II SA/Gl 513/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 100 (sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H. Z. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym przesłano mu druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy celem wypełnienia i nadesłania do Sądu. Z treści formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem A. Z., zamieszkując w budynku o pow. 105 m2. W skład ich majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. 17 arów oraz działka przydomowa o pow. 684 m2. Źródłem utrzymania się wnioskodawcy jest jego emerytura uzyskiwana w kwocie 1097,53 zł miesięcznie, natomiast A. Z. nie posiada stałego dochodu, otrzymując jedynie wynagrodzenie za prace dorywcze wykonywane w sezonie budowlanym. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący udokumentował wysokość uzyskiwanego dochodu oraz wydatki przeznaczane na utrzymanie się (opłaty za telefon, dostawy wody, opłaty za energię elektryczną), wydatki związane z podatkiem od nieruchomości oraz wyjaśnił, że jego syn podejmuje aktywne wysiłki w celu założenia własnej działalności gospodarczej. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 513/14 zwolniono skarżącego z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 100 złotych i oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od tego orzeczenia, domagając się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Jednocześnie oświadczył, że syn często podejmuje prace "na czarno", bez ubezpieczenia, bez zgłoszenia w urzędzie skarbowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach , zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy w tym miejscu, iż w myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy przy uwzględnieniu treści przywołanych wyżej przepisów w kontekście wskazanych przez stronę okoliczności stwierdzono, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie tylko w części, tj. w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 100 zł. Sąd dokonując oceny zasadności wniosku zwrócił przede wszystkim uwagę na wynikającą z art. 199 p.p.s.a. zasadę ponoszenia kosztów przez stronę, a także wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym i cel przyznania tego prawa. Prawo pomocy winno być przyznane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, bowiem celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Oceniając możliwości strony w tym zakresie sąd administracyjny bierze pod uwagę zarówno majątek i jak i możliwości zarobkowe osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Zarówno stan majątkowy skarżącego, jak i wysokość uzyskiwanego przez niego świadczenia przemawia za przyjęciem poglądu, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak wynika bowiem z dokumentów nadesłanych przez skarżącego, jedynym źródłem utrzymania się skarżącego jest świadczenie emerytalne w wysokości 1097,53 zł miesięcznie. Skarżący zamieszkuje jednak również z synem, który podejmuje prace dorywcze na budowach i uzyskuje z tego tytułu dochód, nie podano jednakże w jakiej wysokości. Tym samym może on częściowo uczestniczyć w pokrywaniu powyższych wydatków. Trudno więc w tej sytuacji stwierdzić, że zasadnym byłoby całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Biorąc jednak pod uwagę wysokość wpisu sądowego od skargi, uznać przyjdzie, iż uiszczenie całej kwoty wpisu mogłoby rzeczywiście doprowadzić do powstania pewnego uszczerbku po stronie skarżącego. Wobec powyższego Sąd uznał, że w świetle treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wniosek o prawo pomocy zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej zwolnienia od wpisu sądowego w kwocie przekraczającej 100 zł. W pozostałej części pokrycie kosztów postępowania leży bowiem w możliwościach finansowych skarżącego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a.