II SA/Gl 1106/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 15 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1106/16 o oddaleniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 15 marca 2017 r. Sygn. akt II SA/GI 1106/16

Postanowieniem z dnia 15 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania adwokata, oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małżonką, która nie uzyskuje żadnego dochodu. Żona strony nie pracuje, zaś sam skarżący uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 2.500,00 zł miesięcznie. W druku formularza skarżący sporządził zestawienie swoich miesięcznych wydatków, z którego wynika, że czynsz za wynajmowany lokal wynosi 1100 zł; opłata za energię elektryczną – 250 zł; opłata za media oraz usługi telekomunikacyjne – 150 zł i koszty ubezpieczenia dwóch osób – 170 zł. Pismem z dnia 13 lutego 2017 r., skierowanym na podany przez stronę adres do doręczeń, referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie wysokości dochodów osiąganych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej; nadesłanie zaświadczenia potwierdzającego, że małżonka wnioskodawcy jest osobą bezrobotną; udokumentowanie wysokości oraz struktury wydatków przeznaczanych na utrzymanie się. Skarżący nie odebrał wspomnianego wezwania. Referendarz wskazał, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą. Wedle uzyskanych informacji deklarowane łączne wydatki miesięczne w rodzinie skarżącego kształtują się na poziomie 1670 zł. Dochód zaś wynosi 2500 zł miesięcznie. To z kolei oznacza, że do dyspozycji strony i jego małżonki, już po poniesieniu kosztów egzystencji pozostaje 830 zł. Referendarz przyznał, że nie jest to kwota znacząca, jednak wyklucza stwierdzenie, że strona nie dysponuje jakimikolwiek możliwościami samodzielnego opłacenia kosztów sądowych chociażby w części, jak również opłacenia usług fachowego pełnomocnika. Zdaniem referendarza skarżący nie uprawdopodobnił przy tym swojego ciężkiego położenia materialnego, co wyklucza przyjęcie a priori tezy, iż jego sytuacja materialna odpowiada hipotezie art. 246 § 1 pkt 1, a tym samym uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 15 marca 2017 r., domagając się jego zmiany i kwestionując ustalenia poczynione przez referendarza sądowego. W uzasadnieniu skarżący wskazywał, że poza podanymi we wniosku opłatami, takimi jak opłaty za media, ubezpieczenie, mieszkanie, ponosi on także koszty wyżywienia, leków, które wraz z żoną zażywają na [...] i dolegliwości [...], a ponadto ponosi koszty karmienia 11 letniego psa rasy [...]. Skarżący przyznał, że celowo nie odebrał wezwania referendarza sądowego oraz stwierdził, że kwota 830 zł nie wystarczy na opłacenie kosztów sądowych i opłacenie wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. w obecnie obowiązującym brzmieniu, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy - art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze. zm). Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu czyli o prawo pomocy w zakresie całkowitym, zatem do przyznania prawa pomocy konieczne jest uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest oceniania przy uwzględnieniu poziomu dochodów oraz wysokości i rodzaju wydatków przeznaczanych na utrzymanie się oraz z perspektywy kosztów do poniesienia których strona może być zobowiązana. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącego wynika, że osiąga on stały dochód, który po odliczeniu wskazywanych przez niego wydatków wynosi 830 zł, co w ocenie Sądu przesądza o tym, że nie można uznać, by nie był on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dodatkowo skarżący, z nieznanych powodów, celowo nie udzielił odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego i tym samym nie wykazał w sposób dostateczny i przekonujący, że jego sytuacja materialna przemawia za przyznaniem mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ----------------------- Sygn. akt II SA/GI 1106/16