II SA/Gd 4/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. C. na pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 13 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 1 lutego 2018 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła na pełnomocnika skarżącego z urzędu radcę prawnego P. S., o czym został on powiadomiony w dniu 21 lutego 2018 r. (dowód: informacja OIRP z dnia 6 marca 2018 r. nadesłana do sądu, k. 42). Postanowieniem z dnia 9 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę. Odpis postanowienia z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi w dniu 16 marca 2019 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 46) W piśmie z dnia 22 marca 2018 r. pełnomocnik poinformował sąd, iż skarżący zapoznał się z powołanym postanowieniem i nie zamierza wnosić środka zaskarżenia, na dowód czego dołączył oświadczenie skarżącego w tym przedmiocie. Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, według norm przepisanych, oświadczając, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Zgodnie z brzmieniem art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wyznaczony pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 341/08 i z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl; również S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). W ocenie referendarza sądowego, w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wyznaczony pełnomocnik nie podjął żadnych czynności, które można by uznać za rzeczywiste udzielenie skarżącemu pomocy prawnej, za którą należałoby się wynagrodzenie. Z akt sprawy nie wynika, aby wyznaczony pełnomocnik podjął w imieniu skarżącego jakiekolwiek czynności procesowe – przedstawił stanowisko w sprawie, czy złożył w imieniu strony jakiekolwiek wnioski procesowe. W tej sytuacji, skoro pełnomocnik faktycznie nie udzielił skarżącemu pomocy prawnej, to złożony przez niego wniosek należało ocenić jako zmierzający wyłącznie do uzyskania wynagrodzenia, nie pozostającego w związku z działaniami noszącymi znamiona takiej pomocy. Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. II CKN 341/98, czynności pełnomocnika nie mające charakteru pomocy prawnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania mu wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.