II SA/Gd 790/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 maja 2026 r. nr SKO Gd/2116/26 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia wysokości należności do zwrotu z tytułu wydatków na świadczenie z pomocy społecznej postanawia: odmówić J.M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

J. M. (dalej jako: "strona", "skarżąca") w dniu 1 sierpnia 2026 r. nadała drogą elektroniczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 maja 2026 r. nr SKO Gd/2116/26. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej odrzucenie wskazując, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 1 lipca 2026 r., tym samym trzydziestodniowy termin do jej zaskarżenia upływał w dniu 31 lipca 2026 r. Skarga zaś wniesiona została w dniu 1 sierpnia 2026 r., tj. z uchybieniem terminu. W piśmie z dnia 11 września 2026 r., zakwalifikowanym przez Sąd jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, skarżąca oświadczyła, że z przyczyn od niej niezależnych i niemożliwych do przewidzenia jej skarga nadana w formie elektronicznej nie została doręczona 31 lipca 2026 r. Skarżąca wyjaśniła, że jest rolnikiem i 1 sierpnia 2026 r. miała kontrolę certyfikującą ECO2 jej gospodarstwa rolnego położonego poza jej miejscem zamieszkania. Natomiast kilka dni wcześniej miała kompleksową kontrolę gospodarstwa przeprowadzoną przez ARiMR w O. Z tego powodu musiała przebywać poza miejscem zamieszkania, we wsi K., w której nie ma oddziału poczty, a najbliższy oddział poczty oddalony jest o ponad 20 km. W związku z tym skarżąca zamierzała przesłać skargę drogą elektroniczną, jednak 31 lipca 2026 r. został przeprowadzony atak DDOS na serwery rządowe, w tym serwery ePUAP-u, w wyniku którego zostały one zablokowane. W związku z tym skarżąca bezskutecznie przez cały dzień 31 lipca 2026 r. próbowała nadać skargę drogą elektroniczną. W tym samym dniu, w późnych godzinach wieczornych, przyszedł alert RCB o zagrożeniu czadem emitowanym przez piecyki gazowe z powodu wysokich temperatur. Z obawy o zdrowie i życie teściowej, skarżąca musiała pojechać sprawdzić, czy nic jej nie zagraża. Po powrocie, ok. 23.00, serwery nadal nie działały, dopiero kilka minut przed północą zostały odblokowane, a skarga została przesłana. Jednak z powodu przeciążenia, skarga została "przepuszczona" dopiero po godzinie 24.00, a więc już 1 sierpnia 2026 r. Skarżąca podkreśliła, że nie mogła przewidzieć, że 31 lipca 2026 r. dojdzie do ogólnopolskiej awarii serwerów ePUAP, nie mogła też tej awarii zapobiec nawet przy zachowaniu najwyższej staranności, były to bowiem okoliczności od niej niezależne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 2026 r., poz. 143; dalej "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.), w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ustawy). W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej 1 lipca 2026 r., zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął 31 lipca 2026 r. Termin ten nie został przez skarżącą dochowany, bowiem skarga została nadana drogą elektroniczną w dniu 1 sierpnia 2026 r. o godzinie 00:01:47, co wynika z akt sprawy (k. 8). Z pisma skarżącej będącego, jak należy uznać, wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wynika, że skarżąca wysłała skargę kilka minut przed północą 31 lipca 2026 r., skarga została jednak "przepuszczona" po godzinie 24.00, a więc już 1 sierpnia 2026 r. Z pisma tego wynika również, że skarżąca dopiero z odpowiedzi organu na skargę dowiedziała się o tej okoliczności, która spowodowała, że skargę wniosła po terminie. Odpowiedź na skargę została doręczona skarżącej 4 września 2026 r., zatem wniosek o przywrócenie terminu nadany 11 września 2026 r. należało uznać za dopuszczalny i złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Zasadniczym warunkiem przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się natomiast z tym, że strona powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04; wszystkie przywołane w treści uzasadnienia orzeczenia dostępne są na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są bowiem ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności, nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności, takich jak: przerwa w komunikacji, powódź, pożar, inna katastrofa, nagła choroba strony przy równoczesnej niemożliwości wyręczenia się inną osobą, mylne poinformowanie strony o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia (por. T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, s. 333). Strona wnosząca wniosek, aby uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminu, powinna zatem wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Kryterium braku winy jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/03). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienia NSA: z 8 lipca 2008 r., II OZ 712/08, z 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15). Skoro przepis art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu, nawet lekkie niedbalstwo, powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia (zob. postanowienie NSA z 26 maja 2020 r., II FZ 124/20). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy uznać należy, że przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja nie uprawdopodabnia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Wskazanych we wniosku powodów uchybienia terminu skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że wymóg uprawdopodobnienia, wskazany w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest dalece mniej rygorystyczny niż udowodnienie danej okoliczności. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (zob. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, LEX nr 655239). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy (zob. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex/el 2019). Jednakże, podmiot ubiegający się o przywrócenie terminu powinien dołożyć wszelkich starań i wysiłków w celu wyjaśnienia przyczyn swojego uchybienia (zob. postanowienie NSA z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 47/09, Legalis). Podkreślić należy, że sposób dysponowania terminem do dokonania czynności procesowej należy do strony i nic nie stoi na przeszkodzie, by dokonać jej w ostatnim dniu terminu. Jednakże w takim przypadku strona powinna dołożyć najwyższej staranności przy dokonaniu danej czynności. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie uprawdopodobniła zaistnienia wskazanych w nim przyczyn, które jej zdaniem spowodowały wniesienie skargi po terminie. We wniosku znalazły się jedynie twierdzenia skarżącej, niepoparte np. zawiadomieniami o zamiarze przeprowadzenia kontroli jej gospodarstwa rolnego, doręczeniu alertu RCB czy komunikatu ze strony epuap o problemach technicznych. Również w przestrzeni publicznej brak było komunikatów o niedziałaniu systemu epuap w dniu 31 lipca 2026 r. Skarżąca nie uprawdopodobniła zatem podniesionych przez siebie okoliczności, które miałyby wskazywać, że napotkała ona przeszkodę nie do przezwyciężenia w dokonaniu czynności w terminie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie miała możliwości wnieść skargi w terminie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.