II SA/Gl 143/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze sprzeciwu P. N. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych oddala sprzeciw.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) umorzył postępowanie w sprawie legalności otworu okiennego w elewacji od strony działki nr ewid. 1 w budynku mieszkalnym zlokalizowanym w S. [...], stanowiącym własność P. N. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że w dniu [...] r. wpłynął wniosek R. S. w sprawie samowoli budowlanej oraz "nakazania sąsiadowi zamurowania okna tak jak prawo tego nakazuje". W związku z powyższym w dniu [...] r. zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie określając termin przeprowadzenia oględzin na dzień [...] r. W trakcie oględzin stwierdzono istnienie okna na wysokości piętra o wymiarach 0,55 m x 1,48 m w elewacji północnej, od strony nieruchomości - działki nr ewid. 1. Właściciel nieruchomości w S. [...] (skarżący) wskazał, że budynek powstał w oparciu o pozwolenie na budowę z około [...] r., a inwestorem budynku był jego ojciec. Skarżący zaznaczył przy tym, że otwór okienny istnieje od momentu budowy budynku, natomiast w [...] r. wymienił stolarkę okienną z drewnianej na PCV, bez ingerowania w gabaryty otworu okiennego. Zgodnie z wiedzą skarżącego na lokalizację otworu okiennego zgodę wyraził nie żyjący obecnie W. N., ówczesny właściciel działki sąsiedniej. Mając na uwadze powyższe organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem postępowania jest legalność wykonania otworu okiennego z osadzonym oknem (rama PCV), które zlokalizowane jest w ścianie szczytowej na wysokości około 3,36 m od gruntu i w odległości od granicy działki około 0,50 m. Organ pierwszej instancji stwierdził ten fakt na podstawie pomiaru z materiału geodezyjnego ze Starostwa Powiatowego ponieważ nie było ogrodzenia w granicy oraz punktów w terenie. Jednocześnie, organ stwierdził, że w obrębie otworu okiennego nie wykonywano dodatkowych robót poza wymianą okna drewnianego na PCV, zgodnie z wyjaśnieniami do protokołu skarżącego, a roboty budowlane miały charakter remontu polegającego na wymianie starego okna na nowe. Roboty takie nie wymagają dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że do rozstrzygnięcia pozostaje legalność budowy budynku mieszkalnego ze spornym oknem w oparciu o zatwierdzony w latach 80-tych XX w. projekt budowlany oraz zgodność wykonania budynku z dokumentacją techniczną. Niemniej jednak organ uznał, że nie jest możliwym przyjęcie założenia, że realizacja otworu okiennego nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej ponieważ otwór powstał w dacie powstania budynku, co wymaga analizy zgodności budowy budynku z założeniami projektowymi. W realiach niniejszej sprawy nie sposób jednak dokonać takiej analizy ponieważ w aktach nie znajduje się projekt architektoniczno-budowlany. Reasumując, organ stwierdził, że wszystkie wątpliwości dotyczące kwestii legalności powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść skarżącego i jego następców prawnych. Ustalenia w tym zakresie nie mogą opierać się wyłącznie na domniemaniu działania skarżącego niezgodnie z przepisami prawa. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła R. S. wnosząc o zmianę decyzji. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz wskazał, że z planu realizacyjnego dołączonego do pozwolenia na budowę wynika, że otwór okienny w ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego znajduje się w odległości ok. 0,5 m od granicy z sąsiednią działką nr 1, co oznacza, że doszło do naruszenia przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w dacie budowy obiektu. Zgodnie bowiem z § 12 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r, nr 17, poz. 62) odległość budynku od granicy działki może być zmniejszona do 3m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. A contrario, odległość budynku od granicy działki, jeżeli w ścianie znajduje się otwór okienny, powinna wynosić co najmniej 4 m. Organ drugiej instancji zaznaczył również, że projektowany budynek miał mieć wymiary 7,05 x 10,60m, a jego odległość od granicy działki winna wynosić 1,0 m, natomiast budynek znajduje się w odległości 0,5 m od granicy z działką. Z tych powodów nie można było wywieść, że przedmiotowy budynek wykonano zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę. Ponadto, należy zarzucić organowi pierwszej instancji, że przed wydaniem końcowej decyzji nie umożliwił R. S. zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wniesienia swoich uwag, czym naruszono przepisy art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. . W sprzeciwie do sądu administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. w związku z art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych. Skarżący stwierdził, że każda ze stron postępowania miała możliwość przedstawienia swoich racji ponieważ otrzymała zawiadomienie o oględzinach. Dodał, że dotychczas nikt nie zgłaszał sprzeciwu w zakresie umiejscowienia okna, natomiast brak stosownych dokumentów w archiwach nie powinien stanowić podstawy uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na sprzeciw organ drugiej instancji wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w zakresie określonym w art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. 2017r., poz. 1369 ze zm.) nakazującym ocenę jedynie przesłanek wskazanych w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wykazało, że rozstrzygnięcie to nie jest dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowy sprzeciw, zdaniem tut. Sądu, musiał zostać oddalony. W myśl art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy w wyniku rozpoznania skutecznie wniesionego odwołania wydaje kończącą postępowanie w sprawie decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, uchylającą zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzekającą co do istoty sprawy, bądź uchylającą zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie pierwszej instancji albo też umarzającą postępowanie odwoławcze. Zasadą jest zatem, że organ drugoinstancyjny w sposób ostateczny załatwia sprawę administracyjną, która została mu przedłożona w wyniku wniesionego odwołania. Jako wyjątek traktować należy przewidziane w § 2 przywołanego artykułu prawo i jednocześnie obowiązek organu drugiej instancji nie orzekania w sposób kończący sprawę i wydania jedynie decyzji kasacyjnej uchylającej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Podjęcie takiego orzeczenia przez organ drugiej instancji ma zastosowanie jedynie w ściśle określonej sytuacji, a mianowicie gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. A contrario w sytuacji gdy materiał dowodowy został zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący, bądź możliwy do uzupełnienia w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylenie zaskarżonej w wyniku odwołania decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi temu do ponownego rozpoznania nie jest dopuszczalne. Należy podkreślić, że stosownie do przywołanego przepisu, organ drugiej instancji przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia te wymogi. Wykazuje bowiem w sposób dostateczny konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, wskazuje też organowi temu jakie okoliczności faktyczne sprawy, istotne dla przedmiotu prowadzonego postępowania, wymagają dalszych wyjaśnień. Organ drugiej instancji uzasadniając konieczność uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej wskazał, że należy ustalić czy budynek, w którym wymieniono okno znajdujące się w ścianie zewnętrznej budynku w odległości mniejszej niż 4m od granicy działki został wykonany zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę. Trafnie też organ drugiej instancji ocenił, że organ pierwszej instancji nie umożliwił stronie postępowania zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w myśl art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, czym naruszył zasadę czynnego uczestniczenia stron w postępowaniu. Samodzielne dokonanie ustaleń przez organ drugiej instancji w tym zakresie i podjęcie na ich podstawie merytorycznej decyzji naruszałoby wyrażoną w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadę dwuinstancyjności. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało oddalić wniesiony sprzeciw i na podstawie art. 151a § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.