Sygnatura
II SA/Gd 70/26
Wyrok WSA w Gdańsku z 22 kwietnia 2026 r., II SA/Gd 70/26 – utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Wynik
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
- Data orzeczenia
- 22 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M z siedzibą w W. na uchwałę Rady Gminy Szemud z dnia 18 stycznia 2017 r., nr XXVII/343/2017 w sprawie określenia wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy Szemud 1. stwierdza nieważność § 5, § 6 i § 7 załącznika do zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Rady Gminy Szemud na rzecz skarżącej M z siedzibą w W. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
m. Sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawną, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na § 5, § 6 i § 7 załącznika do Uchwały nr XXVII/343/2017 Rady Gminy Szemud z 18 stycznia 2017 r. Wymagania jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy Szemud (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2017 r., poz. 610 z dnia 18 stycznia 2017 r.), zwany dalej "uchwałą". Przepisom uchwały w zaskarżonej części zarzucono naruszenie: § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 marca 2012 r. w sprawie szczegółowego sposobu określania wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych (Dz.U. poz. 299), zwanego dalej "Rozporządzeniem", polegające na wydaniu uchwały w zaskarżonym zakresie z wykroczeniem poza zakres umocowania wynikającego z Rozporządzenia, w tym w szczególności odnośnie do określenia w uchwale wymagań jakie przedsiębiorca będzie musiał spełniać przy wykonywaniu swojej działalności, a więc już po realizacji zezwolenia, art. 7 ust. 3a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm.), zwanej dalej "u.c.p.g", polegające na wydaniu uchwały w zaskarżonym zakresie z wykroczeniem poza upoważnienie ustawowe udzielone radom gmin w tym w szczególności poprzez określenie wymagań prowadzenia działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, podczas gdy powołany przepis upoważnia powołane organy samorządu gminnego jedynie do określenia wymagań dla przedsiębiorców ubiegających się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie powołanej działalności; § 115 i § 135 w związku z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. Nr 100, poz. 908 ze zm.) w zw. z art. 7 Konstytucji RP przez odstąpienie od reguł techniki prawodawczej wskazanych w powołanych przepisach ww. rozporządzenia i zamieszczenie w zaskarżonej uchwale przepisu regulującego sprawy nieprzekazane do unormowania w przepisie upoważniającym, co godzi w zasadę legalizmu wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o: dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do niniejszego pisma na okoliczności odpowiednio wskazane w treści jego uzasadnienia; na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. wniesiono o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że treść zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych nie może mieć dowolnej treści i jest wyznaczona przepisami art. 9 ust. 1 i ust. 1aa u.c.p.g. Przepisy te w sposób wyczerpujący regulują tę kwestię, precyzyjnie określając, jakie elementy winny znaleźć się w zezwoleniu. Żaden z przepisów u.c.p.g., ani innych aktów prawnych, nie nakłada na przedsiębiorcę ubiegającego się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych oraz transport nieczystości ciekłych, obowiązku prowadzenia dodatkowych ewidencji zawieranych umów na opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych. Co prawda ustawodawca nałożył na przedsiębiorcę prowadzącego taką działalność obowiązek załączania do kwartalnych sprawozdań, o których mowa w art. 9o u.c.p.g, wykazu właścicieli nieruchomości, z którymi w okresie objętym sprawozdaniem zawarto umowy na opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych oraz wykaz nieruchomości, z którymi umowy te uległy rozwiązaniu lub wygasły (art. 9o ust. 4 u.c.p.g.). Obowiązek sporządzenia ww. wykazu na potrzeby sprawozdania, o którym mowa w art. 9o ust. 4 nie jest jednak tożsamy z obowiązkiem prowadzenia w tym zakresie przez przedsiębiorcę jakiejkolwiek dodatkowej ewidencji umów i dowodów świadczenia usług i nie stanowi podstawy oczekiwania i nakładania przez organ na przedsiębiorcę takiego obowiązku. Podkreślenia bowiem wymaga, że organ może na przedsiębiorcę nakładać jedynie takie obowiązki, które wprost wynikają z przepisów prawa. Prowadzenie rzeczonej ewidencji z jakichkolwiek przepisów prawa nie wynika. W konsekwencji, wymóg określony w § 6 załącznika do uchwały wykracza poza ustawowe umocowanie i powinien zostać uchylony. Zdaniem strony skarżącej także wymogi określone w § 5 i § 7 załącznika do uchwały zostały ustanowione niezgodnie z prawem na co skarżąca przywołała przykłady w postaci rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Wielkopolskiego oraz wyrok NSA 24 września 2015 r., sygn. II OSK 162/14, a także wyroków WSA we Wrocławiu z 21 sierpnia 2019 r., sygn. II SA/Wr 212/19 i wyroku WSA w Bydgoszczy z 14 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Bd 890/19. W konsekwencji, w ocenie strony skarżącej organ nie miał prawa w uchwale nałożyć na przedsiębiorcę obowiązków określonych w § 5, 6 i 7. Skarżąca wskazała, że wystąpiła o udzielenie jej zezwolenia na opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych z terenu Gminy S., zaś decyzją z 11 września 2024 r. udzielono jej zezwolenia, wskazując, że jest obowiązana do "7. Prowadzenia dokumentacji wykonywanych usług a w szczególności a) zawierania pisemnych umów za świadczenie usług oraz wystawiania właścicielom nieruchomości dowodów świadczenia usług z uwzględnieniem ilości usuniętych nieczystości, daty wykonania usługi i adresu nieruchomości, b) prowadzenia ewidencji zawartych umów. 8. Sporządzania i składania w formie pisemnej (...) kwartalnych sprawozdań". W konsekwencji, decyzją Wójt zobowiązał ją do przestrzegania uchwały, w tym również tych jej postanowień, które są niezgodne z u.c.p.g., co uzasadnia interes prawny skarżącej w żądaniu uchylenia uchwały w zaskarżonym zakresie. Strona skarżąca wskazała dalej, że na mocy § 143 Rozporządzenia do aktów prawa miejscowego odpowiednio należy stosować zasady wskazane w tym rozporządzeniu. Zatem organ wydający akt powinien działać w ściśle określonych przez przepisy ramach. Zgodnie z § 135 Rozporządzenia w uchwale i zarządzeniu zamieszcza się przepisy prawne regulujące wyłącznie sprawy z zakresu przekazanego w przepisie, o którym mowa w § 134 pkt 1, oraz sprawy należące do zadań lub kompetencji podmiotu, o których mowa w § 134 pkt 2. Jak wskazano powyżej Rada Gminy K. nie była umocowana wprost w u.c.p.g. ani w Rozporządzeniu do wydania zaskarżonych przepisów uchwały, co doprowadziło do naruszenia również przepisów Rozporządzenia. Co za tym idzie, organ naruszył również art. 7 Konstytucji RP i zawartą w nim zasadę legalizmu. Organ wydając uchwałę w zaskarżonym zakresie działał poza granicami wyznaczonymi przez prawo. W tym zakresie również organ naruszył zasadę swobody działalności gospodarczej, zawartą w art. 22 Konstytucji RP. Skarżąca wyjaśniła także, że wezwała Radę Gminy Szemud do usunięcia naruszenia prawa pismem z 16 października 2025 r. Organ odmówił jednak skarżącej uchylenia zaskarżonych przepisów pismem z 5 listopada 2025 r. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego. Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a. sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.). Unormowanie to nie określa, jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały, zatem doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w przepisach prawa materialnego. W niniejszej sprawie podstawę orzekania stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 399 ze zm.), dalej jak wcześniej u.c.p.g. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że złożona w niniejszej sprawie skarga spełnia warunki formalne, umożliwiające jej merytoryczne rozpoznanie przez Sąd. Skarga m. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Należy zwrócić uwagę, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) - dalej: "ustawa nowelizująca", która wprowadziła zmiany m.in. do P.p.s.a. oraz do u.s.g. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (tj. P.p.s.a. - przypisek Sądu), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2 (tj. u.s.g. - przypisek Sądu), art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Z przytoczonej powyżej regulacji wynika, że dla ustalenia, jakie brzmienie przepisów art. 52 i art. 53 P.p.s.a. oraz art. 101 u.s.g. należy stosować w danej sprawie, rozstrzygająca jest nie data wniesienia skargi, lecz data wydania zaskarżonego aktu. Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała została podjęta przed wejściem w życie ww. ustawy nowelizującej (w dniu 18 stycznia 2017 r.), a zatem zastosowanie w sprawie znajdą przepisy art. 52 i art. 53 P.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 u.s.g. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 52 P.p.s.a., w brzmieniu sprzed omawianej nowelizacji, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (§ 3). W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa (§ 4). W myśl natomiast art. 53 § 2 P.p.s.a., w brzmieniu sprzed omawianej nowelizacji, w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Z cytowanymi wyżej przepisami korespondowało brzmienie art. 101 ust. 1 u.s.g., który przed nowelizacją stanowił, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżąca wezwała Radę do usunięcia naruszenia prawa, tym samym został spełniony formalny warunek wniesienia skargi na uchwałę. Skarga została poprzedzona pismem skarżącej z 16 października 2025 r. wzywającym Radę, w trybie art. 101 u.s.g., do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie § 4 załącznika do zaskarżonej uchwały, na które Rada odpowiedziała pismem z 5 listopada 2025 r., doręczony w dniu 13 listopada 2025 r. Skarga została wniesiona 12 grudnia 2025 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a. Dalej należy wskazać, że skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje wtedy, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. Jak wskazuje się w orzecznictwie skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma bowiem charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2003 r. sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114). W judykaturze ustalono jednocześnie, że interes prawny skarżącego, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 u.s.g., musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (zob. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II GSK 1290/18, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony i następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego jej prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. W rozpoznawanej sprawie stroną skarżącą jest spółka prawa handlowego prowadząca działalność gospodarczą w zakresie opróżniania mobilnych zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Z załączonej do skargi decyzji Wójta Gminy Szemud z 11 września 2024 r. r. wynika, że organ ten udzielił Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej we wskazanym wyżej zakresie na terenie Gminy S. W punkcie V tej decyzji zobowiązano Przedsiębiorcę do "świadczenia usług zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności do przestrzegania postanowień obowiązującego regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy S. oraz obowiązującej uchwały Rady Gminy Szemud w sprawie wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych na terenie Gminy S.". W konsekwencji, powyższą decyzją zobowiązano skarżącą do przestrzegania przepisów uchwały, w tym również tych jej postanowień, które - w ocenie Spółki - są niezgodne z u.c.p.g., co uzasadnia interes prawny skarżącej w żądaniu uchylenia § 5, 6 i 7 załącznika do uchwały. Zdaniem Sądu zatem powyższe okoliczności przesądzają o posiadaniu przez skarżącą interesu prawnego do zaskarżenia uchwały. Spółka przedstawiła argumentację, z której wynika wpływ wprowadzonych regulacji na jej sytuację prawną, związany z koniecznością dostosowania się do skarżonego aktu. Ustalenie, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącej pozwala Sądowi dokonać oceny, czy kwestionowany akt został podjęty z naruszeniem przepisów prawa. Należy przy tym dostrzec, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. sąd administracyjny orzeka jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego, co oznacza badanie legalności uchwały w odniesieniu do tych przepisów, które dotyczą tego interesu. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego mogą ustanawiać akty prawa miejscowego wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Wykorzystywanie kompetencji przez organ uchwałodawczy nie może być zatem wyrazem arbitralności jego działania, lecz wyłącznie wynikiem realizacji przekazanych mu uprawnień. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalany przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego, działania w granicach i na podstawie prawa, z uwzględnieniem przepisów regulujących daną dziedzinę. W związku z tym każda norma kompetencyjna musi być interpretowana ściśle i realizowana tak, aby nie naruszała innych przepisów aktów prawnych wyższego rzędu. Także art. 40 ust. 1 u.s.g. stanowi, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Zatem rada gminy jest upoważniona do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wydawanym w ramach delegacji ustawowej a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 7 ust. 3a u.c.p.g., w brzmieniu obowiązującym na dzień jej podjęcia (Dz.U.2017 poz.1289 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, wymagania, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, uwzględniając opis wyposażenia technicznego niezbędnego do realizacji zadań. Norma kompetencyjna zawarta w przytoczonej wyżej regulacji przesądza o charakterze zaskarżonej uchwały, która należy do aktów prawa miejscowego, zaliczanych z mocy art. 87 ust. 2 Konstytucji RP do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Gminie przysługuje bowiem prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązującego na obszarze gminy, zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g. Prawo to nie ma jednak charakteru samoistnego, gdyż gmina może stanowić akty prawa miejscowego jedynie na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych. Kompetencji rady gminy do stanowienia prawa miejscowego nigdy nie można domniemywać, a zatem konieczna jest każdorazowo wyraźna podstawa prawna. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że w hierarchii źródeł prawa akty prawa miejscowego zajmują pozycję zależną, gdyż są uwarunkowane normami zawartymi w aktach prawnych wyższego rzędu. Jednocześnie należy dostrzec, że art. 7 ust. 3a u.c.p.g. wskazuje szczegółowe upoważnienie ustawowe, określające materię, jaką pozostawiono uregulowaniu w drodze aktu prawa miejscowego. Zakres tej kompetencji rady gminy sprowadza się do określenia wymagań stawianych przedsiębiorcy ubiegającemu się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie precyzyjnie określonego rodzaju działalności, tj. opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, uwzględniając opis wyposażenia technicznego niezbędnego do realizacji zadań. Powyższa norma kompetencyjna - upoważnienie nie daje radzie gminy prawa do regulowania w uchwale, będącej aktem prawa miejscowego, zagadnień innych niż wskazane w art. 7 ust. 3a u.c.p.g., w tym również określania takich wymagań, które dotyczą obowiązków przedsiębiorcy w czasie wykonywania działalności, czyli po uzyskaniu zezwolenia, gdyż oznaczałoby to wyjście poza zakres delegacji ustawowej, kwalifikujące się do kategorii istotnych naruszeń prawa i uzasadniające wyeliminowanie uchwały w tej części z porządku prawnego. A zatem, określenie zasad prowadzenia działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, które dotyczą obowiązków przedsiębiorcy w czasie wykonywania tej działalności po uzyskaniu zezwolenia, wykracza poza delegację ustawową zawartą w tym przepisie. W ocenie Sądu do tego rodzaju naruszenia doszło na skutek zamieszczenia w załączniku do uchwały postanowień ujętych w § 5, § 6 i § 7, określających czynności wykonywane przez przedsiębiorcę ubiegającego się o zezwolenie niewątpliwie już po jego uzyskaniu. Normy zawarte w przywołanych przepisach uchwały (zobowiązujące do wystawiania dowodów wykonania usług - faktur VAT lub rachunków, prowadzenia ewidencji umów zawartych z właścicielami nieruchomości oraz dowodów świadczenia usług a także do wystawiania dokumentu potwierdzenia odbioru nieczystości ciekłych) określają obowiązki, które dotyczą już wykonywanej działalności, czyli odnoszą się do przedsiębiorcy prowadzącego działalność w omawianym zakresie, co jest możliwe dopiero po uzyskaniu zezwolenia. Tymczasem raz jeszcze należy podkreślić, że przepis art. 7 ust. 3a u.c.p.g. ogranicza kompetencje stanowiące organu gminy wyłącznie do ustalenia wymagań w stosunku do przedsiębiorców ubiegających się dopiero o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności. Tym samym uchwała podjęta w trybie art. 7 ust. 3a u.c.p.g. nie może dotyczyć kwestii związanych z obowiązkami tych podmiotów, powstającymi w trakcie realizacji wymienionych zadań (§ 5, § 6 i § 7), a już ujętych w kwestionowanej uchwale. Określenie przez Radę sposobu wykonywania tych obowiązków w uchwale, o której mowa w art. 7 ust. 3a u.c.p.g., stanowi zatem przekroczenie jej ustawowych kompetencji, a tym samym czyni kontrolowaną w niniejszej sprawie uchwałę w zaskarżonej części sprzeczną z prawem, co uzasadnia uwzględnienie skargi. Należy również wskazać, że w treści art. 7 ust. 7 u.c.p.g. ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw środowiska do szczegółowego sposobu określania wymagań, o których mowa w ust. 3a. W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Minister Środowiska wydał w dniu 14 marca 2012 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowego sposobu określania wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych (Dz. U. poz. 299). Zgodnie z § 1 Rozporządzenia wymagania, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych dotyczące: 1) opisu wyposażenia technicznego zawierającego wymagania odnośnie do: a) pojazdów asenizacyjnych przeznaczonych do świadczenia usług, b) bazy transportowej, 2) zabiegów sanitarnych i porządkowych związanych ze świadczonymi usługami, 3) miejsc przekazywania nieczystości ciekłych - określa się w sposób precyzyjny, zrozumiały, niedyskryminujący, nieograniczający konkurencji oraz nieutrudniający dostępu do rynku przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych oraz zapewniający należytą ochronę zdrowia i życia ludzi oraz środowiska. Realizacja powyższych unormowań musi uwzględniać cel, jakiemu ma służyć uchwała. Jako akt prawa miejscowego ma ona umożliwić weryfikację przedsiębiorców ubiegających się o uzyskanie zezwolenia na opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych. Zezwolenia takiego udziela organ wykonawczy gminy w drodze decyzji (art. 7 ust. 6 u.c.p.g). W związku z tym organ stanowiący gminy ma w sposób władczy, ale czytelny określić, jakie konkretnie warunki przedsiębiorca musi spełnić, aby uzyskać to zezwolenie, a nie jakich obowiązków przedsiębiorca będzie musiał przestrzegać przy wykonywaniu takiej działalności. Uchwała ma zatem stanowić swego rodzaju ofertę skierowaną do przedsiębiorców, określającą i podającą do publicznej wiadomości wymagania, głównie techniczne, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia (zob. wyroki: WSA w Warszawie z 22 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1508/17 i WSA w Olsztynie z 22 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 65/11). Stąd zakwestionowane w skardze postanowienie załącznika do uchwały nie stanowią warunków dopuszczalności prowadzenia przedmiotowej działalności, do których określania Rada została upoważniona. Podsumowując: określony w art. 7 ust. 3a u.c.p.g. oraz wyznaczony w § 1 Rozporządzenia szczegółowy zakres wymagań daje podstawy do ograniczenia tej regulacji wyłącznie do wymagań uzyskania zezwolenia, a nie prawidłowości realizacji zezwolenia. Określenie innych wymagań, a w szczególności tych, które dotyczą obowiązków przedsiębiorcy w czasie wykonywania działalności już po uzyskaniu zezwolenia, wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 7 ust. 3a u.c.p.g. i świadczy o wadliwości wydanej uchwały, uzasadniającej wyeliminowanie z obrotu prawnego jej zaskarżonych przepisów, tj. nakładających na przedsiębiorców obowiązki, jakie należy spełnić przy realizacji zadań, wynikających z udzielonego zezwolenia (zob. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 251/12). Z powyższych powodów za zasadne należało uznać również zarzuty niewłaściwego zastosowania § 115 i § 135 w zw. z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 283), a także art. 7 Konstytucji RP. Zaskarżone regulacje uchwały zostały bowiem wprowadzone niezgodnie z regułami techniki prawodawczej, a także z przekroczeniem granicy upoważnienia ustawowego, skoro zamieszczono w nich przepisy wykraczające poza zakres delegacji ustawowej (zob. wyrok NSA z 23 czerwca 2023 r. sygn. akt III OSK 3744/21). Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., stwierdził nieważność § 5, § 6 i § 7 załącznika do zaskarżonej uchwały. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 797 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy od skargi (300 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 20 stycznia 2026
- Hasła tematyczne
- Czystość i porządek
- Skarżony organ
- Rada Gminy
- Sędziowie
- Diana Trzcińska /sprawozdawca/ Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący/ Wojciech Wycichowski
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.
art. 7 ust. 3a · Dz.U. 2013 poz. 1399
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Ke 66/26 · 15 kwietnia 2026
Wyrok WSA w Kielcach z 15 kwietnia 2026 r., II SA/Ke 66/26 – utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Sygnatura: III OSK 2037/23 · 8 kwietnia 2026
Wyrok NSA z 8 kwietnia 2026 r., III OSK 2037/23 – utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Sygnatura: II SA/Gl 1242/25 · 31 marca 2026
Wyrok WSA w Gliwicach z 31 marca 2026 r., II SA/Gl 1242/25 – utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny