II SA/Gl 483/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2017 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...], w części określającej opłatę za zajęcie pasa drogowego i w tym zakresie umarza postępowanie administracyjne, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wnioskiem z dnia 1 lutego 2017 r. skarżąca [A] Sp. z o.o. w G. wystąpiła o wydanie zezwolenia na zajęcia pasa drogowego ul. [...] w K. (pod wiaduktem kolejowym linii [...]) w celu wykonania prac naprawczych wiaduktu kolejowego i naprawy ustroju nośnego konstrukcji żelbetonowej w okresie od 15 lutego do 31 marca 2017 r. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor MZUiM w K. , działając z up. Prezydenta Miasta K., udzielił zezwolenia na zajęcie pasa drogowego zgodnie z wnioskiem oraz określił w pkt 7 opłatę z tego tytułu w kwocie 16.780 zł (zgodnie z przedstawionym sposobem jej wyliczenia, przywołując w podstawie prawnej obowiązujące uchwały). W odwołaniu od decyzji w części obejmującej pkt 7, wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 9ya ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Wyjaśnił, że konieczność uzyskania zezwolenia związana jest z prowadzoną przez [B] SA, inwestycją kolejową w rozumieniu tego przepisu, na terenie stanowiącym własność tego podmiotu w związku z ugodą o naprawienie szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego, zawartą w dniu 12 sierpnia 2015 r. z [C] S.A. [...]. Prace wykonywane są przez odwołującego się jako podwykonawcę we współpracy z [B] SA i pod jego nadzorem. Jako dowód dołączono oświadczenie tego podmiotu i ugodę. W takiej sytuacji zdaniem odwołującego się, zachodzi przypadek realizacji inwestycji kolejowej, uprawniający do nieodpłatnego zajęcia drogi publicznej. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w części, zawartej w pkt 7, Kolegium stwierdziło, że co prawda przedmiotowe roboty budowlane są ściśle związane z linią kolejową i w świetle wyroku NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1181/11, należy uznać je za realizację inwestycji kolejowej, zwłaszcza wobec dołączonych do odwołania pism, to jednak uprawnienie do nieodpłatnego zajęcia pasa drogowego przysługuje wyłącznie wymienionym tam podmiotom, tj. [B] SA lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego. Tymczasem z akt nie wynika, aby wniosek został złożony na mocy pełnomocnictwa udzielonego przez te podmioty. Stąd też odwołującemu się nie przysługuje prawo nieodpłatnego zajęcia pasa drogowego z mocy art. 9ya ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1727 ze zm.). W skardze do sądu administracyjnego [A] Sp. z o.o. w G. domagała się uchylenia decyzji organów obydwu instancji co do pkt 7 i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art. 9ya ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o drogach publicznych, przez błędne przyjęcie, że zakresem nieodpłatnego zezwolenia na zajęcia pasa drogowego objęty jest jedynie [B] SA względnie jednostka samorządowa, nie zaś inny podmiot realizujący inwestycję kolejową, będący uczestnikiem procesu budowlanego. Zdaniem skarżącego, literalna wykładnia art. 9ya ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, nie pozwala na taką wykładnię, zwłaszcza że zezwolenie na zajęcie pasa drogowego może uzyskać nie tylko inwestor, lecz również wykonawca robót budowlanych (wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2393/14). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację, że intencją ustawodawcy nie było ułatwienie uzyskiwania niezbędnych zezwoleń i minimalizacja kosztów związanych z inwestycjami kolejowymi, zaś literalna wykładnia przepisu wskazuje, że uprawnienie przysługuje jedynie wymienionym tam podmiotom. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kolegium co prawda prawidłowo zakwalifikowało przedmiotowe roboty jako przypadek realizacji inwestycji kolejowej, lecz błędnie przyjęło, kierując się jedynie literalną wykładnia art. 9ya ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, że skarżąca jako podwykonawca nie jest uprawniona do nieodpłatnego zajęcia drogi publicznej na czas realizacji tej inwestycji. Decyzja nie ma w tym wypadku charakteru uznania administracyjnego. Inwestycja określona jako "Rektyfikacja niwelety kolejowej [...] D. [...] oraz związanego z nią wiaduktu nad ul. [...] i wiaduktu nad magistralą piaskową [D], stanowi przebudowę i remont infrastruktury kolejowej. Takie roboty zostały wymienione w art. 9p ustawy. Jest to zatem inwestycja dotycząca linii kolejowej, którego to pojęcia nie należy traktować zawężająco. Prace naprawcze wiaduktu kolejowego i konstrukcji nośnej są zatem związane z remontem linii kolejowej o której mowa w art. 2b ustawy (vide: wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt III Łd/SA 1062/16). W niniejszej sprawie istotny jest fakt, że przedmiotowy wiadukt kolejowy jest elementem infrastruktury [B] SA. Inwestycja realizowana jest na terenie stanowiącym własność tego podmiotu (vide: pismo [B] SA z dnia 16 lutego 2017 r.). Tymczasem przepisy Rozdziału 2b ustawy, dotyczą właśnie tego rodzaju inwestycji. Bez zgody [B] SA nie może być realizowana żadna inwestycja, obejmująca linię kolejową. Przedmiotowa inwestycja objęta była ugodą o naprawienie szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego. Nie powinno budzić wątpliwości, że gdyby [B] w ramach ugody uprawione było do otrzymania odszkodowania w formie pieniężnej i zleciło ich wykonanie innemu podmiotowi, odszkodowanie nie obejmowałoby opłat z tytułu zajęcia drogi publicznej na czas wykonywania robót. Wykładnia celowościowa art. 9ya ust. 1 ustawy przemawia zatem za przyjęciem, że istotny jest jedynie cel zajęcia pasa drogowego. Zasadnie w tym względzie skarżący odwołał się do poglądu, że z wnioskiem o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego może wystąpić także podwykonawca, czyli podmiot faktycznie prowadzący roboty budowlane. Podmiot ten nie musi legitymować się pełnomocnictwem inwestora. W niniejszej sprawie roboty budowlane wykonywane były na rzecz [B] na mocy ugody cywilnej i dotyczyły linii kolejowej. Nie jest zatem istotna kwestia, że z wnioskiem o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na ten cel wystąpił skarżący jako podwykonawca, nie legitymując się pełnomocnictwem [B]. Cel zajęcia pasa drogowego jest zaś jednoznacznie określony w decyzji organu I instancji (wykonanie ogrodzenia i ustawienie rusztowań do prac naprawczych wiaduktu). Spełniona została zatem przesłanka ustawowa z art. 9ya ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Przepis ten stanowi zaś lex specialis w stosunku do art. 40 ust. 1, 3 i 11 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440). W konsekwencji, brak było podstawy do określenia opłaty za zajęcie pasa drogowego (pkt 7 decyzji organu I instancji). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę uchylił decyzje organów obydwu instancji w części, określającej opłatę oraz umorzył w tym zakresie postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Orzeczenie oparto na przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 i art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w kwocie 480 zł oraz opłatę skarbową w kwocie 17 zł, czyli łącznie 697 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 cyt. ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozp. Min. Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804). ec