząt wprowadzonych bez zezwolenia, w sytuacji, gdy było ono wymagane, w art. 64 ust. 9 u.o.p. na posiadaczy zwierząt podlegających wpisaniu do rejestru nałożono obowiązki związane z posiadaniem dokumentów potwierdzających pochodzenie zwierzęcia oraz przekazywaniem ich następnemu posiadaczowi. Naruszenie tych standardów będzie o tyle dolegliwe, że następca prawny poprzedniego posiadacza w przypadku nieotrzymania dokumentów potwierdzających posiadanie zwierzęcia nie będzie mógł dokonać skutecznie zgłoszenia do rejestru, jego wniosek bowiem zawsze będzie obarczony brakami formalnymi" (K. Gruszecki, Komentarz do art. 64 u.o.p., Lex-el., teza 5). Z rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi (Dz. U. UE. L. z 1997 r. Nr 61, s. 1 z późn. zm.) wynika, że "Istnieje potrzeba, w celu zapewnienia możliwie najszerszej ochrony gatunków objętych niniejszym rozporządzeniem, ustanowienia przepisów dotyczących kontroli handlu i przewozu okazów w obrębie Wspólnoty oraz warunków, w jakich są one trzymane; należy ustalić wspólne reguły wydawania, ważności i zastosowania świadectw wydawanych na mocy niniejszego rozporządzenia, które przyczyniają się do kontrolowania takiej działalności." (motyw 10 Preambuły). "Aby zapewnić skuteczną realizację niniejszego rozporządzenia, Państwa Członkowskie powinny ściśle monitorować przestrzeganie jego przepisów (...)" (motyw 15 Preambuły). Ten ostatni wymóg został wyrażony normatywnie w art. 14 ust. 1 ww. rozporządzenia unijnego. Z dokumentacji wynika, że strona do wniosku nie dołączyła, pomimo ciążącego na niej obowiązku prawnego, dokumentów lub kopii, o których mowa w art. 64 ust. 4 pkt. 11 u.o.p., potwierdzających legalność pochodzenia zwierzęcia. W kopii świadectwa pochodzenia zwierząt (dot. 10 sztuk) nie oznaczono nowego właściciela (nabywcy). Po wezwaniu do uzupełnienia braków skarżący przedłożył notatkę przekazania zwierzęcia, jednak bez danych hodowcy i oznaczenia osoby przekazującej. Wskazano również, że zwierzę przekazano nabywcy w dniu 4 września 2022 r., podczas gdy skarżący we wniosku twierdził, że zwierzę nabył [...] sierpnia 2022 r. Podpisy na dołączonych dokumentach (kopii świadectwa oraz notatce z przekazania zwierzęcia) również różniły się między sobą. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania spełnienia przesłanek wpisu do rejestru i nie można przerzucać go na organ. Świadczą o tym sformułowania takie jak np. "Do wniosku o dokonanie wpisu do rejestru załącza się ..." (art. 64 ust. 6 u.o.p.), "Podmioty, o których mowa w ust. 2 pkt 2, są obowiązane do posiadania i przekazania wraz ze sprzedawanym zwierzęciem oryginału lub kopii dokumentu ..." (art. 64 ust. 9 u.o.p.). Dokumenty takie powinny być więc w dyspozycji posiadacza zwierzęcia. Jeśli posiadacz zwierzęcia ma trudności z uzyskaniem wymaganej dokumentacji, to tym bardziej nie można żądać od organu rejestrowego, by zastępował stronę w poszukiwaniu dokumentów mogących być podstawą wpisu zwierzęcia do rejestru. Organ wzywał do przedłożenia wymaganych dokumentów, spełniających wymagania prawne, pouczając w skutkach niedopełnienia obowiązku, jednak skarżący ich nie przedłożył w wymaganej formie. Skarga opiera się jedynie na ogólnikowych nawiązaniach do ustaw, nie zawierając konkretnych informacji na temat stanu faktycznego. Skarżący w istocie dąży do przerzucenia ciężaru postępowania na organ. Ten nie ma obowiązku poszukiwania dokumentacji za wnioskodawcę. Z treści decyzji obu instancji można wywnioskować jaki jest ich przedmiot i kto jest adresatem. Uzasadnienia w wystarczającym stopniu i w sposób zindywidualizowany wyjaśniają motywy rozstrzygnięć (art. 107 § 3 k.p.a.). Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organ uwzględnił niezbędną, dostępną dokumentację. Oparł się na zgromadzonych dowodach i ocenił je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie, szeroko i merytorycznie uzasadnionej. Motywy wynikają jasno z uzasadnienia rozstrzygnięcia (art. 107 §3 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 8, 75 §1, 77 §1, 78 §1 i 2, 79a §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., 64 ust. 1 – 9 u.o.p., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.