II SA/Gl 44/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kaznowska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego w kwestii sprzeciwu skarżącego od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2018 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

Postanowieniem z dnia 8 marca 2018 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odpis tego orzeczenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 15 marca 2018 r. W dniu 22 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych, czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym, zatem do przyznania prawa pomocy konieczne jest uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Wobec okoliczności sprawy Sąd nie miał podstaw aby zmienić zaskarżone postanowienie referendarza. W aktach sprawy nie ma rzetelnych informacji przedstawionych przez skarżącego dotyczących jego sytuacji osobistej oraz majątkowej. Pomimo twierdzeń skarżącego, że nie posiada miejsca zamieszkania oraz utrzymuje się z pomocy rodziny i znajomych, uchyla się od uprawdopodobnienia, że korzysta z pomocy osób trzecich. Wypada jeszcze podkreślić, że przepisy regulujące instytucję prawa pomocy jednoznacznie stanowią, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o jej przyznanie. Skarżący co prawda przedstawił szereg informacji dotyczących prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, jednak nie sposób z nadesłanej dokumentacji wysunąć wniosku, jakie są koszty jego utrzymania oraz jaki dochód osiąga strona. Z analizy nadesłanych dokumentów można wysunąć wniosek, że dochód ten wynosi 4009 zł – wobec braku informacji o zatrudnianych pracownikach - jednak w sprzeciwie pełnomocnik stwierdził, że skarżący nigdzie nie wskazał, że nie zatrudnia pracowników. Dalej, pełnomocnik wskazał, że skarżący poinformował we wniosku, że ok. 2011 roku nie był w stanie utrzymać pracowników, co nie znaczy, że obecnie ich nie zatrudnia, a także, że to on pobiera takie wynagrodzenie. Mając na uwadze powyższe, w konsekwencji należy uznać, że pełnomocnik nie przyczynił się do wyjaśnienia wątpliwości dotyczących dochodów i wydatków skarżącego w złożonym sprzeciwie. Z twierdzeń pełnomocnika skarżącego wynika bowiem, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, w której zatrudnia pracowników, jednocześnie twierdząc, że nie pobiera wynagrodzenia – w domyśle – w wysokości 4009 zł. Twierdzenia pełnomocnika skarżącego nadal nie wyjaśniają ilu pracowników zatrudnia skarżących oraz jakie pobiera wynagrodzenie uzyskiwane z prowadzonej działalności. Ponadto, pełnomocnik wskazał ogólnikowo, że skarżący mieszka u rodziny, jednak z żadnych dokumentów nie wynika dokładnie jaki jest stan rodziny skarżącego. Sąd rozpatrując niniejszy wniosek nadal nie jest w stanie ustalić ponad wszelką wątpliwość gdzie mieszka skarżący, jakie dochody uzyskuje oraz jakie ponosi wydatki, co uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny jego sytuacji osobistej oraz majątkowej. Wypada jeszcze raz podkreślić, że przepisy regulujące instytucję prawa pomocy jednoznacznie stanowią, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o jej przyznanie. Nierzetelne wykonywanie obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy przez skarżącego, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto, prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Na marginesie należy wskazać, że koszty postępowania przed Sądem na obecnym etapie postępowania wynoszą tyle, ile kwota wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 248 zł. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.