II SA/Gd 590/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków E. W. z 29 marca 2021 r. o przywrócenie terminu w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2019 r., sygn. [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: 1. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w części obejmującej wpis sądowy od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 lipca 2019 r., sygn. [...]; 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 lipca 2019 r., sygn. [...]; 3. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 lipca 2019 r., sygn. [...].

E. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 lipca 2019 r., sygn. SKO [..], w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 27 września 2019 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z 10 października 2019 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 9 stycznia 2020 r., sygn. II SPP/Gd 104/19, referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, natomiast postanowieniem z 3 marca 2020 r. sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 5 marca 2020 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 27 września 2019 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono w dniu 18 marca 2020 r. Pismem nadanym 25 marca 2020 r. skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z 9 czerwca 2020 r., sygn. II SPP/Gd 35/20, referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania, natomiast postanowieniem z 23 lipca 2020 r. sąd utrzymał w mocy zarządzenie referendarza. Pismem z 19 maja 2020 r. skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 17 września 2020 r., sygn. II SPP/Gd 82/20, referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, natomiast postanowieniem z 15 października 2020 r. sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza. Postanowieniem z 20 października 2020 r., sygn. II SA/Gd 590/19, sąd odrzucił skargę na ww. decyzję na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., a więc ze względu na brak uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego, mimo wezwania do prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału w tym przedmiocie z pouczeniem o skutkach prawnych uchybienia temu obowiązkowi. Pismem z 6 listopada 2020 r. skarżący złożył wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego z 17 września 2020 r. w przedmiocie prawa pomocy. Postanowieniem z 1 grudnia 2020 r., sygn. II SPP/Gd 125/20, referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego, natomiast postanowieniem z 18 stycznia 2021 r. sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi z 20 października 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 lutego 2021 r., sygn. II OZ 73/21, oddalił zażalenie. Pismem z 29 marca 2021 r. skarżący złożył wnioski: o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w części obejmującej wpis sądowy od skargi, ewentualnie przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wnioski podlegają odrzuceniu. Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym (§ 1). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (§ 2). Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (§ 5). Natomiast na mocy art. 88 zd. 1 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Jak podkreśla się w doktrynie, wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. i który jest liczony od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminowi. Co istotne, fakt spóźnienia musi wprost wynikać z treści wniosku. Natomiast wniosek jest niedopuszczalny wówczas, gdy brakuje ustawowych warunków jego dopuszczalności, a zatem niedopuszczalność wynika z konkretnego przepisu prawa (tak: B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el 2019). W szczególności, o niedopuszczalności wniosku możemy mówić, gdy: 1) wniosek został złożony po upływie roku od upływu uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego, zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a.; 2) uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, zgodnie z art. 86 § 2 p.p.s.a.; 3) strona nie uchybiła terminowi; 4) wniosek dotyczy terminu, który nie podlega przywróceniu, np. wniosek o przywrócenie terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego; 5) ze względu na stan sprawy przywrócenie terminu stało się zbędne (nieaktualne). W konsekwencji, przed przystąpieniem do merytorycznego rozstrzygania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności obowiązkiem sądu jest weryfikacja, czy wniosek został wniesiony w terminie oraz czy nie wystąpiła przesłanka jego niedopuszczalności. Natomiast ocena, czy wskazywana przez wnioskodawcę przyczyna uchybienia terminu w dokonaniu czynności wynikała z braku winy strony, jest sprawą odrębną od kwestii zbadania terminowości oraz dopuszczalności złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie w piśmie z 29 marca 2021 r. skarżący złożył de facto trzy wnioski o przywrócenie terminu. Pierwszy z nich dotyczył przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w części obejmującej wpis sądowy od skargi. W ocenie sądu, wniosek o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny. Zauważyć bowiem należy, że żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wskazuje terminu, w którym strona może wystąpić o przyznanie jej prawa pomocy. Jak stanowi art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, a więc - w każdym czasie w zakreślonych w tym przepisie ramach. Przy czym, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, przez określenie "tok postępowania" należy rozumieć także postępowanie zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (zob. postanowienie z 5 lutego 2013 r., sygn. II OZ 49/13, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem ustawodawca nie wskazuje ani w którym momencie postępowania sądowego należy złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy, ani ile razy w danym postępowaniu strona może złożyć wniosek. Wnioski takie strona może składać w każdym czasie, co zresztą – jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy – skarżący czyni – składając zarówno kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy, jak i wnioski o zmianę wydanych postanowień w tym przedmiocie. Co więcej, w treści swego pisma z 29 marca 2021 r. skarżący nie doprecyzowuje, o jaki konkretnie termin "do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów" mu chodzi. W tej sytuacji, wobec braku ustawowego terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, który to wniosek może być złożony w każdym czasie w toku postępowania, sąd uznał, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do jego złożenia jest niedopuszczalny i na podstawie art. 88 p.p.s.a. podlega odrzuceniu. Odnosząc się do drugiego z wniosków skarżącego, dotyczącego przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w przypadku oddalenia pierwszego wniosku, wskazać należy, że został on złożony z uchybieniem terminu do jego zgłoszenia, co skutkuje jego niedopuszczalnością. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zatem przy ocenie wniosku w tym przedmiocie należało ustalić, kiedy nastąpiło uchybienie terminowi, wskazać kiedy ustała przyczyna tego uchybienia oraz czy skarżący złożył wniosek w ustawowym terminie 7 dni od czasu ustania tej przyczyny. Jak wynika z akt sprawy, uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu sądowego nastąpiło od 26 marca 2020 r., bowiem do 25 marca 2020 r. włącznie skarżący był obowiązany uiścić stosowny wpis na mocy prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 27 września 2019 r. Tymczasem, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w piśmie z 29 marca 2021 r., nadanym w dniu 30 marca 2021 r., wywodząc że składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy - przerywa bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący dowiedział się o konsekwencjach prawnych uchybienia (tj. nieuiszczenia wpisu w sprawie) w dniu 10 listopada 2020 r., kiedy doręczono mu odpis postanowienia sądu z 20 października 2020 r. o odrzuceniu skargi, wraz z uzasadnieniem i stosownym pouczeniem (vide: k. 27 akt sądowych). W treści uzasadnienia tego postanowienia bowiem wyraźnie skarżącemu wskazano, że bez znaczenia dla obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w terminie do 25 marca 2020 r. pozostawały jego kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy pierwszy z nich rozpoznano negatywnie. Skarżący skorzystał z przysługującemu mu prawa do zaskarżenia tego postanowienia, gdyż pismem z 12 listopada 2020 r., nadanym 13 listopada 2020 r., wniósł zażalenie, nie wnosząc zarazem w tym czasie wniosku o przywrócenie terminu. Wobec powyższego, należy uznać, że drugi wniosek zawarty w piśmie skarżącego z 29 marca 2021 r. został złożony po ustawowym terminie i na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu. Trzeci wniosek skarżącego z kolei dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja Kolegium została skarżącemu doręczona 13 sierpnia 2019 r., zaś skarga wpłynęła do tego organu 3 września 2019 r., a więc z zachowaniem ustawowego terminu. Jak wskazano powyżej, warunkiem przywrócenia terminu jest uchybienie jemu. Tymczasem, skarga została przez skarżącego wniesiona w terminie. Tym samym, wniosek o jego przywrócenie jest niedopuszczalny, skoro skarżący temu terminowi nie uchybił i na mocy art. 88 p.p.s.a. jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu. Jednocześnie należy podkreślić, że skarżący nie dopełnił wszystkich warunków formalnych skuteczności swojego wniosku, wynikających z ustawy. Zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a skarżący równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu powinien był dokonać czynności, której nie dokonał w terminie, a więc uiścić wpis sądowy od skargi. Jak wynika z akt sprawy – czynności tej skarżący w dalszym ciągu nie dokonał. Złożył natomiast kolejny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w części obejmującej wpis sądowy (pismo z 29 marca 2021 r.), mając bez wątpienia – biorąc pod uwagę uzasadnienia kolejno zapadających w sprawie orzeczeń sądów administracyjnych obu instancji – pełną świadomość nieskuteczności wnoszenia kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy w odniesieniu do skutków prawnych prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 88 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a., odrzucił ww. trzy wnioski skarżącego.