II SA/Gl 1048/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, , , po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lutego 2025 r. nr 010070/680/9514412/2023 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego p o s t a n a w i a odrzucić skargę.

Decyzją z dnia 21 lutego 2024 r. o numerze wskazanym w sentencji niniejszego postanowienia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie przez M. M. (dalej: skarżąca) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 listopada 2023 r. o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. Decyzja została doręczona skarżącej 22 lutego 2024 r. 30 lipca 2025 r. M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję Prezesa ZUS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania. Poinformował, że decyzją własną wydaną w ramach autokontroli w dniu 31 lipca 2025 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia 21 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej 22 lutego 2024 r. Zatem z dniem 25 marca 2024 r. upływał termin wniesienia skargi. Oznacza to, że złożona przez stronę skarżącą w dniu 30 lipca 2025 r. skarga wniesiona została z uchybieniem terminu. Odnośnie natomiast zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o umorzenie postępowania wskazać należy, że zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że wdrożenie trybu autokontroli i uchylenie w jego następstwie zaskarżonej decyzji jest jedną z przyczyn umorzenia postępowania przed sądem, o jakich mowa w przepisie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zostało ono prawidłowo i skutecznie wszczęte, co oznacza, że nie istnieją jakiekolwiek przeszkody formalne do merytorycznego rozpoznania skargi oraz gdy wystąpi jedna z przesłanek umorzenia postępowania wyczerpująco wymienionych w przepisie art. 161 § 1 pkt 1-3 tej ustawy. Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego następuje w momencie skutecznego wniesienia skargi, która nie jest dotknięta brakami uniemożliwiającymi nadanie jej dalszego biegu (formalnymi, brakiem wpisu). Skarga dotknięta takimi brakami podlega odrzuceniu i nie wywołuje skutku w postaci wszczęcia postępowania. Niedopuszczalne jest zatem umorzenie postępowania zainicjowanego taką skargą. Z powyższego wynika, że sąd nie jest związany wydaną w trybie autokontroli decyzją Prezesa ZUS z 31 lipca 2025 r., bowiem skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, a więc sąd nie może umorzyć postępowania w trybie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., które nie zostało skutecznie wszczęte. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., skargę, jako spóźnioną, należało odrzucić.