II SA/Gl 1293/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2023 r. sprawy ze skargi J. T. (T.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 czerwca 2022 r. nr SKO.PS/41.5/535/2022/8498 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

Decyzją z dnia 24 czerwca 2022r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego J. T. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia 29 kwietnia 2022 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego na aparat telefoniczny, torbę na kółkach oraz integrację społeczną – środki finansowe na konfigurację systemu komputerowego w laptopie. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe. Na dochód strony w wysokości 764,10 zł składa się dodatek mieszkaniowy w kwocie 260,04 zł oraz zasiłek stały w wysokości 504,06 zł. Dochód strony nie przekracza kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Następnie organ podniósł, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 78 i art. 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W zaskarżonej decyzji podkreślono, że organ I instancji nie przyznał stronie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup aparatu telefonicznego, torby na kółkach oraz środków finansowych na konfigurację systemu komputerowego w laptopie z uwagi na ograniczone środki finansowe organu i fakt, że wnioskowana pomoc nie mieści się w celach pomocy społecznej. W powyższym zakresie organ odwoławczy podniósł, że podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż wnioskowane przez skarżącego potrzeby nie należą do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Dodał, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych za niezbędną potrzebę bytową należy uznać taką, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku, w warunkach odpowiadających godności człowieka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 4 września 2014 r., sygn. akt Il SA/Go 482/14, LEX nr 1513358, przyjął, że "niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym". Ponadto organ podkreślił, że środki finansowe, którymi dysponuje organ pomocy społecznej są ograniczone i muszą być wykorzystywane w sposób zgodny z ich przeznaczeniem, na pomoc dla osób uprawnionych i znajdujących się w zupełnie wyjątkowej sytuacji. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że decyzja została wydana w ramach uznania administracyjnego i nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł zarzut dyskryminowania go przez organ pomocy społecznej i dodał, że jego żądania nie są wygórowane i odpowiadają jego rzeczywistym potrzebom. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na aparat telefoniczny, torbę na kółkach oraz integrację społeczną – środki finansowe na konfigurację systemu komputerowego w laptopie. Podkreślenia zatem wymagało, że zasiłek celowy – jak stanowi art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2021r. poz.2268), może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Z powyższego przepisu wynika, że rozstrzygnięcie co do przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Jest ono uzależnione od oceny organu dokonywanej w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, według którego potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Należało więc zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r. o sygn. akt I OSK 624/07, Lex 500091). Nie zachodzi przy tym konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12). Prawidłowo zatem organ odwoławczy podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argument dotyczący ograniczonych możliwości finansowych organu pomocy społecznej, a tym samym podkreślił konieczność ochrony interesów innych osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej. Te okoliczności są bowiem także istotne z punktu widzenia realizacji celów pomocy społecznej. Podkreślenia bowiem wymagało, że pomoc społeczna nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Pomoc społeczna nie ma z założenia służyć pełnemu zaspokojeniu potrzeb wnioskodawców, gdyż nie jest to jej celem. W tym zakresie prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że potrzeby zgłoszone przez skarżącego w niniejszej sprawie, nie należą do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych, których dotyczy art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, czyli potrzeb o znaczeniu elementarnym. Stwierdzić zatem należało, że potrzeby te nie odpowiadają celom pomocy społecznej, jak tego wymaga przepis art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy. Zasadnie przy tym organ odwoławczy podniósł, że nawet w przypadku ubiegania się o zaspokojenie potrzeby zgodnej z celami pomocy społecznej, potrzeba ta nie musi być przez ośrodek pomocy społecznej zaspokojona ani w części ani w całości, ponieważ świadczenie w formie zasiłku celowego nie ma charakteru publicznego prawa podmiotowego, czyli bezwzględnie należnego, a pomoc społeczna nie jest zobowiązana do zaspokojenia wszystkich zgłaszanych potrzeb, a jedynie tych, które są niezbędne i odpowiadają możliwościom finansowym pomocy społecznej. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należało, że decyzja ta, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Przy rozpoznaniu sprawy nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., gdyż rozstrzygnięcia zapadły na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu - art. 107 § 3 k.p.a. Wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), skargę należało oddalić.