II SA/Gl 172/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W prowadzonym od listopada 2013 r. postępowaniu dotyczącym legalności i prawidłowości robót budowlanych zrealizowanych samowolnie w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B., przed 1 stycznia 1994 r., w toku ponownego rozpoznania sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (dalej też jako PINB), postanowieniem z dnia [...] r. (znak: [...]) nałożył na współwłaścicieli części wspólnych tego budynku J. C. i L. C. oraz E. S. obowiązek dostarczenia w przewidzianym terminie, szczegółowo opisanej w tym postanowieniu w zakresie przedmiotu, ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych oraz ekspertyzy technicznej w zakresie ochrony przeciwpożarowej, sporządzonych przez uprawnione w tym względzie osoby. Jako podstawę wydania tego postanowienia wskazał organ art. 123 Kpa oraz art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm. zwanej dalej Prawem budowlanym z 1974 r.) w związku z art. 103 ust. 2 i art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2017 r. poz. 1332 ze zm., zwanej dalej ustawą lub Prawem budowlanym z 1994 r.). W postanowieniu zawarto pouczenie, że nie przysługuje na nie zażalenie. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi E. S. w dniu 7 września 2017 r. Pismem z dnia 13 września 2017 r., nadanym na poczcie dnia 15 września 2017 r. E. S. wniosła na powyższe postanowienie zażalenie wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art.134 w zw. z art. 144 Kpa Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej jako ŚWINB) stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z art. 141 Kpa na wydane w toku postępowania postanowienie stronie służy zażalenie, gdy przepis tak stanowi. Kwestionowane postanowienie PINB zostało wydane na podstawie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., który nie przewidywał wniesienia na nie zażalenia. Jest to wydane w toku postępowania postanowienie dowodowe, które może być przez organ w każdej chwili zmienione lub uchylone. Takie postanowienie może być kwestionowane (zaskarżone) jedynie w odwołaniu od decyzji. Na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 i art. 141 § 1 Kpa należało zatem stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Nadto ŚWINB stwierdził, że nawet gdyby przyjąć dopuszczalność wniesienia zażalenia to zostało one wniesione w terminie, który upłynął 14 września 2017 r. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie ŚWINB E. S. wniosła o jego uchylenie z jednoczesnym zobowiązaniem organu do zawieszenia postępowania administracyjnego. Zarzuciła, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. W uzasadnieniu zaakcentowano, że w toczącym się równolegle postępowaniu cywilnym, wszczętym wcześniej, został dopuszczony dowód z opinii biegłych z zakresu budownictwa na podobne zakresowo do tych co objęte postanowieniem PINB, okoliczności. Opinie te mogą być też wykorzystane w postępowaniu administracyjnym bez konieczności ponoszenia przez skarżącą związanych z ich opracowaniem dodatkowych kosztów. Uzasadnia to jej zdaniem zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania cywilnego. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie ostać się nie może aczkolwiek z innych względów niż podniesione w skardze, które Sąd nie będąc zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) związany zarzutami i wnioskami skargi wziął pod rozwagę z urzędu. Wskazując jako podstawę wydania postanowienia dowodowego z dnia [...] r. art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., PINB powołał się na treść art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Zgodnie zaś z tym ostatnim przepisem art. 48 tego Prawa nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed jego wejściem w życie (tj. przed 1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że do takich obiektów przepisy dotychczasowe tj. ustawy z 1974 r. mają zastosowanie jedynie w części gdy dotyczą one uregulowań legalizacji robót budowlanych o jakich mowa w art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., a więc budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 tego aktu prawnego. Wyłączenie na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy stosowania jej przepisów, nie dotyczy zatem innych uregulowanych w niej zagadnień. W konsekwencji prowadząc postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., z którą to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, organy orzekające nie są uprawnione m.in. do stosowania w takim postępowaniu przepisów Rozdziału 10 tego tej ustawy. Wyklucza to wydanie, w takim postępowaniu postanowienia dowodowego na podstawie art. 56 tego Prawa, co uczynił organ pierwszej instancji. Z tego też powodu wydane przez ten organ w toku postępowania postanowienie dowodowe powinno być oceniane gdy chodzi o podstawę jego podjęcia na podstawie Prawa budowlanego z 1994 r. Przy takim założeniu powinna być też oceniana możliwość jego zaskarżenia zażaleniem w związku z treścią art. 141 § 1 Kpa. Samo błędne powołanie podstawy wydania postanowienia nie dyskwalifikuje go przy tym gdy chodzi o ocenę jego zasadności, ani też nie przesądza o dopuszczalności jego zaskarżenia. Decyduje w tym względzie przede wszystkim jego treść. Pod tym zatem kątem postanowienie PINB z dnia [...] r. powinno być ocenione przez ŚWINB w związku z wniesieniem przez E. S. zażalenia, której to oceny dokona organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu tego zażalenia. W szczególności rozważy on, czy postanowienie to nie może być kwalifikowane jako podjęte na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., na które przysługuje zażalenie na podstawie ust. 3 tego artykułu. Co do wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu należy zaś stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 112 Kpa w zw. z art. 126 Kpa błędne pouczenie w postanowieniu co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie. Gdyby zatem przyjąć, że PINB wydał postanowienie na podstawie art. 81 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. to niewątpliwe za błędne należałoby uznać zawarte w tym postanowieniu pouczenie, iż od tego orzeczenia nie przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia. W konsekwencji wniesienie takiego zażalenia z uchybieniem terminu o jakim mowa w art. 141 § 2 Kpa nie mogło wywołać dla E. S. negatywnych skutków procesowych. To zaś oznacza, że w takiej sytuacji zażalenie to powinno być wówczas rozpoznane przez ŚWINB co do meritum (w związku z treścią art. 8, art. 79, art. 12 Kpa). Nie ulega bowiem wątpliwości, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącej. Z tych wszystkich względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 210 § 2 i art. 211 ustawy p.p.s.a.