II SA/Gl 235/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. i A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, A. i M. S. złożyli na druku urzędowego formularza PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści formularza wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci, a źródłem utrzymania się całej rodziny jest dochód M. S. z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W skład majątku wnioskodawców wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2 oraz mieszkanie o pow. [...] m2. Nie posiadają natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych, jak również żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący nie są w stanie bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny ponieść wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Osiągane dochody przeznaczane są na bieżące utrzymanie, w tym opłacanie mediów, rat kredytu hipotecznego, czy kosztów dojazdu do pracy. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłali dokumenty obrazujące ich sytuację materialną, w tym zaświadczenie o wysokości zarobków (z treści którego wynika, że skarżący M. S. uzyskuje dochód w kwocie [...] zł netto miesięcznie), zaświadczenie wystawione przez pracodawcę skarżącej A. S., z którego wynika, że od [...] r. do nadal przebywa ona na urlopie wychowawczym, a także kserokopie rachunków za media (tj. energię elektryczną i wywóz śmieci). Dodatkowo przedłożona została umowa kredytu mieszkaniowego, z którego wynika, że miesięczna rata kredytu wynosi [...] zł oraz wyciągi z rachunków kart kredytowych. Nadto wyjaśniono, że spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania nr [...], położonego w C. przy ul. [...], formalnie przysługuje skarżącym, jednakże lokal ten jest zamieszkały i eksploatowany przez siostrę skarżącego i jej rodzinę od [...] r. na podstawie umowy nieodpłatnego użyczenia. Obecnie saldo zadłużenia w bankach (oprócz kredytu hipotecznego) wynosi około [...] zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2014 r. oddalono wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu podnieśli, że pomimo osiąganych dochodów, nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Majątek, który posiadają, nie stanowi dla nich źródła dochodu, a utrzymanie domu stanowi dla nich duży problem finansowy. Nadto oświadczyli, że większość wydatków związanych z jego utrzymaniem nie jest udokumentowana rachunkami (np. zakup węgla – około 5000 zł, czy zakup gazu w butli). Kwota jaka pozostaje do dyspozycji na utrzymanie rodziny jest zbyt niska, dlatego też skarżący zmuszeni byli zaciągać kolejne pożyczki w bankach oraz u rodziny. Obecnie saldo zadłużenia w bankach wynosi około [...] tys. złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe, uznać należy, że wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd dokonując oceny zasadności wniosku zwrócił przede wszystkim uwagę na wynikającą z art. 199 p.p.s.a. zasadę ponoszenia kosztów przez stronę, a także wskazane w art. 245 § 1 p.p.s.a. przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym i cel przyznania tego prawa. Prawo pomocy winno być przyznane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, bowiem celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dokonując możliwości strony w tym zakresie sąd administracyjny bierze pod uwagę zarówno majątek i jak i możliwości zarobkowe. Tym samym zdaniem Sądu nie można uznać za usprawiedliwione przyczyny, z powodu których skarżący bezpłatnie oddali w użytkowanie lokal mieszkalny siostrze skarżącego, wyzbywając się tym samym dobrowolnie możliwości czerpania dochodów z tego lokalu. Wprawdzie nie można negować chęci niesienia pomocy materialnej osobie bliskiej, to jednakże okoliczność ta nie może przeważać nad obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych we własnej sprawie. W ocenie Sądu skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, że znajdują się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi. Skarżących nie można bowiem uznać za osoby rzeczywiście ubogie, które nie byłyby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ocena ich stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego formularza, pozwala bowiem na ustalenie, iż wbrew ich stanowisku są oni w stanie ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Skarżący mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, mają zapewnione również stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł. Porównując zatem wielkość dochodu netto skarżących do wykazanych przez nich wydatków (nawet przy założeniu, że ponoszą inne koszty bieżącego utrzymania - zakup żywności, środków higieny itp.), brak jest podstaw do uznania, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. O trudnej sytuacji materialnej skarżących nie może natomiast zdaniem Sadu przesądzać sama przez się okoliczność, że spłacają zaciągnięte kredyty i pożyczki. Jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (vide: postanowienie NSA sygn. akt I OZ 150/06 - I OZ 151/06). Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.