II SA/Gd 424/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia 19 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie na prawach strony w postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem z 7 września 2018 r. Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od opłaty sądowej od skargi. Przedstawiciel Stowarzyszenia wskazał, że Stowarzyszenie nie posiada jakiegokolwiek majątku ani środków finansowych, które pozwoliłyby opłacić skargę. Ze złożonego formularza wynika, że Stowarzyszenie nie posiada rachunku bankowego. Zarządzeniem z 11 września 2018 r. wezwano wnioskodawcę do przedstawienia statutu Stowarzyszenia, listy członków, wskazania czy pobierane są składki członkowskie i w jakiej miesięcznej wysokości, jakim budżetem dysponuje Stowarzyszenie w skali miesiąca – w terminie 14 dni od daty doręczenia. Powyższe zarządzenie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 25 września 2018 r. Wnioskujące Stowarzyszenie nie nadesłało żadnych dokumentów ani nie złożyło wyjaśnień. Starszy referendarz sądowy zważył, co następuje: Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że stowarzyszenia - podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu - zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w statucie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia, jego założyciele, a następnie członkowie powinni zatem przewidywać środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa. Chcąc realizować działalność m.in. poprzez występowanie w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych musi się ono więc liczyć także z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, w szczególności postępowania sądowoadministracyjnego. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej również jako P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jedynie w sytuacji, gdy Stowarzyszenie wykazałoby, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, zaś jeśli nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a.), można byłoby przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Trzeba jednak przy tym podkreślić, iż prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Wnioskujące Stowarzyszenie nie przedstawiło swojej sytuacji finansowej stąd też referendarz nie miał możliwości zweryfikowania zasadności złożonego wniosku i ustalenia czy istotnie występują przesłanki warunkujące pozytywne rozpoznanie wniosku. W konsekwencji referendarz uznał, że nie zachodzi przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy, pozwalająca na przyznanie skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty od wniesionej skargi. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.