II SA/Gl 1106/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy odtworzenia treści aktu własności ziemi 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy S. na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2015 r. T. G. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy S. z wnioskiem o odtworzenie treści zaginionego aktu własności ziemi z dnia[...] nr [...] oraz o odtworzenie części akt administracyjnych. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem organ I instancji, działając na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. odmówił odtworzenia objętego wnioskiem aktu własności ziemi. Organ uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości odtworzenia akt w postępowaniu administracyjnym. Zarazem nie można w tym zakresie stosować w drodze analogii przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na co powołano orzeczenia sądów administracyjnych. Rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z dnia [...] stwierdziło niedopuszczalność tego zażalenia. Na skutek wniesionej przez T. G. skargi na powyższe postanowienie organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 1105/15, oddalił tę skargę. W dniu [...] skarżący zmarł, co spowodowało, że postępowanie w zakresie stwierdzenia prawomocności wyroku z dnia 9 marca 2016 r. zakończyło się dopiero w dniu 27 kwietnia 2021 r., w którym to dniu referendarz tut. Sądu wydał postanowienie stwierdzające prawomocność tamtego wyroku. Niezależnie od powyższego skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę w niniejszej sprawie, tj. na postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy odtworzenia treści aktu własności ziemi. Skarga ta została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i, jak stwierdził sam skarżący, wniesiona została w związku ze stanowiskiem organu odwoławczego zawartym w postanowieniu z dnia 14 września 2015 r. Gdyby bowiem okazało się, że zażalenie na postanowienie organu I instancji rzeczywiście było niedopuszczalne, wówczas jedyną drogą merytorycznej kontroli stanowiska tego organu byłaby sądowoadministracyjna kontrola tego właśnie rozstrzygnięcia. Wskazać przy tym przyjdzie, że postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r. Sąd zawiesił postepowanie w niniejszej sprawie, stwierdzając, że rozstrzygnięcie, którego przedmiotem jest postanowienie organu I instancji zależy od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się przed tut. Sądem w sprawie II SA/Gl 1105/15, którego istotą jest kwestia dopuszczalności środka odwoławczego od tegoż postanowienia. Ponieważ, jak już wyżej wskazano, stwierdzenie prawomocności wyroku wydanego w tamtej sprawie nastąpiło w dniu 27 kwietnia 2021 r., to po ustaleniu następców prawnych skarżącego i podtrzymaniu przez jednego z nich – S. D. – skargi w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 25 maja 2021 r. podjęte zostało zawieszone postępowanie. Przypomnieć przyjdzie, że w skardze skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ewentualnie wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Zasadniczo skarżący zarzucił naruszenie art. 123 § 1 k.p.a. w powiązaniu z innymi przepisami postępowania. Z kolei w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł w pierwszej kolejności o jej odrzucenie, a na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku – o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić jednak przyjdzie, że pomimo faktu, iż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane przez organ I instancji, Sąd uznał skargę za dopuszczalną. W sytuacji bowiem, kiedy prawomocne stało się postanowienie organu odwoławczego o niedopuszczalności zażalenia na zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, stwierdzić należało, że stanowiło ono inny akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Skarga na taki akt była dopuszczalna po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, o czym stanowił art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, jak i w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie wezwanie takie skarżący złożył pismem z dnia 11 sierpnia 2015 r., czym uczynił zadość obowiązującym wówczas regulacjom prawnym. Przystępując zatem do kontroli zaskarżonego postanowienia wskazać w pierwszej kolejności wypadnie, że zapadło ono w granicach tej samej sprawy, której dotyczyło kontrolowane w sprawie II SA/Gl 1105/15 postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Oznacza to, że Sąd rozpoznając niniejszą sprawę jest związany - na zasadzie art. 153 i art. 170 p.p.s.a. - prawomocnym wyrokiem z dnia 9 marca 2016 r. wydanym w tamtej sprawie i wyrażoną w nim oceną prawną. Wskazać zatem przyjdzie, że w wyroku z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 1105/15, Sąd wyraził m.in. pogląd, że organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 123 § 1 k.p.a., który to przepis stanowi formalnoprawną podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia. Przywołany przepis nie może być traktowany jako samoistna podstawa do wydawania postanowienia w przedmiocie odmowy odtworzenia aktu własności ziemi. Ustawodawca nie wskazał bowiem trybu, w jakim odtworzenie to winno nastąpić, a w konsekwencji nie można a priori założyć, iż rozstrzygnięcie w tym zakresie winno przybrać formę postanowienia. Rozpoznając wniosek o odtworzenie aktu własności ziemi organ I instancji całkowicie pominął charakter aktu, którego wniosek ów dotyczył. Przypomnieć bowiem trzeba, że ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250 ze zm.) regulowała w istocie sprawy o charakterze cywilnym - kwestie własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych. W następstwie jej uchylenia z dniem 6 kwietnia 1982 r. sprawy, które do tej pory miały charakter administracyjnoprawny utraciły go, a na mocy art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 11, poz. 81 ze zm.), zostały przekazane do rozpoznania sądom powszechnym. Wobec powyższego to sąd powszechny, o ile doszło do zniszczenia lub zagubienia aktu własności ziemi jest właściwy do jego odtworzenia w trybie i na zasadach określonych w K.p.c. (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt II OSK 999/12). W takiej sytuacji, wobec złożenia przez stronę wniosku o odtworzenie aktu własności ziemi, organ I instancji winien był albo uznać taki wniosek za niedopuszczalny i odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 61a k.p.a.) ewentualnie, zgodnie z treścią art. 66 § 3 wydać postanowienie o zwrocie podania, z równoczesnym poinformowaniem wnioskodawcy, że jego rozpatrzenie leży w zakresie kognicji sądu powszechnego. Wszczęcie i prowadzenie postępowania, w następstwie którego wydane zostało zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie było z tego punktu widzenia niedopuszczalne. Organ ponownie rozpoznając wniosek o odtworzenie aktu własności ziemi, w pierwszej kolejności zwróci się do następców prawnych wnioskodawcy z zapytaniem, czy podtrzymują ten wniosek. W przypadku twierdzącej odpowiedzi ze strony chociażby jednego z nich, w zależności od dalszej treści tej odpowiedzi, wyda jedno z rozstrzygnięć, o których była wyżej mowa. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się wpis od skargi, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz opłata za czynności adwokackie obliczona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Wskazać jeszcze wypadnie, że treść powołanych wyżej orzeczeń jest dostępna w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl