II SA/Gd 735/16

Dnia 1 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 2016 roku, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych postanawia: odmówić skarżącemu M. T. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

M. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję kasacyjną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 listopada 2016 r., nr [...] wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 23 grudnia 2016 r., wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej w skrócie jako "p.p.s.a., w związku z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193), wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł - w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Zarządzeniem z tej samej daty, wydanym na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 47 § 1 i art. 57 § 1 p.p.s.a., wezwano stronę do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie trzech odpisów skargi lub jej uwierzytelnionych fotokopii, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłkę zawierającą odpisy powyższych zarządzeń doręczono skarżącemu w dniu 5 stycznia 2017 r., zatem termin do ich wykonania upływał w dniu 12 stycznia 2017 r. Jak wynika z akt sprawy w zakreślonym terminie skarżący nadesłał do Sądu trzy odpisy skargi, jednakże wpis sądowy uiścił po upływie tego terminu, tj. w dniu 18 stycznia 2017 r. (vide k. 10 akt). Pismem z tej samej daty skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że przekroczenie terminu było wynikiem niedopatrzenia z jego strony, bowiem zobowiązanie do uiszczenia wpisu wynikało z drugiej części wezwania Sądu, którego treści skarżący nie utrwalił bądź ją zapomniał. Zwrócił uwagę, że jest osobą starszą i w związku z mniejszą sprawnością umysłu (demencja i stany niepamięci) oraz chorobą nóg, zmuszony jest do korzystania z pomocy znajomych przy podejmowaniu czynności w postępowaniu przed sądem. Rozpoznając powyższy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z treści cytowanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, LEX nr 1465314; z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LEX nr 741901). W orzecznictwie wskazuje się, że dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu i odmowy przywrócenia terminu. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt IV SA/Gl 647/04 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnosi się również w orzecznictwie, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). W ocenie Sądu za tego typu przeszkodę, a więc przeszkodę nagłą, nie można było uznać wskazywanych przez skarżącego we wniosku okoliczności dotyczących podeszłego wieku skarżącego i związanych z tym kłopotów z pamięcią, a także choroby nóg skarżącego, która znacznie utrudnia mu poruszanie się i - jak wynika z wyjaśnień skarżącego - ma charakter przewlekły. W postanowieniu z dnia 16 stycznia 2009 roku (sygn. akt I OZ 966/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny kategorycznie stwierdził, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak: podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia (postanowienie Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2002 roku, sygn. akt II UZ 90/01, OSNPUS 2003, nr 24, poz. 602); złe samopoczucie strony i odczuwane przez nią dolegliwości (wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 1976 roku, sygn. akt IV PRN 8/76, Baza Orzeczeń LEX nr 7828 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 1974 roku, sygn. akt II CO 18/73, Baza Orzeczeń LEX nr 7372); dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 roku, sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.); niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000 roku, sygn. akt SA/Sz 1117/99, niepubl.). Na nagły charakter przeszkody, uniemożliwiającej dopełnienie obowiązku, wskazuje się również w innych, licznych orzeczeniach sądów. Przykładowo można jedynie wymienić: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1998 roku, sygn. akt SA/Łd 575/98 (Baza Orzeczeń LEX nr 36221); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 1999 roku, sygn. akt III SA 1436/99 (Baza Orzeczeń LEX nr 40057); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 2162/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 43285); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 roku, sygn. akt I SA/Ka 1718/96 (Baza Orzeczeń LEX nr 33415); postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 roku, sygn. akt II OZ 712/08 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem sam podeszły wiek strony - nie powiązany w danym okresie z gwałtownym pogorszeniem się stanu zdrowia, w efekcie którego nie mogła ona w należyty sposób działać w obronie swojego interesu prawnego - nie stanowi automatycznie przyczyny uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Proces starzenia się jest bowiem kwestią indywidualną, uwarunkowaną przez szereg czynników o charakterze biologicznym i środowiskowym, dlatego też nawet bardzo zaawansowany wiek i związane z nim problemy z pamięcią, na które powołuje się skarżący, nie wykluczają możliwości podjęcia przez stronę działań adekwatnych do jej aktualnej sytuacji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1763/14 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy dodać, że skarżący - mimo, że jest w podeszłym wieku i cierpi na przewlekłą chorobę nóg, podejmuje czynności procesowe. Wywiązał się przecież z części zobowiązań sądu, składając odpisy skargi w terminie, a wpisu nie uiścił, bo - jak sam przyznał - nie doczytał zobowiązania w tym przedmiocie albo o nim zapomniał. Skarżący nie zapoznał się zatem z treścią przesłanych mu odpisów zarządzeń w staranny sposób, który pozwoliłyby mu poznać treść kierowanych doń żądań, nie dołożył zatem zwykłej staranności, jakiej można się spodziewać, po osobie, która należycie dba o swoje interesy. Z treści wniosku wynika ponadto, że skarżący korzysta z pomocy osób trzecich w załatwianiu swoich spraw, zatem - gdyby prawidłowo zapoznał się z zobowiązaniami sądu, mógł posłużyć się tymi osobami nie tylko przy wysyłaniu korespondencji do sądu lecz także przy uiszczaniu wpisu sądowego. Skarżący ma świadomość ograniczeń związanych ze swoim wiekiem i stanem zdrowia, dlatego tym bardziej - chcąc należycie zadbać o swoje interesy – winien podjąć odpowiednie kroki, by zapewnić sobie skuteczny udział w postępowaniu przed sądem. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji .