II SA/Gl 1596/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K.P., J. P. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 6 października 2025 r. nr WINB-WOA.7721.231.2025.ZS w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie prawidłowości sposobu odprowadzania wody opadowej z nieruchomości oddala skargę.

W dniu 10 września 2020 r. obecnie skarżący – J. P. i K. P., zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (PINB) o przeprowadzenie kontroli urządzeń wodno-kanalizacyjnych usytuowanych w obrębie ul. [...] w R., dz. Nr [...] , której właścicielami są H. K. i R. W., dalej zwani jako inwestorzy lub uczestnicy postępowania. W toku postępowania ustalono, że budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem oraz bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości ciekłe na działce nr [...] jest realizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. PINB decyzją z dnia 18 lutego 2021 r. umorzył postępowanie administracyjne. W wyniku rozpoznania odwołania skarżących, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 14 maja 2021 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że dotychczasowe postępowanie dowodowe nie jest wystarczające do stwierdzenia, czy wykonane roboty budowlane doprowadziły do zmiany naturalnego spływu wód opadowych. W toku ponownie prowadzonego postępowania inwestorzy przedłożyli opinię hydrologiczną sporządzoną przez dr inż. M. K. Z kolei skarżący przedłożył opinię hydrologiczną sporządzoną przez prof. dr hab. S. W. C. Przeprowadzono ponowne oględziny, a do akt dołączono decyzję Prezydenta Miasta Z z dnia 30 września 2021 r. o odmowie nakazania właścicielom działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Organ I instancji decyzją z dnia 28 lipca 2022 r. umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie. W wyniku rozpoznania odwołania skarżących, ŚWINB decyzją z dnia 23 listopada 2022 r. uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podczas kolejnych oględzin, które odbyły się w dniu 1 marca 2023 r. PINB ustalił, że geometria oraz lokalizacja skarpy pozostały niezmienione. PINB wezwał również autorów złożonych opinii do udzielenia pisemnych odpowiedzi na pytania, w celu skonfrontowania wydanych w sprawie opinii. Decyzją z dnia 4 stycznia 2024 r. organ I instancji ponownie umorzył postępowanie administracyjne stwierdzając, że ukształtowanie skarpy zmieniło w sposób oczywisty pierwotne ukształtowanie terenu działki nr[...], jednakże nie zmienia naturalnego spływu wód, zwłaszcza w celu kierowania ich na teren sąsiednich nieruchomości. W wyniku rozpoznania odwołania skarżących, organ II instancji decyzją z dnia 4 czerwca 2024 r. uchylił powyższą decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podał, że dotychczasowe postępowanie dowodowe jest niewystarczające do uznania, iż dokonane odstępstwo od projektu budowlanego ma charakter nieistotny, a inwestycja nie narusza przepisów prawa. ŚWINB zaznaczył, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów technicznych, bowiem nie dokonano zmiany naturalnego spływu wód opadowych. W toku ponownie prowadzonego postępowania do PINB wpłynęło oświadczenie mgr inż. M. K., w którym stwierdziła, że: "przedmiotowy zbiornik zlokalizowany na działce nr [...] w Z przy ul. [...], pełni funkcję gromadzenia wody opadowej. Zgodnie z pozwoleniem na budowę miał spełniać funkcję szamba, jednak budynek został przyłączony do sieci kanalizacji sanitarnej, która została zrealizowana w trakcie budowy. Zbiornik gromadzi wody opadowe z dachu, a ich nadmiar zostaje rozprowadzany w sposób bezpieczny po terenie zielonym działki inwestora". W związku z brakiem możliwości przeprowadzenia konfrontacji pomiędzy autorami opinii, odstąpiono od przeprowadzenia rozprawy. Decyzją z dnia 30 czerwca 2025 r. PINB po raz kolejny umorzył postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości sposobu odprowadzenia wody opadowej z przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu podkreślił, że w stanie faktycznym sprawy należało rozważyć czy doszło do naruszenia § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), zwanego dalej rozporządzeniem, oraz czy zmiany w zakresie zagospodarowania terenu wokół budynku mają charakter istotny. W odniesieniu do pierwszej z powyżej wskazanych kwestii PINB wskazał, że w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy nie ujawniono żadnych nowych okoliczności dotyczących ewentualnego naruszenia § 29 rozporządzenia. Natomiast w zakresie ustalenia, czy podczas wykonywania robót budowlanych doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, PINB zauważył, że w analizowanym stanie faktycznym potencjalne naruszenia mogły dotyczyć wyłącznie przesłanki określonej w art. 36a ust. 5 pkt 1) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie: Dz. U. z 2026 r., poz. 524), tj. zwiększenia zakresu obszaru oddziaływania obiektu. Organ uznał przy tym, że nie doszło do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu w rozumieniu powołanego przepisu. W ocenie organu obaj biegli jednoznacznie wskazali, że wyrównanie terenu przedmiotowej działki do pierwotnego poziomu nie rozwiąże problemu zalewania sąsiedniej działki. Wobec tego nie zachodzi podstawa do zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 2) Prawa budowlanego. Na skutek wniesionego przez skarżących odwołania od powyższej decyzji, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wywiódł, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest zupełny, pomimo nieprzeprowadzenia konfrontacji biegłych podczas rozprawy administracyjnej. Został prawidłowo oceniony przez organ I instancji, a tym samym zaskarżona decyzja jest prawidłowa, ponieważ dowody wskazują na brak naruszenia prawa przy robotach budowlanych na działce nr [...], w wyniku których doszło do zmiany rzędnych posadowienia budynku i utworzenia skarpy. Organ odwoławczy podał, że w sprawie nie doszło do naruszenia § 29 rozporządzenia, bowiem inwestorzy nie dokonali zmiany naturalnego spływu wód opadowych. Przedłożone do akt sprawy opinie biegłych wskazują, że spadek terenu przebiega naturalnie w kierunku działki skarżących. Natomiast w zakresie oceny czy na działce nr [...] doszło do istotnego odstępstwa od projektu budowlanego poprzez zmianę rzędnych posadowienia budynku i utworzenie skarpy, organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone przez organ I instancji ustalenia są wystarczające dla uznania, iż nie zachodzi podstawa do przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 - 51 Prawa budowlanego. Podczas budowy doszło co prawda do podniesienia terenu, w wyniku czego powstała skarpa w zbliżeniu do granicy działki skarżących, czego projekt budowlany nie przewidywał, jednak zmiana rzędnych podczas realizowania budowy powinna być rozpatrywana w kontekście ewentualnego zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę na której obiekt został zaprojektowany. Tymczasem w niniejszej sprawie nie doszło do zwiększenia obszaru oddziaływania inwestycji objętej pozwoleniem na budowę poza działkę nr [...], a co za tym idzie - zmiana rzędnych w tym przypadku nie ma charakteru odstąpienia istotnego od projektu budowlanego. W skardze na powyższą decyzję skarżący wnieśli o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie: - art. 107 § 1 pkt 4 w zw. z art. 6 k.p.a., podając, że podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie, tj. ze wskazaniem mających zastosowanie w danej sprawie przepisów zarówno prawa formalnego jak i materialnego (sentencja przedmiotowej decyzji nie odnosi się do przepisów prawa materialnego); - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie konfrontacji biegłych i pominięcie istotnych dowodów, pomimo wyraźnych zaleceń organu odwoławczego; - § 29 rozporządzenia, poprzez dokonanie błędnej oceny wpływu podniesienia terenu (skarpy) na kierunek spływu wód opadowych; - art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego, poprzez błędną kwalifikację odstępstwa jako nieistotnego; - art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez brak oceny zagrożenia dla bezpieczeństwa mienia. Skarżący wskazali także na błędna ocenę materiału dowodowego. Ich zdaniem organ odwoławczy oparł się wyłącznie na opinii M. K., ignorując odmienne stanowisko S. C. W uzasadnieniu skarżący przedstawili argumentację na poparcie przedstawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa. Na wstępie zauważyć wypadnie, że powodem, dla którego wszczęte zostało postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, była interwencja skarżących związana ze sposobem odprowadzania wód opadowych z sąsiedniej nieruchomości. W ocenie skarżących nieprawidłowości w tym zakresie doprowadziły do takiej zmiany stosunków wodnych, która powoduje nadmierne zalewanie ich działki. Wykonanie bowiem przez inwestorów skarpy spowodowało zmianę kierunku spływu wód opadowych. Zauważyć też przyjdzie, że co do zasady zmiana stosunków wodnych na gruncie podlega regulacji prawa wodnego, a w szczególności art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r., poz. 960). Jak wynika z akt sprawy, jak również ze złożonego na rozprawie oświadczenia inwestorki, postępowanie w tym trybie toczyło się przed właściwymi organami i zostało zakończone decyzją odmawiającą nakazania inwestorom wykonania jakichkolwiek obowiązków. W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia z oceną tego zagadnienia przez organy nadzoru budowlanego w zakresie ich kompetencji. W odniesieniu do kwestii prawidłowości odprowadzania wód opadowych organy nadzoru budowlanego mogą prowadzić postępowanie tylko w ograniczonym zakresie wyznaczonym normami wynikającymi z § 28 i § 29 rozporządzenia, tj. co do obowiązku zapewnienia systemu kanalizacji deszczowej oraz zakazem zmiany naturalnego spływu wód. Wymagane jest przy tym ustalenie, czy istniejący poziom gruntu nie spowodował zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2024 r., sygn. II OSK 2447/24). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, okoliczności faktyczne jednoznacznie wskazują, że inwestorzy wykonując skarpę na swojej działce, nie wykonali takich robót budowlanych w zakresie zmiany ukształtowania jej terenu, które powodowałoby zmianę naturalnego spływu wód. Taki wniosek płynie wprost ze sporządzonej w toku postępowania ekspertyzy autorstwa M. K. Co istotne, również autor opozycyjnej ekspertyzy – S. C., podczas przesłuchania stwierdził, że nie doszło do zintensyfikowania odprowadzania wód opadowych z nieruchomości inwestorów. Analiza treści obu ekspertyz doprowadziły organy do wniosku, że wykonane przez inwestorów roboty budowlane nie spowodowały stanu gromadzenia się wody na działce skarżących. Niezależnie od powyższego organy poddały analizie kwestię ewentualnego istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub projektu budowlanego, przyjmując, że do takiego odstąpienia nie doszło. Również i w tym zakresie należało podzielić opinię organów. Zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego, przez istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie, m.in. projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W takim rozumieniu, dokonane przez inwestorów nadsypanie terenu (skarpy), jako niewprowadzające ograniczeń w zabudowie terenu, nie zwiększa obszaru oddziaływania inwestycji, a co za tym idzie nie stanowi istotnego odstąpienia od projektu w rozumieniu Prawa budowlanego. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić przyjdzie, że brak konfrontacji biegłych pozostawał bez wpływu na wynik sprawy. Do konfrontacji takiej nie doszło z przyczyn leżących po stronie samych biegłych. To oni nie stawiali się w tym samym czasie na wyznaczone przez organ terminy. Trudno takim stanem rzeczy obciążać organy, które nie dysponują środkami przymusu w tym zakresie. Konfrontacja została przy tym zastąpiona dodatkowymi wyjaśnieniami biegłych, które okazały się wystarczające do podjęcia przez organy końcowego rozstrzygnięcia. Nie sposób też podzielić zarzutu "wybiórczego powołania przesłuchania prof. C.". Wszak przypomnieć przyjdzie, że w niniejszym postępowaniu kompetencja organów ograniczona była nie do jakiegokolwiek zalewania działki skarżących lecz do zalewania będącego wynikiem naruszenia norm prawa budowlanego. Skoro, jak już wcześniej wyjaśniono, w § 29 rozporządzenia jest mowa o zakazie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości, to wystarczającym było dla potrzeb niniejszego postępowania, powołanie się na tę część wypowiedzi prof. C., która świadczyła o tym, że nie sposób przypisać inwestorom celowego działania. Właśnie taka konkluzja wynika ze stwierdzenia, że nie doszło do zintensyfikowania odprowadzenia wód opadowych z działki inwestorów, jak również, że nawet wyrównanie terenu do pierwotnego poziomu nie rozwiązałoby problemu gromadzenia się wody na działce skarżących. W tych okolicznościach nie znajduje uzasadnienia zarzut, jakoby organy oparły się jedynie na opinii M. K. Jeżeli chodzi o zmianę przeznaczenia zbiornika na nieczystości ciekłe na gromadzenie wód opadowych, to w istocie mogłoby to stanowić naruszenie przepisów rozporządzenia, jednakże tylko o tyle, o ile zbiornik ten w rzeczywistości był wykorzystywany na te cele. Z akt sprawy wynika, że nieruchomość inwestorów jest podłączona do kanalizacji sanitarnej, nie zaś do zbiornika. Przeznaczając zatem taki zbiornik na gromadzenie wód opadowych doszło do takiej zmiany jego przeznaczenia, które nie jest sprzeczna z przepisami prawa. Pozostałe kwestie, takie jak badanie składu materiału nasypowego, czy nielegalne przetwarzanie odpadów, pozostają w ocenie Sądu bez wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia naruszenia przepisów prawa budowlanego, organ zobligowany był umorzyć postępowanie wszczęte z urzędu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Do zadań nadzoru budowlanego, w świetle zaistniałych okoliczności nie należy bowiem ustalanie przyczyn zalewania działki skarżących. W aspekcie przepisów prawa budowlanego przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie nie wykazało nieprawidłowości. Nie sposób też dopatrzeć się w działaniach organów naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143).