II SA/Gl 1043/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczania wpisu od skargi; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w całości (zakres wniosku został potwierdzony pismem z dnia 19 grudnia 2014 r.) pełnomocnik skarżącej (jej syn) wskazał w urzędowym formularzu druku PPF, że M. M. jest osobą w podeszłym wieku (ur. 27 grudnia 1915 r.), schorowaną (zaawansowana cukrzyca i inne dolegliwości chorobowe), co pochłania duże koszty związane z zakupem lekarstw i bieżącym utrzymaniem. Wnioskodawczyni znajduje się pod stałą opieką pielęgniarską, w tym domową. Jej dochód to emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 1283.15 zł. Nie posiada za żadnego majątku ani oszczędności. Na skutek wezwania referendarza sądowego pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że skarżąca zamieszkuje w budynku syna, gdzie posiada samodzielny pokój z osobnym wejściem. Z uzyskiwanej emerytury pokrywa koszty związane z zakupem żywności, środków czystości, leków oraz partycypuje w utrzymaniu nieruchomości. Pełnomocnik zwrócił uwagę na poważne problemy zdrowotne skarżącej. Wyjaśnił także, że wnosząc skargę nie wiedział, że ubiegając się o przyznanie prawa pomocy niezbędna będzie dokumentacja potwierdzająca koszty ponoszone przez skarżącą na zakup lekarstw, środków czystości, sprzętu medycznego czy żywności i nie gromadził tych dokumentów. Załączył zatem jedynie część posiadanych paragonów potwierdzających zakup lekarstw. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącej w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, że stan zdrowia skarżącej oraz jej podeszły wiek, przy dochodzie 1283 zł uniemożliwia pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącej, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 Ppsa, obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto, należy zauważyć, że przyznanie stronie takiego przywileju, jakim jest prawo pomocy, wobec generalnej zasady odpłatności obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 199 Ppsa) wymaga prawidłowego wyważenia z jednej strony okoliczności związanych z rzeczywistym stanem majątkowym oraz rodzinnym wnioskodawcy, z drugiej zaś wzięcie pod uwagę konstytucyjnego prawa do sądu. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie tegoż prawa. W oparciu o przedstawione kryteria oraz analizę podanych we wniosku okoliczności przyjąć należy, że stan majątkowy M. M. przemawia za zwolnieniem jej od kosztów sądowych jedynie w części obejmującej wpis od skargi. Biorąc bowiem pod uwagę wysokość wpisu, jaki należy uiścić w rozpatrywanej sprawie (200 zł) oraz wysokość stałego dochodu skarżącej (emerytura w kwocie ok. 1200 zł) Sąd uznał, że zapłacenie tego wpisu mogłoby spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu się wnioskodawcy. Niewątpliwe dochód skarżącej to kwota niewielka, z której musi ona pokryć niezbędne wydatki związane z utrzymaniem i jak te, które ponosi z uwagi na zły stan zdrowia. Ma rację pełnomocnik skarżącej, że należy uwzględnić fakt, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku i cierpi na liczne schorzenia o charakterze przewlekłym, przez co wymaga stałej opieki oraz ponosi koszty związane z zakupem lekarstw i innych środków medycznych. Poza przykładowymi rachunkami z apteki opiewającymi na kwotę do 200 zł miesięcznie pełnomocnik nie przedłożył jednak żadnych innych dokumentów bądź też własnych wyliczeń, z których wynikałaby ich rzeczywista wysokość. Pełnomocnik nie wskazał także jaka jest wysokość kosztów związanych z utrzymaniem budynku/lokalu, w którym zamieszkuje skarżąca. Wskazał jedynie, że partycypuje ona w tych kosztach. W świetle tej okoliczności Sąd kierując się doświadczeniem życiowym z urzędu ustalił wysokość przeciętnych wydatków osoby dorosłej związanych z comiesięcznym utrzymaniem. Na tej podstawie Sąd uznał, że skarżąca będzie w stanie uiścić ewentualne dalsze koszty niniejszego postępowania sądowego sprowadzające się przykładowo kwoty 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku czy wpisu od zażalenia bądź skargi kasacyjnej też w kwocie po 100 zł. Tymczasem jednorazowa wpłata kwoty 200 zł może być dla skarżącej obciążaniem, którego nie będzie w stanie pokryć bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd, działając w trybie art. 260 Ppsa, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.