Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Gl 1157/25

Wyrok WSA w Gliwicach z 21 maja 2026 r., II SA/Gl 1157/25

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia
21 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Aneta Majowska(spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2026r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2025 r. nr 010070/680/188743/2022 w przedmiocie rodzinnego kapitału opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 lutego 2024r. [...][...].

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi L. D. (dalej: Strona, Skarżący), wniesionej w dniu 29 lipca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, stała się decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2025 r. znak 010070/680/188743/2022, [...] w przedmiocie rodzinnego kapitału opiekuńczego. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Informacją z dnia 21 lutego 2022 r., znak [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał Stronie prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego na dziecko I. D. na okres od 1 stycznia 2022 r. do 30 listopada 2022 r. w kwocie 1000 zł miesięcznie, łącznie w wysokości 11.000 zł (karta nr 15 akt administracyjnych). Decyzją z dnia 22 lutego 2024 r. znak [...], [...] organ uchylił przyznane Stronie Informacją z dnia 21 lutego 2022 r. prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego na okres od 1 stycznia 2022 r. do 30 listopada 2022 r., wyjaśniając, że na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 14 grudnia 2022 r. organ ustalił, że dziecko nie zamieszkuje na stałe u Strony, zatem Skarżący nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem. W decyzji organ wskazał również, że wypłacony w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 30 listopada 2022 r. kapitał opiekuńczy stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 34 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 883), i Strona zobowiązana jest kapitał ten wpłacić na wskazany rachunek bankowy. Decyzja została doręczona w dniu 26 lutego 2024 r. W odwołaniu od tej decyzji, wniesionym w ustawowym terminie, Skarżący podał, że od 1 stycznia 2022 r. pobierał przyznany kapitał zgodnie z prawem, przeznaczając środki na pokrycie wydatków związanych z opieką i zaspokojeniem potrzeb życiowych syna. Wskazał też, że do czerwca 2022 roku zamieszkiwał wraz z synem i jego matką I. S. prowadząc wspólne gospodarstwo domowe, co potwierdzają akta postępowania toczącego się w sprawie o ustalenie alimentów, następnie do wydania przez Sąd Rejonowy w B. postanowienia z dnia [...] r. sygn. akt [...] w sprawie zabezpieczenia kontaktów z dzieckiem, syn przebywał u Strony w każdym tygodniu od dwóch do czterech dni, wówczas Skarżący ponosił wydatki związane z utrzymaniem dziecka, a dodatkowo w lipcu 2022 roku przekazał kwotę 1.500 zł na opłacenie żłobka. Podkreślił, że nie miał świadomości nieistnienia podstawy do wypłacania kapitału. Po rozpoznaniu odwołania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przywołaną na wstępie decyzją z dnia 4 lipca 2025 r., na podstawie o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał stan sprawy, brzmienie przepisów art. 4 ust. 1 i art. 5 pkt 6 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, oraz stwierdził, że Skarżący nie należy do kręgu osób uprawnionych do pobierania rodzinnego kapitału opiekuńczego. W oparciu o wyniki wywiadu środowiskowego ustalił, że małoletnie dziecko zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki, a z ojcem realizuje kontakty, które nie stanowią opieki naprzemiennej w rozumieniu art. 5 ust. 6 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym. Skarżący nie spełnia przesłanki wspólnego zamieszkiwania i utrzymywania dziecka, a brak łącznego spełnienia kryteriów określonych w ustawie skutkuje brakiem podstawy prawnej do przyznania i pobierania świadczenia. Decyzja została doręczona w dniu 17 lipca 2025 r. Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący ponowił stanowisko przedstawione na etapie wniesionego odwołania. Zaznaczył, że istniała podstawa do wypłacenia środków, a okoliczność ewentualnego braku prawa powstała później, o czym nie miał świadomości, był przekonany, że wypłacane środki się Skarżącemu należą. Zauważył też, że istotnym elementem jest świadomość osoby, która pobrała świadczenie, o jego wypłaceniu bez podstawy prawnej, nadto organ nie pouczył Skarżącego, że jego uprawnienie do pobierania świadczenia odpadnie wskutek wyprowadzenia się dziecka z matką. Do skargi przedłożył kserokopie dokumentów znajdujących się już w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 16 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Gl 1157/25 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryterium legalności, stała się zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rodzinnego kapitału opiekuńczego, zaś podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym. Kapitał przysługuje matce albo ojcu, na drugie i każde kolejne dziecko w rodzinie, jeżeli dziecko to wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki lub ojca (art. 4 ust. 1). Wobec uchylenia z dniem 1 października 2024 r. ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, zwrócić należy uwagę na przepisy przejściowe. Stosownie do brzmienia art. 75 ust. 7 i 8 z dnia 15 maja 2024 r. ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" (Dz. U. z 2024 r., poz. 858), osoby, którym zostało przyznane prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie uchylanej w art. 87 (ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym), zachowują prawo do tego kapitału, jeżeli spełniają dotychczasowe warunki określone w ustawie uchylanej (ust. 7). W sprawach dotyczących rodzinnego kapitału opiekuńczego, do którego prawo powstało do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 8). Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, iż wniosek o przyznanie prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego na dziecko I. D. został złożony przez Stronę w dniu 3 stycznia 2022 r. (karta nr 1-10 akt administracyjnych). W formularzu zawarto m.in. pouczenie, co należy rozumieć za nienależnie pobrany kapitał opiekuńczy (karta nr 9 akt administracyjnych). W dniu 13 czerwca 2022 r. do organu wpłynęło pismo matki małoletniego I. S. o zaprzestanie wypłaty tego świadczenia (karta nr 21 akt administracyjnych). W treści wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u Skarżącego w dniu 31 października 2022 r. wskazano, że ojciec "opiekę nad synem sprawuje w ustalone dni tygodnia, tj. w niedzielę, w poniedziałek oraz wtorek,", "jeśli zachodzi taka potrzeba zajmuje się synem w miarę swoich możliwości czasowych w inne dni tygodnia", "bierze czynny udział w wychowaniu dziecka" (karta nr 44-49 akt administracyjnych), natomiast podczas przeprowadzonego wywiadu u matki dziecka w dniu 14 grudnia 2022 r. ustalono, że "syn zamieszkuje wraz z matką na stałe i to ona faktycznie sprawuje nad nim opielę", "jak podaje matka, ojciec nie sprawuje opieki naprzemiennej, "matka łoży na utrzymanie syna", "matka oświadczyła, że ojciec łoży dobrowolnie na dziecko alimenty w wysokości 300 zł" (karta nr 56-64 i nast. akt administracyjnych). Mocą zapadłego już po okresie, którego dotyczy przedmiot niniejszej sprawy, postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. sygn. akt [...] udzielono Skarżącemu zabezpieczenia na czas trwania postępowania o ustalenie kontaktów, w ten sposób, że kontakty z synem ustalono na co drugi weekend miesiąca od soboty godziny 18:00 do poniedziałku godziny 19:00 oraz każdy wtorek od 15:00 do 19:00. W tym stanie faktycznym, organ pierwszej instancji uchylił prawo do rodzinnego kapitału opiekuńczego od 1 stycznia 2022 r. do 30 listopada 2022 r., jednocześnie wskazując w treści decyzji, że wypłacony kapitał stanowi nienależnie pobrany kapitał, o którym mowa w art. 34 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, a Strona jest zobowiązana wpłacić go na wskazany w decyzji rachunek bankowy. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy organ odwoławczy uznał natomiast, że Skarżący "nie spełnia warunków przyznania świadczenia, gdyż nie należy do kręgu osób uprawnionych do pobierania rodzinnego kapitału opiekuńczego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym". Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do stwierdzenia opisanych poniżej naruszeń mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Po pierwsze, kontrolowane decyzje nie odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 1 k.p.a., co znacznie utrudnia merytoryczną ich kontrolę. Zgodnie z powołanym przepisem decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej (pkt 4), rozstrzygnięcie (pkt 5) oraz uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6). I tak kolejno, przepis art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. wyraźnie wskazuje na konieczność powołania w decyzji administracyjnej jej podstawy prawnej, przy czym załatwienie sprawy w formie decyzji musi wynikać z przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę do prowadzenia postępowania przez właściwy organ. Podstawą prawną decyzji administracyjnej może być jedynie norma prawa administracyjnego, z której bezpośrednio lub pośrednio wynika, że jej konkretyzacja następuje w drodze decyzji administracyjnej. Tymczasem w decyzji pierwszoinstancyjnej powołano art. 33 ust. 1 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, który odnosi się do zbiegu prawa do kapitału, nie stanowi natomiast podstawy prawnej uchylenia przyznanego już prawa do świadczenia, oraz art. 34 tej ustawy, regulujący nienależnie pobrany kapitał opiekuńczy, bez wskazania jednostki redakcyjnej w obrębie tego przepisu. Dostrzec należy, że uznanie świadczenia za nienależnie pobrane wymaga wskazania konkretnej podstawy prawnej. Nie czyni zadość tym wymogom sformułowanie: "stanowi nienależnie pobrany kapitał, o którym mowa w art. 34 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym", w sytuacji, gdy przepis art. 34 w ust. 2 przewiduje trzy podstawy uznania kapitału za nienależnie pobrany. Jak stanowi przywołana regulacja, za nienależnie pobrany kapitał uważa się kapitał wypłacony: 1) na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę otrzymującą ten kapitał, 2) mimo braku prawa do tego kapitału, 3) osobie innej niż osoba uprawniona do tego kapitału z przyczyn niezależnych od organu, który przyznał ten kapitał. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, nie dostrzegł powyższego uchybienia, a utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odwołał się zarówno do art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jak i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (wskazana podstawa prawna rozstrzygnięcia, str. 3 zaskarżonej decyzji). Brak prawidłowego wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia znacznie ogranicza prawa strony postępowania, niewątpliwie utrudnia zrozumienie treści tego rozstrzygnięcia i podjęcie właściwej obrony swoich praw. Tego rodzaju uchybienie narusza też wynikające z art. 9 i art. 11 k.p.a. zasady informowania i przekonywania stron co do podjętych działań i rozstrzygnięć. Przechodząc do kwestii rozstrzygnięcia wynikającego z kontrolowanych decyzji, to nie sposób jednoznacznie odczytać, czy polega ono jedynie na uchyleniu prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego, czy też na stwierdzeniu nienależnie pobranego kapitału i obowiązku jego zwrotu. Zauważyć przyjdzie, że orzeczenie o uchyleniu prawa zostało zawarte w osnowie decyzji pierwszoinstancyjnej. Z kolei kwestia nienależnie pobranego kapitału została zasygnalizowana po zacytowaniu art. 33 ust. 1 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym i przed powołaniem podstawy prawnej oraz pouczeń. Jednocześnie kwestia nienależnie pobranego kapitału nie została doprecyzowana przez wskazanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, terminu jego zwrotu, ani też określenia ewentualnych odsetek. Należy pamiętać, że rozstrzygnięcie to wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego, w tym sensie decyzja rozstrzyga sprawę administracyjną co do jej istoty (art. 104 k.p.a.). Rozstrzygnięcia nie można domniemywać ani wyprowadzać z treści uzasadnienia decyzji i innych okoliczności sprawy, albowiem powinno być ono wyrażone expressis verbis w sentencji decyzji, musi być ono jednoznaczne i nie budzić jakichkolwiek wątpliwości. Wypełnienie przez organ dyspozycji art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. następuje wyłącznie wtedy, gdy rozstrzygnięcie to zostanie sformułowane w sposób kategoryczny co do zawartego tam władczego uregulowania przez organ sytuacji prawnej strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 75/23). Naruszenie w tym zakresie również należało uznać za istotne. Co do uzasadnienia zapadłych w sprawie decyzji, przypomnieć należy, że w myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej nie spełnia wskazanych wymogów. Poza wskazanymi już uchybieniami odnoszącymi się do podstawy prawnej oraz rozstrzygnięcia, uzasadnienie decyzji sprowadza się do zdania: "Na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustaliliśmy, że: Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14.12.2022 r. ustaliliśmy, że dziecko nie zamieszkuje na stałe u Pana/Pani, w związku z powyższym nie sprawuje Pan/Pani faktycznej opieki nad dzieckiem". Organ odwoławczy, nie znajdując podstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej, po przywołaniu brzmienia art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 6, art. 26 ust. 1 i art. 30 ust. 1-2 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, stwierdził, że "zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy nie należy Pani do kręgu osób, którym przysługuje prawo do świadczenia", zaznaczając, że w kręgu tym nie została uwzględniona osoba będąca wyłącznie rodzicem dziecka i mająca jedynie kontakty z dzieckiem, jeżeli nie spełnia dodatkowych przesłanek, takich jak wspólne zamieszkiwanie i utrzymywanie dziecka (str. 2 i 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Organ nie wyjaśnił, który z przepisów stanowił podstawę do uchylenia prawa do świadczenia, oraz niewątpliwie pominął analizę zarzutów i dowodów odwołania. Tymczasem okoliczność wspólnego zamieszkiwania Skarżącego z synem do czerwca 2022 roku była podnoszona na etapie wniesionego odwołania, do którego Skarżący przedłożył dokumenty mające powyższą okoliczność potwierdzać. Nie można również pomijać, że organy czyniąc ustalenia odwoływały się do przeprowadzonych w sprawie wywiadów środowiskowych, nie dostrzegając jednak, że wywiady zostały przeprowadzone w dniach 31 października 2022 r. oraz 14 grudnia 2022 r., a ich treść nie odnosi się do okresu objętego decyzją uchylającą prawo do świadczenia, tj. 1 stycznia 2022 do 30 listopada 2022 r., lecz do okresu z dnia przeprowadzenia wywiadu. Po drugie, wydane w sprawie decyzje dotknięte są wadą prawną, polegająca na uchyleniu prawa do świadczenia z mocą wsteczną. Decyzja uchylająca lub zamieniająca prawo do określonego świadczenia, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, tj. na przyszłość. Decyzja taka powinna więc wyeliminować na przyszłość pobieranie świadczenia, natomiast w stosunku do okresu wcześniejszego powinna znaleźć zastosowanie regulacja dotycząca nienależnie pobranego świadczenia. Ustawa o rodzinnym kapitale opiekuńczym nie przewiduje podstawy prawnej do uchylenia świadczenia co do minionych okresów świadczeniowych (podobnie m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 678/25, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Rz 558/25). Oznacza to, że nie jest dopuszczalne uchylenie prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego, które zostało już skonsumowane. Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie doszło do uchylenia prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego z mocą wsteczną. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu 22 lutego 2024 r., a rozstrzygnięciem uchylającym objęto okres od 1 stycznia 2022 r. do 30 listopada 2022 r. Uchylenie prawa do kapitału za okres, za który świadczenie to zostało już wypłacone, było rozstrzygnięciem wadliwym. Błędu tego nie dostrzegł organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem sądu, z tych wszystkich powodów, w omówionym zakresie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 4-6, § 3 k.p.a., a także art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a., co miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy. Pomimo, że kwestia naruszenia przepisów o terminach załatwienia spraw pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, nie sposób nie zauważyć, że w kontrolowanej sprawie postępowanie odwoławcze trwało od 5 marca 2024 r. (data wniesienia odwołania) do 4 lipca 2025 r. (data wydania zaskarżonej decyzji), a więc 16 miesięcy. Z akt nie wynikają okoliczności, które w jakikolwiek sposób mogłyby uzasadniać zwłokę organu odwoławczego. Tymczasem zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., zasadą jest, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W sytuacji, gdy załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, to w postępowaniu odwoławczym winna być ona załatwiona w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Niewątpliwie organ odwoławczy nie dochował tego terminu, oraz nie dopełnił wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. obowiązku zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, podania przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu załatwienia sprawy z pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia. Jak zasadnie zwrócił uwagę tut. Sąd w wyroku z dnia 26 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Gl 1415/25, jeżeli zamiarem organów było lub będzie wydanie decyzji w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia, to wówczas każda zwłoka organu ma niebagatelny wpływ na obowiązki strony i wysokość przypadającej do zwrotu kwoty. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z art. 34 ust. 9 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, kwoty nienależnie pobranego kapitału podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, i są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty kapitału do dnia spłaty. Zatem istotnego znaczenia nabiera upływ czasu, jaki mija od uzyskania przez organ informacji, że pobrane świadczenie jest nienależne a wydaniem ostatecznej decyzji, albowiem ma to bezpośredni wpływ na wysokość odsetek. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę, uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia, odnoszące się w szczególności do prawidłowego zredagowania i uzasadnienia wydanej w sprawie decyzji. Wobec przyznania prawa do rodzinnego kapitału opiekuńczego mocą Informacji z dnia 21 lutego 2022 r., organ winien również rozważyć kwestię przedawnienia, stosownie do brzmienia art. 34 ust. 6 ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym w zw. z art. 75 ust. 8 z dnia 15 maja 2024 r. ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic". Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekając na posiedzeniu niejawnym z urzędu poczynił ustalenia w zakresie przysługujących Stronie od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie powstały należne Skarżącemu niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście, w tym koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Informacje o sprawie

Data wpływu
4 września 2025
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/ Beata Kalaga-Gajewska /przewodniczący/ Edyta Kędzierska

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny