II SA/Gd 441/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: zmienić postanowienie Referendarza sądowego z dnia 24 sierpnia 2017 r., zmienione postanowieniem Starszego Referendarza sądowego z dnia 18 września 2017 r., i przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wnioskiem z dnia 26 lipca 2017 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 11 sierpnia 2017 r., skarżący K. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego. Referendarz sądowy prawomocnym postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Dnia 13 września 2017 r. skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Referendarz sądowy uznał, że skarżący wykazał, iż jego sytuacja finansowa uległa zmianie i prawomocnym postanowieniem z dnia 18 września 2017 r. zwolnił skarżącego od wpisu od skargi. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 29 listopada 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 11 grudnia 2017 r.) skarżący został wezwany do uiszczenia 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Skarżący w dniu 18 grudnia 2017 r. wystąpił z kolejnym wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie, żądając zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że nie posiada on żadnego majątku, kontynuuje naukę na uczelni wyższej, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się z alimentów przekazywanych przez ojca w kwocie 1.450 zł miesięcznie, które w całości przeznacza na bieżące wydatki, tj. na opłaty za gaz (30 zł), energię elektryczną (150 zł), ogrzewanie (250 zł), wywóz odpadów (50 zł), telefon (60 zł), składkę członkowską w klubie sportowym, w którym trenuje, aby uzyskać uprawnienia instruktora i możliwości zarobkowe (150 zł), oraz na wyżywienie (około 750 zł). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest wniosek złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzednio złożonego przez stronę wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, nie może ulegać wątpliwości, że wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. Objęcie rozpoznawanego wniosku o prawo pomocy trybem z art. 165 p.p.s.a. wynika z faktu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii zwolnienia strony od kosztów sądowych postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2016 r. Przyjęty w art. 165 p.p.s.a. mechanizm uchylania lub zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie wskazuje na możliwość dokonania ponownej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy w aspekcie przyznania mu prawa pomocy. Warunkiem tego jest przedstawienie w nowym wniosku okoliczności, które wystąpiły już po prawomocnym orzeczeniu a nadto w sposób istotny wpływają na podjętą wcześniej ocenę istnienia przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Innymi słowy okoliczności wskazujących, że nastąpiła taka zmiana w sytuacji majątkowej (lub rodzinnej – w przypadku, gdy o przyznanie prawa pomocy ubiega się osoba fizyczna) wnioskodawcy, że pożądanym byłoby zweryfikowanie poprzednio wydanego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zatem formułując ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy strona powinna wykazać, że od poprzedniego prawomocnego orzeczenia wystąpiły zmiany w jej sytuacji majątkowej i w związku z tym spełnia ona przesłanki udzielenia prawa pomocy sądu (zob. postanowienie NSA z dnia z 19 kwietnia 2016 r., I GZ 263/16, publ. na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym referendarz sądowy rozpoznając ponowny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych był zobowiązany dokonać oceny poprzednio złożonych wniosków o prawo pomocy w tym zakresie, co do których wypowiedział się już prawomocnie oraz wniosku inicjującego niniejsze postępowanie. Odnosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że skarżący wykazał, że od złożenia poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja finansowa zmieniła się na tyle, że uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie w całości, mimo iż jego miesięczne dochody są wyższe o 550 zł od dochodów zadeklarowanych we wniosku z dnia 13 września 2017 r. Nową okolicznością wskazaną przez skarżącego we wniosku, która powstała po prawomocnym zakończeniu postępowań z poprzednich wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych, a która zdaniem orzekającego jest istotna, to ponoszenie przez skarżącego dodatkowych, bez wątpienia niezbędnych wydatków w kwocie około 480 zł miesięcznie. Skarżący bowiem poza wykazywanymi dotychczas we wnioskach kosztami, które ponosił na swoje bieżące, podstawowe potrzeby i na które wydatkował całość dochodów, wskazał, iż obecnie ponosi również koszty związane z zajmowaną nieruchomością. W konsekwencji pomimo, iż zwiększeniu uległ miesięczny dochód skarżącego, to skarżący nadal wydatkuje go w całości wydatkuje go w całości na zaspokojenie swoich podstawowych kosztów utrzymania. Z tej przyczyny, w ocenie referendarza sądowego, skarżący nie ma obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie nawet w części. Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.