II SA/Gd 864/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 września 2025 r. nr SKO Gd/6325/24 w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę.

K. R. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wójt Gminy Pszczółki (dalej jako: "Wójt", "organ I instancji), po rozpatrzeniu wniosku K. R. (dalej jako: "strona", "skarżąca"), decyzją z dnia 12 listopada 2024 r. przyznał stronie świadczenie w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia – A. R. kwotę 110 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 października 2024 r., do dnia 31 października 2024 r. (pkt 1. decyzji) oraz na A. R. kwotę 110,00 zł miesięcznie w okresie od dnia 1 października 2024 r., do dnia 31 października 2024 r. (pkt 2. decyzji). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 8 września 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu, przywołując m. in. treść przepisu art. 4 ust. 1 i 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 13 ust. 1, art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm.: dalej jako: "u.ś.r.") Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 23 października 2024 r. strona zwróciła się do Wójta o przyznanie dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji na dwoje niepełnosprawnych dzieci powyżej 5 roku życia – A. i A. R. Do wniosku dołączyła dokumenty z których wynika, że wnioski o ustalenie niepełnosprawności dla dzieci A. i A. R. złożyła do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Pruszczu Gdańskim w dniu 13 lipca 2023 r. Orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku zapadły natomiast w dniu 12 stycznia 2024 r. Z uwagi na fakt, że strona zwróciła się z wnioskiem o przyznanie przedmiotowych dodatków do zasiłku rodzinnego w dniu 23 października 2024 r., organ zobligowany był do ich przyznania nie wcześniej niż z pierwszym dniem miesiąca w którym wniosek został złożony, a więc z dniem 1 października 2024 r. W przedmiotowej sprawie nie mogła mieć zastosowania przesłanka wynikająca z art. 24 ust.2a u.ś.r, albowiem wniosek został złożony po upływie 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Kolegium wyjaśniło, że termin wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. - podobnie jak i termin określony w art. 24 ust. 2 u.ś.r. - jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Oznacza to, że uprawnienie do otrzymania (wstecznie) świadczenia rodzinnego związanego z niepełnosprawnością podmiotu może zostać ukształtowane wyłącznie pod warunkiem dopełnienia w tym czasie czynności, dla której ów termin został przewidziany. Jego niezachowanie skutkuje brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Materialny charakter terminu z art. 24 ust. 2a u.ś.r. oznacza również, że nie podlega on przywróceniu. Dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia nie mają znaczenia okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca podniosła, że przed Sądem Rejonowym Gdańsk – Południe w Gdańsku Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych prowadzone są postępowania odwoławcze od orzeczeń Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2024 r. Skarżąca wyjaśniła, że pomimo trybu odwoławczego, organ I instancji dopiero w październiku 2024 r. stwierdził, że strona może pobierać przedmiotowy dodatek. Wcześniej, w ocenie organu, złożenie takiego wniosku było niedopuszczalne. W związku z powyższym wniosek wraz kompletem dokumentów strona złożyła w październiku 2024 r. Skarżąca podkreśliła, że wszystkie swoje dotychczasowe pisma i wnioski składała terminowo. Jej zdaniem, z uwagi na fakt, że w sprawie jest nadal prowadzone postępowanie odwoławcze, przedmiotowy dodatek podlega wyrównaniu od momentu złożenia wniosku o wydanie nowych orzeczeń o niepełnosprawności, będących kontynuacją poprzednich. Wniosła także o zasądzenie odsetek ustawowych za brak wyrównania w terminie oraz o przyznanie rekompensaty za okres oczekiwania na wyrównanie od organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje. W jej wyniku decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 13 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności; 2) powyżej 16. roku życia do ukończenia 24. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek przysługuje miesięcznie w wysokości: 1) 90,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5. roku życia; 2) 110,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5. roku życia do ukończenia 24. roku życia (art. 13 ust. 2 u.ś.r.). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca spełniła przesłanki do przyznania jej wnioskowanego dodatku. Natomiast istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii od jakiej daty taki dodatek miał skarżącej przysługiwać. Zgodnie z art. 24 ust. 1 u.ś.r. zasadą jest, że prawo do świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku rodzinnego, ustala się na okres zasiłkowy (tj. od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego – art. 3 pkt 10 u.ś.r.). Przepisy u.ś.r. przewidują, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Wyjątek dotyczy sytuacji, w której jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). Jednocześnie w ustawie też przewidziano, że w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (art. 24 ust. 3 u.ś.r.). Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Pruszczu Gdańskim wnioski o ustalenie niepełnosprawności dla dzieci – A. i A. R. – w dniu 13 lipca 2023 r., natomiast orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku dla dzieci zostały wydane w dniu 12 stycznia 2024 r. Tymczasem wniosek o ustalenie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego skarżąca złożyła dopiero w dniu 23 października 2024 r. Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia jest świadczeniem akcesoryjnym wobec zasiłku rodzinnego. Należy zatem przyjąć, że tak jak w przypadku świadczenia głównego (zasiłku rodzinnego) prawo do niego jest powiązane z okresem zasiłkowym. Zasady jego przyznania należy ustalać z uwzględnieniem regulacji art. 24 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. Oznacza to, że prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia przyznaje się na okres zasiłkowy od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego. Początek biegu terminy przysługiwania prawa do tego dodatku należy ustalić stosownie do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. to jest począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przewidziana w art. 24 ust. 3 u.ś.r. szczególna regulacja związana z ustalaniem początkowego terminu przysługiwania świadczeń rodzinnych nie ma zastosowania do świadczeń przyznawanych na okres zasiłkowy. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie świadczeń wpłynął 23 października 2024 r. (wniosek w aktach administracyjnych). Tym samym, organ I instancji prawidłowo przyjął, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia na dzieci: A. i A. R. powinien być przyznany od 1 października 2024 r. do końca okresu zasiłkowego to jest 31 października 2024 r. Decyzja organu I instancji, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego są zgodne z prawem. Należy podkreślić, że ani organy administracji ani sąd kontrolujący zgodność z prawem decyzji wydanych w sprawach świadczeń rodzinnych nie mogą oceniać powodów, dla których osoby uprawnione zdecydowały się wystąpić o świadczenia w danym momencie. Stąd też bez znaczenia pozostaje okoliczność, że organ I instancji dopiero w październiku 2024 r. potwierdził, że skarżąca może pobierać przedmiotowy dodatek, a także to, że wszystkie pisma i wnioski strona dotychczas składała terminowo. Dla ustalenia początkowej daty przyznania żądanego świadczenia nie mają zatem znaczenia przyczyny niezłożenia wniosku przed upływem terminu, które mogą być nawet niezawinione przez osobę uprawnioną (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 197/18). Zważywszy wszystkie powołane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie doszło do naruszeń prawa mogących uzasadniać jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.