II SA/Gl 1338/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2025 r. sprawy ze skargi D. P. (P.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 sierpnia 2024 r. nr SKO.PS/41.5/694/2024/13320 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 19 sierpnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta G. w dniu 18 czerwca 2024 r. w sprawie ustalenia K. L. i skarżącemu D. P. opłaty za pobyt dziecka – J. L. w pieczy zastępczej w wysokości: - 785,00 zł miesięcznie za okres od 1.03.2023 r. do 31.05.2023 r.; - 899,00 zł miesięcznie za okres od 1.06.2023 r. do 31.05.2024 r.; - 1002,00 zł miesięcznie za okres od 1.06.2024 r. do 31.12.2026 r.; - 355,55 zł za okres od 1.01.2027 r. do [...]. Jednocześnie zobowiązano wyżej wymienionych do ponoszenia solidarnej opłaty, o której mowa w decyzji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] sygn. akt [...] J. L. została umieszczona w rodzinie zastępczej w osobie B. L. Pismem z dnia 1.03.2023 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt wymienionego dziecka w pieczy zastępczej. W piśmie tym organ pierwszej instancji wezwał stronę do udokumentowania sytuacji osobistej i dochodowej oraz wskazania okoliczności mogących stanowić postawę do odstąpienia od ustalenia opłaty. Następnie organ I instancji decyzją z dnia 20.12.2023 r. odmówił skarżącemu odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej od 1.03.2023 r. Od powyższej decyzji administracyjnej skarżący nie wniósł odwołania, a tym samym decyzja ta stała się ostateczna. Pismem z dnia 26.01.2024 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania w przedmiocie odstąpienia od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt J. L. w pieczy zastępczej od 1.03.2023 r. Ponadto decyzją z dnia 16.02.2024 r. organ I instancji odmówił również matce dziecka – K. L. odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka – J. L. w rodzinie zastępczej. W konsekwencji - organ pierwszej instancji w oparciu o art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, decyzją z dnia 18.06.2024 r. orzekł o ustaleniu rodzicom wymienionego dziecka - opłaty za jego pobyt w pieczy zastępczej w wysokości określonej wyżej. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z prawem orzekł organ I instancji ustalając odpłatność za okres faktycznego pobytu dziecka w pieczy zastępczej oraz biorąc pod uwagę wysokość kosztów utrzymania dziecka w pieczy zastępczej. Podniósł, że zgodnie z wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 23.02.2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1420/16 (opublikowany w LEX nr 2252601) – art. 193 ustawy z 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zawiera przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, warunkujące wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Przesłanką podmiotową jest wskazanie adresatów decyzji, którymi są rodzice ponoszący opłatę solidarnie. Natomiast przesłanka przedmiotowa to wysokość ustalonej opłaty miesięcznej w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej (tu: rodzinie zastępczej). Tak sformułowana hipoteza normy prawnej art. 193 ust. 1 pkt 2 powoduje, że w przypadku zaistnienia okoliczności w niej określonych, organowi nie pozostawiono możliwości wyboru rozstrzygnięcia. Organ zobowiązany jest bowiem wydać decyzję w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a decyzja ta jest decyzją związana. Rodzice dziecka muszą mieć świadomość, że dopóki dziecko przebywa w placówce opiekuńczo- wychowawczej (tu: rodzinie zastępczej), z mocy prawa zobowiązani są do ponoszenia opłaty do wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Następnie organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowa opłata została ustalona w wysokości miesięcznego świadczenia, jakie zostało poniesione w związku z pobytem J. L. w rodzinie zastępczej, co jest działaniem zgodnym z prawem. Natomiast okoliczności podniesione przez skarżącego w odwołaniu odnoszące się do trudnej sytuacji materialnej, pozostają bez wpływu na treść wymienionej decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem prezentowanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 660/18 (publ. Lex nr 2574121) "przepisy ustawy o pieczy zastępczej nie przewidują sytuacji, w której organ ustalając wysokość opłaty może wziąć pod uwagę sytuację majątkową osób zobowiązanych.". Sama zaś decyzja jest w tym zakresie decyzją związaną, nie wydawaną w ramach uznania administracyjnego. Ponadto organ dodał, że organ I instancji powinien uczynić przedmiotem odrębnego postępowania wniosek strony zawarty w treści odwołania w przedmiocie umorzenia opłat. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący nie zawarł skonkretyzowanych zarzutów. Podniósł, że nie zgadza się z treścią decyzji, gdyż ponosi wysokie opłaty i ma problemy ze zdrowiem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i podniósł, że skarżący z dniem 7 lutego 2025 r. został uznany za osobę bezrobotną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani też prawa materialnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja w sprawie ustalenia skarżącemu oraz K. L. opłaty za pobyt dziecka – J. L. w pieczy zastępczej za okres od 1 marca 2023 r. do [...] w kwotach określonych w decyzji. Jednocześnie zobowiązano wyżej wymienionych do ponoszenia solidarnie tej opłaty. Wśród podstaw prawnych rozstrzygnięcia został wskazany art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 49), według którego, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości - przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. W niniejszej sprawie organ ustalił, że ostateczną decyzją z dnia 20.12.2023 r. odmówiono skarżącemu odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej od 1.03.2023 r. Ponadto decyzją z dnia 16.02.2024 r. organ I instancji odmówił również matce dziecka – K. L. odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka – J. L. w rodzinie zastępczej. W konsekwencji powyższego – zasadnie organ pierwszej instancji, na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, orzekł o ustaleniu rodzicom wymienionego dziecka - opłaty za jego pobyt w pieczy zastępczej – w wysokości kosztów utrzymania dziecka w pieczy zastępczej, za okres faktycznego pobytu dziecka w pieczy zastępczej. Zgodnie bowiem z art. 193 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, organ nie ma możliwości wyboru rozstrzygnięcia – jest zobowiązany wydać decyzję w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a decyzja ta jest decyzją związaną, czyli przy jej wydaniu nie ma zastosowania uznanie administracyjne. Przedmiotowa opłata ustalana jest w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 – o czym wprost stanowi cytowany wyżej przepis art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W związku z tym, nie istnieją podstawy prawne do tego, aby organ ustalając wysokość opłaty mógł uwzględnić sytuację materialną osób zobowiązanych. Natomiast kwestia ta może mieć znaczenie w odrębnym postępowaniu – w przedmiocie wniosku strony o umorzenie opłat, który to wniosek – zawarty w odwołaniu – powinien zostać rozpoznany przez organ I instancji. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w szczególności spełniającego warunki określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a także w art. 6 K.p.a. W tych okolicznościach brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji, wydanych na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.. W związku z powyższym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.