II SA/Gl 1861/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 października 2023 r. nr SKO.OS/41.9/783/2023/16887 w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków oddala skargę.

Po otrzymaniu zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia eksploatacji instalacji przydomowej oczyszczalni ścieków na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym 1, obręb P. w P., dokonanym przez A. C., Wójt Gminy P. decyzją z dnia 29 czerwca 2023r., nr [...] wniósł sprzeciw w tym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Miasta W. z dnia [...] r. w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji W. (Dz. U. Woj. Śl. z [...] r. poz. [...]) wyznaczona została aglomeracja W., położona w województwie [...], powiecie [...], o równoważnej liczbie mieszkańców (RLM) 10 914 z oczyszczalnią ścieków komunalnych, zlokalizowaną w miejscowości W. przy ul. [...], w której skład wchodzi między innymi Gmina P. w następujących miejscowościach: P. - ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...] (DW [...]) oraz S. - ul. [...] (DW [...]). Działka na której planowana jest eksploatacja przydomowej oczyszczalni ścieków znajduje się na terenie aglomeracji W. W związku z powyższym zgodnie z § 11 ust 1 pkt 1 lit. a tiret 3 oraz ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1311) ścieki z oczyszczalni ścieków bytowych, ścieki z oczyszczalni ścieków komunalnych, ścieki bytowe z oczyszczalni ścieków w aglomeracji, ścieki przemysłowe pochodzące ze stacji uzdatniania wody, ścieki przemysłowe biologicznie rozkładane, ścieki, o których mowa w § 4 ust. 4, wody z odwodnienia zakładów górniczych oraz ścieki oczyszczone w procesie odwróconej osmozy mogą być wprowadzane do ziemi, jeżeli nie będą stanowiły zagrożenia dla osiągnięcia celów środowiskowych określonych dla jednolitych części wód podziemnych, o których mowa w art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, oraz, jeżeli odpowiednio: nie zostały przekroczone najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających dla aglomeracji - określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia odpowiednio do RLM aglomeracji. Zgodnie zaś z załącznikiem nr 3 do wyżej wspomnianego rozporządzenia, dla aglomeracji od 10000 do 14999 RLM określone zostały najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających albo minimalny procent redukcji substancji zanieczyszczających dla ścieków z oczyszczalni ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Normy te wynoszą odpowiednio: - dla BZT5 wartość substancji nie powinna przekroczyć 25 mg O2/I lub 70-90 %, - dla azotu ogólnego wartość substancji nie powinna przekroczyć 15 mg N/l, - dla fosforu ogólnego wartość substancji nie powinna przekroczyć 2 mg P/l. Po dokonaniu przez skarżącego dodatkowy wyjaśnień ustalono, na podstawie deklaracji właściwości urządzenia, że dla zgłaszanej instalacji te wynoszą odpowiednio: a) dla BZT5-94,3, przy czym BZT5 min. wynosi 120/6 mg/l (95%), BZT5 max. wynosi 472/9,6 mg/l (98%), b) dla fosforu. 1.6 / 0,91 mg /1 (43%), przy czym P. min. wynosi 58,8% a P max. 37/4,46 mg/l (88%), c) dla azotu ogólnego 86,8%, przy czym N min. wynosi 29/1,17 mg/l (96%) zaś N max. wynosi 136/16,6 mg/l (88%). Z przedstawionej dokumentacji wynika również, że zastosowanie dozownika z koagulatorem gwarantuje osiągnięcie redukcji fosforu do poziomu 1 mg/l lub 80%, jednakże nawet przy zastosowaniu dozownika z koagulantem, urządzenie nie spełnia norm w zakresie BZT5 oraz azotu ogólnego. W konsekwencji, działając na podstawie art. 152 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. organ wyraził swój sprzeciw. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Zakwestionował swoje wyliczenia skuteczności instalacji. Wskazał, że procesy nitryfikacji i denitryfikacji zachodzące w oczyszczalni biologicznej warunkują rozkład azotu w ściekach. Producent przydomowych oczyszczalni ścieków na podstawie przeprowadzonych badań w laboratorium notyfikowanym deklaruje średnią redukcję azotu ogólnego na poziomie 86,8%. Podkreślił, że ładunki ścieków różnią się w indywidualnych gospodarstwach domowych, a wynik końcowy redukcji zanieczyszczeń jest zależny od ładunków ścieków surowych. Odnosząc się do średnich jednostkowych ładunków zanieczyszczeń w ściekach płynących w zbiorczych systemach kanalizacyjnych. Wg Heidricha i Kozaka [2009] określono średnie jednostkowe ładunki zanieczyszczeń ze 139 zbiorczych systemów kanalizacyjnych wartość : azotu ogólnego wynosi 12,8 g/(M*d) (Heidrich Z, Kozak T. Jednostkowe ładunki zanieczyszczeń charakteryzujące ścieki miejskie. Gaz, Woda i Technika Sanitarna 12/2009, 2009, s. 20-22.). Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organ I instancji w mocy w pełni akceptując jego ustalenia i wywiedzione z nich skutki prawne. Skargę na tę decyzje do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, zasądzenia kosztów postępowania i dopuszczenia dowodu z treści deklaracji zgodności wystawionej przez producenta urządzenia, zarzucił organowi odwoławczemu: - obrazę przepisu prawa materialnego, a to art. 11 ust 5 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1311) poprzez błędną jego wykładnie i uznanie, iż korzystanie z przydomowej oczyszczalni ścieków wraz dozownikiem koagulacyjnym jest sprzeczne z warunkami rozporządzenia, a co za tym idzie wniesienie przez organ I instancji sprzeciwu w tym zakresie było zasadne, podczas gdy prawidłowo analiza zapisów rozporządzenia w połączeniu z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, a także opracowaniami dostępnymi w Internecie winna prowadzić do wniosku przeciwnego, - obrazę przepisu prawa materialnego a to art. 76 ust 1 pkt 2 ustawy prawo ochrony środowiska poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przydomowa oczyszczalnia ścieków skarżących nie spełnia warunków ochrony środowiska, podczas prawidłowa analiza materiału dowodowego winna prowadzić do wniosku przeciwnego, - obrazę przepisu prawa procesowego, a to art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w tym prawidłowego ustalenia możliwości uzyskania jakości ścieków na skutek procesu oczyszczania w związku z działaniami oczyszczalni płynów przy uwzględnieniu średnich. W uzasadnieniu przytoczono wyliczenia, zgodnie z którymi eksploatacja przedmiotowej oczyszczalni nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych wielkości substancji zanieczyszczających. W ocenie skarżącego w sprawie powinien zostać zastosowany art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu w czystości w gminach dopuszczający możliwość budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 152 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54) instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 8. Do instalacji takich bez wątpienia można zaliczyć przydomową oczyszczalnię ścieków, zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia (Dz. U. z 2019 r. poz. 1510). Przepis ten stanowi, że do instalacji tego typu zalicza się oczyszczalnie ścieków o przepustowości do 5 m3 na dobę, wykorzystywane na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego w ramach zwykłego korzystania z wód. Warunki dokonania zgłoszenia sprzeciwu określa zasadniczo art. 152 ustawy. Istotne jest, że zgodnie z ust. 4 tego artykułu "do rozpoczęcia eksploatacji instalacji nowo zbudowanej lub zmienionej w sposób istotny można przystąpić, jeżeli organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji". Ustęp 4a tego artykułu stanowi zaś, że sprzeciw jest wnoszony, jeżeli: 1) eksploatacja instalacji objętej zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska; 2) instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2. Należy tu podkreślić, że postępowanie w sprawie zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia eksploatacji instalacji ma szczególny charakter. Jest przede wszystkim bardzo ograniczone czasowo. Brak wyrażenia sprzeciwu w terminie wskazanym w art. 152 ust. 4 ustawy uniemożliwia dokonanie tego później. Dlatego regułą w takim postępowaniu powinno być, że organ administracji działa w oparciu o dokumentację przestawioną przed zgłaszającego. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że organy administracji podjęły rozstrzygnięcia w sposób zgodny z prawem. Musiały powiem dokonać oceny, czy eksploatacja instalacji oczyszczania ścieków nie spowoduje przekroczenia standardów emisyjnych Standardy emisyjne, dla nieruchomości skarżącego, zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Miasta W. z dnia [...] r. w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji W. (Dz. U. Woj. Śl. z [...] r. poz. [...]) określają przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1311). W jego świetle ścieki z oczyszczalni ścieków bytowych, ścieki z oczyszczalni ścieków komunalnych, ścieki bytowe z oczyszczalni ścieków w aglomeracji, ścieki przemysłowe pochodzące ze stacji uzdatniania wody, ścieki przemysłowe biologicznie rozkładane, ścieki, o których mowa w § 4 ust. 4, wody z odwodnienia zakładów górniczych oraz ścieki oczyszczone w procesie odwróconej osmozy mogą być wprowadzane do ziemi, jeżeli nie będą stanowiły zagrożenia dla osiągnięcia celów środowiskowych określonych dla jednolitych części wód podziemnych, o których mowa w art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, oraz, jeżeli odpowiednio: nie zostały przekroczone najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających dla aglomeracji - określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia odpowiednio do RLM aglomeracji. Zgodnie zaś z załącznikiem nr 3 do wyżej wspomnianego rozporządzenia, dla aglomeracji od 10000 do 14999 RLM określone zostały najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających albo minimalny procent redukcji substancji zanieczyszczających dla ścieków z oczyszczalni ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Normy te wynoszą odpowiednio: - dla BZT5 wartość substancji nie powinna przekroczyć 25 mg O2/I lub 70-90 %, - dla azotu ogólnego wartość substancji nie powinna przekroczyć 15 mg N/l, -dla fosforu ogólnego wartość substancji nie powinna przekroczyć 2 mg P/l. Jak wynika z przedstawionej przez zgłaszającego dokumentacji ustalono, na podstawie deklaracji właściwości urządzenia, że dla zgłaszanej instalacji te wynoszą odpowiednio: a) dla BZT5-94,3, przy czym BZT5 min. wynosi 120/6 mg/l (95%), BZT5 max. wynosi 472/9,6 mg/l (98%), b) dla fosforu. 1.6 / 0,91 mg /1 (43%), przy czym P. min. wynosi 58,8% a P max. 37/4,46 mg/l (88%), c) dla azotu ogólnego 86,8%, przy czym N min. wynosi 29/1,17 mg/l (96%) zaś N max. wynosi 136/16,6 mg/l (88%). Trafnie zatem organy administracji uznały, że w sprawie należało złożyć sprzeciw, gdyż parametry oczyszczalni ścieków odprowadzanych z oczyszczalni nie gwarantują nieprzekroczenia norm emisyjnych. Zarzuty skargi koncentrują się głównie na tym, że organ administracji nie przeprowadził odpowiedniego postępowania wyjaśniającego. W ocenie składu orzekającego nie jest w tego typu postępowaniu (jak wcześniej wskazano niezwykle uproszczonym) możliwe dokonywanie przeliczeń w zakresie jednostek wielkości zanieczyszczeń, czy też liczby osób korzystających z danej nieruchomości. Ta ostatnia z biegiem czasu może ulegać zmianie. Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.