II SA/Gl 1531/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 czerwca 2022 r. sprawy ze sprzeciwu E.B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 20 października 2021 r. nr SKO.4117.73.2021 w przedmiocie warunków zabudowy oddala sprzeciw.

Wójt Gminy N. decyzją z dnia [...] r. nakazał skarżącej E.B., właścicielce nieruchomości położonej przy ul. [...] w N., wykonanie obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej sanitarnej. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia 20 października 2021 r. uchyliło w całości wymienioną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( Dz.U. z 2021 r. poz. 888, zwanej dalej ustawą), stanowiącym obok ust. 7 przywołanego przepisu podstawę wydanego przez Wójta Gminy N. nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach prawa; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach prawa. Organ wskazał, że ustawodawca w przepisie tym wprowadził alternatywę: albo istnieje sieć kanalizacyjna - wówczas zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy nieruchomości wyposażonej w przydomową oczyszczalnię ścieków - albo sieć kanalizacyjna nie istnieje i jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona - wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Organ podkreślił, że przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia. Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, a organ administracji publicznej winien ich zaistnienie zbadać i w razie wydania decyzji zawierającej nakaz, o którym mowa powyżej, wykazać je w uzasadnieniu. Następnie organ wskazał, że w sposób bezsporny z akt sprawy wynika, iż nieruchomość należąca do skarżącej, w dacie wydania decyzji organu I instancji, nie była wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, nie nastąpiło także jej przyłączenie do sieci kanalizacyjnej. Z akt sprawy nie wynika natomiast, czy wystarczającym do przyłączenia do sieci kanalizacyjnej było wykonanie przez skarżącą przyłącza w rozumieniu prawa. Organ podniósł, że według definicji zawartej w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (t.j. Dz.U. 2020, poz. 2028), przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku (na danej nieruchomości) do granicy nieruchomości gruntowej. W konsekwencji obowiązek, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, może być nałożony, jeżeli są spełnione warunki do podłączenia nieruchomości do sieci i może dotyczyć jedynie wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością. Nie może natomiast obejmować konieczności rozbudowy sieci kanalizacyjnej, albowiem jej wykonanie na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. 2021, poz. 1372) należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Organ odwoławczy wskazał, że z materiałów zebranych w sprawie nie wynika jednak, czy realizacja obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej istotnie może nastąpić w wyniku wykonania na terenie nieruchomości należącej do E.B. przyłącza, czyli przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną z siecią maksymalnie do granicy z nieruchomością. W związku z tym organ wskazał, że realna możliwość dokonania zgodnego z prawem przyłączenia, obejmującego jedynie odcinek od budynku do granicy nieruchomości, jawi się niejasno, podobnie dopuszczalność wydania przez organ nakazu dokonania takiego przyłączenia. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Wójta Gminy N. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Kolegium do jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dodał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie usunięcie wskazanych wyżej braków i niejasności, a kolejne wydane w sprawie rozstrzygnięcie powinno uwzględniać wyrażone wyżej oceny prawne. W szczególności konieczne jest ustalenie, czy sieć kanalizacyjna znajdująca się w drodze (ulicy) [...], wyposażona jest na wysokości działki nr [...] (posesji należącej do skarżącej) w tzw. sięgacz, który doprowadzony do granicy przedmiotowej nieruchomości umożliwiłby jej właścicielce zrealizowanie przyłączenia. W sprzeciwie wniesionym od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca podniosła argumenty sprowadzające się do kwestionowania zasadności przyłączenia jej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz.329 ), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Według art. 151a § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Na podstawie zaś art. 151a § 2 P.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw. W wyniku przeprowadzenia kontroli decyzji organu odwoławczego – w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - stwierdzić należało, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzją z dnia 20 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie nakazania skarżącej, wykonanie obowiązku przyłączenia jej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej sanitarnej i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Podstawę prawną tej decyzji stanowił przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że z materiałów zebranych w sprawie nie wynika, czy realizacja obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej może nastąpić w wyniku wykonania na terenie nieruchomości należącej do skarżącej przyłącza, czyli przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną z siecią - maksymalnie do granicy z nieruchomością, czy też stosowne roboty miałyby wykraczać poza teren nieruchomości należącej do strony, a połączenie z siecią wymagałoby przeprowadzenia instalacji w części przez drogę. W związku z tym – jak wskazał organ odwoławczy - nie zostało ustalone, czy istnieje możliwość dokonania zgodnego z prawem przyłączenia, obejmującego odcinek od budynku do granicy nieruchomości skarżącej. Zasadnie zatem organ odwoławczy podniósł, że z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, którego dopuścił się organ pierwszej instancji, zaistniała konieczność uchylenia jego decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Podkreślenia wymagało, że organ odwoławczy wskazał, iż w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, organ pierwszej instancji powinien w szczególności ustalić, czy sieć kanalizacyjna znajdująca się w drodze, wyposażona jest na wysokości działki nr [...] (posesji należącej do skarżącej) w tzw. sięgacz, który doprowadzony do granicy przedmiotowej nieruchomości umożliwiłby jej właścicielce zrealizowanie przyłączenia. Wobec tego organ odwoławczy wykonał obowiązek określony w art. 138 § 2 K.p.a., według którego, przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli decyzji organu odwoławczego w zakresie określonym w art. 64e P.p.s.a. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., a wobec tego sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. W podsumowaniu podkreślenia wymagało, że w związku ze stwierdzonym wyżej naruszeniem przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji - jako zgodną z prawem ocenić należało decyzję SKO uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Wobec tego - na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. - sprzeciw należało oddalić.