II SA/Gl 1233/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2023 r. ze skargi E. R. o wymierzenie grzywny Prezydentowi Miasta S. za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2022 r. sygn. akt II SAB/Gl 107/21 w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. wymierza Prezydentowi Miasta S. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2022 r. sygn. akt II SAB/Gl 107/21, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta S. nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Prezydenta Miasta S. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 107/21, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. R. (dalej: "skarżąca") na bezczynność i przewlekłość Prezydenta Miasta S. (dalej: "organ") w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zobowiązał tegoż Prezydenta do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 18 grudnia 2018 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia akt administracyjnych (punkt 1), stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miały miejsca z rażącym z naruszeniem prawa (punkt 2), w pozostałym zakresie oddalił skargę (punkt 3) oraz zasądził na rzecz skarżącej kwotę 580 zł (punkt 4). W dniu 4 maja 2022 r. do organu wpłynął odpis przywołanego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne przedmiotowego postępowania (k. 319 akt administracyjnych). Pismem z dnia 24 maja 2022 r. organ zlecił zewnętrznej kancelarii zapewniającej mu obsługę prawną skierowanie do właściwego sądu rejonowego wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym właścicielu garażu nr [...] oraz przeprowadzenie tego postępowania. Pismem z dnia 25 maja 2022 r. organ zawiadomił skarżącą, że Gmina S. wystąpi do Sądu Rejonowego w C. z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym właścicielu garażu nr [...]. Poinformował również skarżącą, że do czasu ustalenia spadkobierców, postępowanie administracyjne w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zostanie zawieszone (k. 334 i 337 akt administracyjnych). Pismem datowanym na dzień 1 sierpnia 2022 r., przy pomocy zawodowego pełnomocnika, Gmina S. wniosła do Sądu Rejonowego w C. wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym właścicielu garażu nr [...] (k. nr 338-341 akt administracyjnych). Kopia tego wniosku znajduje się w aktach administracyjnych i nie zawiera dowodu potwierdzającego jego złożenie. Wezwaniem z dnia 1 sierpnia 2022 r., skierowanym do organu, skarżąca domagała się wykonania punktu 1 przywołanego wyroku (k. nr 342 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2022 r., nr [...], organ, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej: "k.p.a."), zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], obejmującej działki o nr ewidencyjnych: 1 i 2 o łącznej powierzchni 2640 m kw., zabudowanej kompleksem 43 garaży (o numerach od [...] do [...]), dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] przez Sąd Rejonowy w C. oraz postanowił złożyć do Sądu Rejonowego w C. wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym właścicielu garażu nr [...] (k. 345-348 akt administracyjnych). Skarżąca pismem z dnia 10 sierpnia 2022 r., działając na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku tut. Sądu z dnia 24 stycznia 2022 r. o sygn. akt II SAB/Gl 107/21. W uzasadnieniu wskazała, że pomimo upływu 90 dni od otrzymania akt administracyjnych organ nie wykonał powyższego wyroku, mimo wniesienia w dniu 1 sierpnia 2022 r. wezwania do jego wykonania. W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie, bowiem postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2022 r. zawieszono postępowanie administracyjne. Pismem z dnia 3 listopada 2022 r. skarżąca wniosła o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do argumentacji organu przedstawionej w odpowiedzi na skargę wywiodła, że potwierdza ona jedynie zasadność złożonej skargi, gdyż postanowienie organu z dnia 3 sierpnia 2022 r. zostało wydane po upływie terminu zakreślonego w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2022 r. o sygn. akt II SAB/Gl 107/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia grzywny. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że z treści art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł wymierzyć organowi grzywnę. Po stronie organu musi istnieć stan niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz strona przed wniesieniem skargi obowiązana jest wezwać właściwy organ do wykonania tego wyroku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 2706/15). W sprawie objętej niniejszym wnioskiem obie te przesłanki zostały spełnione. Rozpatrując skargę na niewykonanie wyroku sąd może stosownie do art. 154 § 2 p.p.s.a. orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd winien stwierdzić, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Grzywnę, o której mowa w § 1 sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Nadto, uwzględniając skargę może przyznać od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 154 § 7 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że skarżąca skutecznie wezwała organ do wykonania wyżej opisanego prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2022 r. o sygn. akt II SAB/GI 107/21. W wyroku tym, Sąd, zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 18 grudnia 2018 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w terminie 30 dni od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem (punkt 1). Akta postępowania administracyjnego wraz z odpisem wyroku opatrzonym informacją o stwierdzeniu jego prawomocności zostały zwrócone do organu przy piśmie tut. Sądu z dnia 27 kwietnia 2022 r., które wpłynęło do organu w dniu 4 maja 2022 r. Stosownie do treści art. 286 § 2 p.p.s.a., wyznaczony przez Sąd 30 - dniowy termin załatwienia sprawy rozpoczął bieg w dniu 4 maja 2022 r. Stąd też organ winien wydać akt administracyjny załatwiający przedmiotowy wniosek jak najszybciej i to bez zbędnej zwłoki, a przynajmniej podjąć stosowne działania. Tymczasem organ nie zachował terminu wyznaczonego przez Sąd. Podkreślić wobec tego należy chronologię zdarzeń, które nastąpiły po zwrocie akt administracyjnych do organu. Kolejno w dniu 24 maja 2022 r., tj. po upływie 20 dni, organ podjął pierwszą czynność, czyli skierował pismo do zewnętrznej kancelarii, a następnie poinformował o tym skarżącą. W dniu 3 sierpnia 2022 r. zawiesił postępowanie administracyjne wobec wyłonienia się zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.). W aktach postępowania administracyjnego znajduje się kopia wniosku datowana na dzień 1 sierpnia 2022 r., która pokrywa się z datą wezwania organu przez skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 24 stycznia 2022 r. Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych doprowadziła do wniosku, że brak jest jakiejkolwiek informacji o toczącym się przed Sądem Rejonowym w C. postępowaniu spadkowym po zmarłym właścicielu garażu nr [...]. Jest tylko kopia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku bez potwierdzenia jego złożenia. Nie ma też informacji o nadanej temu wnioskowi sygnaturze akt. Nie ulega wątpliwości, że od momentu skierowania pisma do kancelarii prawnej przez organ do momentu sporządzenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku upłynęły ponad 2 miesiące. W postanowieniu organu z dnia 3 sierpnia 2022r. zawarto jedynie krótką informację, że tego samego dnia wniosek został złożony do Sądu Rejonowego w C. W tym stanie faktycznym czynności organu były podejmowane w dużych odstępach czasu, a nie w terminie 30 dni od dnia 4 maja 2022 r., tj. od dnia zwrotu przez Sąd akt administracyjnych. Podkreślić również przyjdzie, że pierwszą czynność organ podjął po upływie 20 dni od zwrotu akt, co stanowiło większą część 30-dniowego terminu wyznaczonego na załatwienie sprawy. W opisanym stanie faktycznym i prawnym skargę należy uznać za zasadną. Dlatego też w oparciu o przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. Sąd, wymierzył organowi grzywnę, określając jej wysokość, zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a., na kwotę 500 zł. Przy określeniu wysokości grzywny Sąd wziął pod uwagę długość opóźnienia w niewykonaniu wyroku tut. Sądu. Stąd też, działając na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Ustawodawca w przepisach art. 154 § 1 i 6 oraz § 7 p.p.s.a. nie zawarł przesłanek miarkowania wysokości sumy pieniężnej, wskazując jedynie maksymalną dopuszczalną wysokość. Dlatego ustalenie wysokości zarówno grzywny, jak i sumy pieniężnej zostało pozostawione do uznania Sądu i uzależnione jest od okoliczności rozpoznawanej sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że takimi okolicznościami są m.in. okres zwłoki organu związanej z niewykonaniem wyroku, charakter sprawy, trudności z wykonaniem wyroku, a także to, czy przed rozpoznaniem wniosku organ obowiązek wypełnił (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 2929/20 oraz 21 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 2123/20). Podkreślić także należy, że ustawodawca zapewnia efektywność wyroków sądów administracyjnych za pomocą różnych środków prawnych. W przypadku wyroków uwzględniających skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środki te określa art. 154 p.p.s.a. Suma pieniężna nie ma przy tym funkcji odszkodowawczej, co wynika z art. 154 § 4 i 5 p.p.s.a. Podstawową funkcją grzywny oraz sumy pieniężnej jest reakcja na niewykonanie prawomocnego wyroku. Środki te mają charakter dyscyplinujący a w przypadku sumy pieniężnej towarzyszy jej również element kompensacyjny, gdyż oba środki mają w pierwszym rzędzie na celu wymuszenie wykonania prawomocnego wyroku. Przy ich nakładaniu i określaniu wysokości należy mieć na uwadze przewidywaną efektywność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1206/21). Stąd też uwzględniając również i to, że organ nie zaniechał podjęcia działań w sprawie, a podjął je po dłuższym czasie od zwrotu akt oraz fakt, że przyznanie sumy pieniężnej nie jest obowiązkiem Sądu, lecz zależy od jego uznania, orzeczono, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., jak w pkt 3 sentencji wyroku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszeniem prawa, o którym można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechania, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13. Sytuacja taka nie zaszła w niniejszej sprawie, o czym stwierdzono w pkt 2 sentencji wyroku. W oparciu o art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania w pkt 4 sentencji wyroku, na które składa się kwota 100,- zł. tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego od skargi. Wszystkie powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl