II SA/Gl 1134/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi "A" w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2017 r.

Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2017 r. strona skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu podniosła, że "A" nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnego majątku, w konsekwencji nie stać go na opłacenie pełnomocnika, który profesjonalnie poprowadzi postępowanie przed sądem administracyjnym. W treści formularza PPPr wskazała nadto, że nie dysponuje majątkiem, a na jej rachunku bankowym znajduje się 24 zł. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r. odmówił skarżącej przyznanie prawa pomocy. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem strona skarżąca złożyła sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniosła, że odmowa przyznania profesjonalnego pełnomocnika spowoduje, że "A", a więc de facto mieszkańcy G. i K. zostaną pozbawieni prawa do obrony swoich praw. Jednocześnie takie rozstrzygnięcie godzi w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa bowiem prowadzi do pewnego rodzaju faworyzowania zdecydowanie silniejszego podmiotu, posiadającego zarówno niezbędne środki finansowe jak i fachową obsługę prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, należy przywołać art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jest wykazanie, że strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma za zadanie przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd w składzie tu orzekającym stwierdził, że złożony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, strona skarżąca nie wykazał bowiem w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu stroną skarżącą jest stowarzyszenie, które może pozyskiwać środki ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dotacji, dochodów z własnej działalności gospodarczej, dochodów z ofiarności publicznej, czy z darowizn od osób prawnych i fizycznych. "A" ma zatem możliwości pozyskiwania środków finansowych na prowadzenie swojej działalności statutowej z różnych źródeł. W zakres tej działalności wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Członkowie "A" chcąc aktywnie realizować cele statutowe powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania i zadbać o gromadzenie środków na ten cel. Stąd uprawniony jest wniosek, że skarżący nie jest pozbawiony źródeł finansowania. Jeśli zatem istnieją prawem przewidziane instrumenty, umożliwiające gromadzenie środków niezbędnych do realizacji celów statutowych stowarzyszenia, w tym również na jego udział w postępowaniach przed sądem, a skarżący z takich środków rezygnuje to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na Państwo, czyli ogół obywateli. Skoro zatem nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak na wstępie.