II SA/Gd 421/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (sprawozdawca) Sędzia WSA Wojciech Wycichowski Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 23 września 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2026 r. nr WOP.7722.18.2026.HB w niedopuszczalności zażalenia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Gdańsku na rzecz skarżącego P. J. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

P. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wobec niewykonania obowiązku rozbiórki wynikającego z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej jako: "PWINB") organ ten, działając jako organ egzekucyjny, w dniu 18 grudnia 2025 r. wystawił tytuł wykonawczy oraz wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Zostały one doręczone: W. K., S. S., Ł. S. oraz A. S. (elektroniczne poświadczenie odbioru W. K.; zwrócone przesyłki listowe z adnotacją "nie podjęto w terminie" w przypadku pozostałych zobowiązanych – w aktach administracyjnych). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P. J. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "PWINB", "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2026 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie PWINB wskazał, że z akt sprawy wynika, iż przesyłka zawierająca zarówno tytuł wykonawczy, jak i postanowienie z dnia 18 grudnia 2025 r., skierowana na adres zobowiązanego: "ul. [...], [...] K." została zwrócona w dniu 12 stycznia 2026 r. wraz z adnotacją na kopercie "nie ma takiego adresu w K.". Zdaniem PWINB, skoro zobowiązanemu nie zostało doręczone postanowienie z dnia 18 grudnia 2025 r. to, zgodnie z treścią art. 122 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 268; dalej jako: "u.p.e.a") nie mógł on skutecznie złożyć zażalenia. Tym samym zażalenie należało uznać za niedopuszczalne w rozumieniu przepisu art. 134 k.p.a. z przyczyn przedmiotowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego, wniósł o uwzględnienie przez PWINB skargi w trybie autokontroli, a w przypadku nieuwzględnienia tego żądania o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej, według norm przepisanych. Uzasadniając skargę skarżący podniósł, że stanowisko PWINB jest błędne. Wbrew twierdzeniom organu postanowienie weszło do obrotu prawnego, gdyż zostało doręczone pozostałym zobowiązanym. W ocenie skarżącego postanowienie niedoręczone jednej ze stron nie wchodzi do obrotu prawnego, ale tylko w stosunku do tej strony. Jednakże strona, która została pominięta w postępowaniu i nie doręczono je postanowienia, ma prawo wnieść od niego zażalenie. Skarżący zwrócił jednocześnie uwagę, że w orzecznictwie wskazuje się, że termin ten może być liczony od momentu, w którym o postanowieniu dowiedziała się ona lub od momentu doręczenia jej stronie, która brała udział w postępowaniu. Reasumując skarżący stwierdził, że podmiot, któremu postanowienia nie doręczono, nie może być pozbawiony prawa do obrony. Wniesienie zażalenia w takiej sytuacji jest w pełni dopuszczalne i uzasadnione, aby organ wyższej instancji mógł skorygować błędy organu I instancji. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m. in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2026 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 18 grudnia 2025 r. o nałożeniu m.in. na skarżącego grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego. W niniejszej sprawie Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że w sprawie zachodzi przesłanka przedmiotowa niedopuszczalności odwołania, albowiem skarżącemu nie zostało doręczone postanowienie, w związku z czym nie był on uprawniony do złożenia zażalenia. Podkreślić należy, że zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie jednolicie przyjmuje się, że strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji, ma możliwość złożenia odwołania (zażalenia) z tym, że termin do jego wniesienia dla takiej strony liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji (postanowienia) stronie, która brała udział w postępowaniu. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia środka odwoławczego strona może skutecznie bronić się przez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Taka droga obrony interesu prawnego przez stronę pozbawioną udziału w postępowaniu zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności (tak: B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Legalis; A. Wróbel: Komentarz aktualizowany do art. 134 k.p.a.; wyrok NSA z 16 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1391/98, wyrok NSA z 16 lipca 2002 r., sygn. akt II SA 2230/00). Innymi słowy podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji, bądź któremu nie doręczono postanowienia, może wnieść zażalenie, jeśli otwarty jest termin do wniesienia tego środka dla strony, której postanowienie doręczono (por. wyrok NSA z 4 sierpnia 2015 r., II OSK 2296/14; wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2202/20; wyroki NSA: z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1335/19, z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2275/14, z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2296/14, z dnia 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1624/13, z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 3046/12, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 618/23). Powyższy pogląd wypracowany w odniesieniu do zaskarżalności postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym odnieść należy do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przemawia za tym wymóg odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. art. 18 pkt 2 u.p.e.a.). Powyższe prowadzi do wniosku, że zobowiązany, który został pominięty w postępowaniu egzekucyjnym i któremu organ nie doręczył postanowienia o nałożeniu grzywny, może wnieść zażalenie w terminie, który biegnie dla tych zobowiązanych, którym postanowienie to doręczono. W ocenie Sądu wydanie przez PWINB postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. przed zbadaniem terminu doręczenia kwestionowanego rozstrzygnięcia pozostałym zobowiązanym było co najmniej przedwczesne. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i – oceniając termin na wniesienie zażalenia dla pozostałych zobowiązanych – wyda odpowiednie rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a sąd uchylił zaskarżone postanowienie. W pkt. 2 wyroku orzeczono o zwrocie kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz skarżącego na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Do kosztów tych zaliczono: wpis sądowy (100 zł), wynagrodzenia pełnomocnika zawodowego (480 zł) oraz opłatę sądową od pełnomocnictwa (17 zł).