II SA/Gl 148/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 29 grudnia 2025 r., nr SKO.IV/424/521/2025 w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Decyzją z dnia 19.08..2025 r., nr [...], Prezydent Miasta B., działając m.in. na podstawie art. 104 k.p.a. w związku z art. 17, art. 20 ust. 3, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, dalej w skrócie: "u.ś.r.") uchylił B. K. (dalej: "Skarżąca") od dnia 1 sierpnia 2025 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną mamą – M. K. (zmarłą w dniu [...] 2026 r.), z powodu jej pobytu w szpitalu na oddziale opieki paliatywnej. Z analizy akt sprawy wynika, iż Skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką od dnia 01 czerwca 2022 r. na stałe, a w dniu 18 sierpnia 2025 r. złożyła oświadczenie iż mama przebywa w szpitalu w W. na oddziale opieki paliatywnej. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, w którym podała częstotliwość kontaktów z matką i zakres sprawowanej nad nią w szpitalu opieki, uniemożliwiające podjęcie przez nią pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (dalej: "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 29.12.2025 r., nr SKO IV 424/21/2025, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 19.08.2025 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podało, że zakres sprawowanej przez Skarżącą opieki jest niewystarczający do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Matka przebywa w szpitalu a Skarżąca co drugi dzień ją odwiedza, dostarcza rzeczy osobiste, spędza czas i przebiera. Zdaniem SKO, zakres tak sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia pracy przez Skarżącą. Podstawą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących do 31.12.2023 r. jest rezygnacja z zatrudnienia bądź niemożność jej podjęcia z uwagi na to, że zakres opieki sprawowanie nad osobą niepełnosprawną jest tak duży, że nie dałoby się pogodzić z wywiązywaniem się z obowiązków zawodowych. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z zebranych w sprawie akt, udzielane mamie wsparcie nie stanowi przeszkody w podjęciu zatrudnienia przez Skarżącą. W skardze na powyższą decyzję i piśmie uzupełniającym z dnia 16 stycznia 2026 r. Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem oraz domagała się uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b) u.ś.r., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i naruszenie zasady prawdy obiektywnej. Uznała, że SKO nie dokonało analizy faktycznie sprawowanej przez nią opieki nad matką, w tym nie uwzględniło dokumentacji medycznej i zaświadczenia lekarskiego oraz oświadczeń osób trzecich. Opisała błędy pisarskie w oznaczeniu organu I instancji, imienia matki i numeracji decyzji, co jej zdaniem stanowi naruszenie art. 107 § 1-3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, oraz stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie opiekunowi rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty. Opiekun ten musi być jednak jedną z osób wymienionych w punktach od 1-4 artykułu 17 ust.1 u.ś.r., która: 1) nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną; albo 2) rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w drugim zaś, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba zainteresowana uzyskaniem przedmiotowego zasiłku rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej). Skarżąca miała wcześniej przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31.12.2023 r., bowiem wówczas jej zakres sprawowanej nad matką opieki był tak duży, że nie dał się pogodzić z wywiązywaniem się z obowiązków zawodowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, iż uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego możliwe jest w sytuacji, gdy zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania, chociażby w częściowym wymiarze czasu pracy. Pod pojęciem stałości opieki należy rozumieć, iż jest ona stała, nieprzerwana, regularna i wyklucza nawet częściowe zarobkowanie. Tego warunku nie spełnia ustalony w toku niniejszego postępowania administracyjnego codzienny zakres pomocy jaką świadczy Skarżąca wobec swojej matki, która od dnia 1 kwietnia 2025 r. przebywała w szpitalu w W. na oddziale opieki paliatywnej (por. treść oświadczenia Skarżącej zawarta w odwołaniu), gdzie zmarła w dniu [...] 2026 r. Tymczasem o fakcie tym Skarżąca poinformowała organ I instancji dopiero w dniu 18 sierpnia 2025 r.. Świadczona przez Skarżącą forma świadczenia pomocy matce, przebywającej w szpitalu, jest normalną rzeczą wobec najbliższego członka rodziny i byłaby świadczona matce również z racji jej wieku i choroby nawet, jeżeli nie legitymowałaby się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skład orzekający w związku z tym podziela stanowisko zaprezentowane przez SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z analizy sprawy nie wynika, aby matka Skarżącej, będąca w okresie od 1 kwietnia 2025 r. do 6 maja 2026 r. pod całodobową opieką specjalistyczną szpitala, wymagała od Skarżącej ciągłej, nieustannej obecności, która zmuszałaby do definitywnej rezygnacji z jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W wyroku z dnia 04.12.2018 r. sygn. akt I OSK 2572/18 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polega na tym, że jest ono adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia łub innej pracy zarobkowej, z którego muszą zrezygnować z uwagi na konieczność sprawowania opieki lub niepodejmowanie zatrudnienia z tego powodu. Przy czym niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą łub długotrwałą. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 była pomoc osobom sprawującym długotrwałą opiekę lub niosącym długotrwałą pomoc osobom niepełnosprawnym, które przez tę okoliczność znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do rezygnacji z pracy zarobkowej, pomimo istniejących na rynku pracy miejsc pracy i zdolności oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia. W wyroku NSA z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2035/22 wskazał, że: "Opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego, jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia. Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby. Dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie wymiaru opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, w celu zaspokojenia jej potrzeb w aspekcie braku możliwości podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna, wynikającej z konieczności sprawowania tej opieki." W przedmiotowej sprawie SKO dokonało analizy zakresu sprawowanej przez Skarżącą opieki i uznało, że jest ona niewystarczająca do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz nie wyklucza możliwości podjęcia pracy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.