II SA/Gl 483/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi E.S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie niezgłoszenia sprzeciwu od zawiadomienia o przystąpieniu do użytkowania budynku mieszkalnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku – po przedstawieniu argumentów mających przemawiać na rzecz jej skargi – oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką dzieci otrzymujących alimenty w wysokości po 350 zł i że uzyskuje dochody z tytułu umowy zlecenia w wysokości około 1100 zł. Wymieniła zarazem swoje wydatki, uwzględniając koszty: utrzymania mieszkania – około 500 zł, ubezpieczenia majątku – 280 zł oraz leczenia – 100 zł. Według wniosku do wspomnianego majątku należy dom w budowie. Pismem doręczonym dnia 26 lipca 2018 r. starszy referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do uprawdopodobnienia tych danych w terminie 7 dni poprzez udokumentowanie dochodów i wydatków oraz – ze względu na odbieranie korespondencji przez niewymienionych we wniosku dorosłych domowników – wskazanie wszystkich osób, które z nią zamieszkują. Wezwanie nie zostało dotąd wykonane, pismem nadanym dnia 8 sierpnia 2018 r. skarżąca cofnęła natomiast skargę. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy rozważyć, jakie następstwa dla postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy ma to, że skarżąca cofnęła skargę. Zgodnie bowiem z art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej P.p.s.a.), jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skarżąca zaś wprawdzie cofnęła skargę, nie – niejako wprost – wniosek, lecz czynność ta w istocie oznacza, że tego wniosku już nie podtrzymuje, skoro jego treścią jest przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które zostało wszczęte wskutek wniesienia skargi. Nie można jednak tracić z pola widzenia po pierwsze, że skarżąca może odstąpić od zamiaru cofnięcia skargi, odwołując je do czasu podjęcia przez Sąd stosownego rozstrzygnięcia, oraz że rozstrzygnięcie to musi być poprzedzone oceną tego cofnięcia. W myśl art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wszak postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący cofnął skargę skutecznie, wobec czego najpierw musi zbadać, czy cofnięcie skargi było dopuszczalne w świetle przesłanek określonych w art. 60 P.p.s.a. Na postanowienie to przysługuje przy tym zażalenie (art. 194 § 1 pkt 1b P.p.s.a.). Wszystkie te okoliczności sprawiają, że na obecnym etapie postępowania nie można z całą pewnością zakładać, że pomimo cofnięcia skargi skarżąca nie będzie potrzebowała skorzystać z uprawnień wynikających z przyznania prawa pomocy, o które się ubiega, a co za tym idzie – że rozpoznanie wniosku stało się w wyniku tego cofnięcia zbędne, jak stanowi art. 249a P.p.s.a. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że cofnięcie skargi nastąpiło już po bezskutecznym upływie terminu do wykonania wezwania starszego referendarza sądowego do uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku (termin ten upłynął z dniem 2 sierpnia 2018 r.). Oznacza on, iż skarżąca tego wezwania nie wykonała i należy wyciągnąć konsekwencję procesowe takiego stanu rzeczy, mającego doniosły wpływ na sposób rozpoznania wniosku. Otóż stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli wedle art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a w efekcie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Tymczasem skarżąca w ogóle nie wykonała tego rodzaju wezwania, co wyłącza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów jej sytuacji, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego. Nie wiadomo zresztą także, z kim dokładnie ona to gospodarstwo tworzy, gdyż nie ustosunkowała się do wezwana również w tym zakresie. Taki stan rzeczy nie pozwala uwzględnić wniosku o przyznanie prawa pomocy; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego wniosku nie można wówczas rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.