Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Gd 376/26

Wyrok WSA w Gdańsku z 14 października 2026 r., II SA/Gd 376/26 – opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia
14 października 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Sędzia WSA Wojciech Wycichowski (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 14 października 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi P.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 lutego 2026 r. nr SKO Gd/5471/25 w przedmiocie opłaty adiacenckiej oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z 28 maja 2025 r. Wójt Gminy Choczewo (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji"), działając na wniosek P.G. (dalej: "Strona, "Skarżący"), zatwierdził projekt podziału działki nr [...] położonej w obrębie [...], gmina C., na działki nr [...], [...], [...] i [...]. Decyzja podziałowa stała się ostateczna 24 czerwca 2025 r. Pismem z 30 czerwca 2025 r. Wójt zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania w sprawie pobrania jednorazowej opłaty adiacenckiej, po którego przeprowadzeniu decyzją z 9 października 2025 r., wydaną na podstawie art. 98a ust. 1, 1a i 1b, art. 146 ust. 1a oraz art. 148 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.) - dalej: "u.g.n.", ustalił Stronie opłatę adiacencką w wysokości 8.970 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w obrębie [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0.5268 ha, dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...], na skutek podziału tej nieruchomości zatwierdzonego ostateczną decyzją Wójta z 28 maja 2025 r. wydaną na wniosek Strony, która stała się ostateczna i podlega wykonaniu z dniem 24 czerwca 2025 r. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Stronę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 20 lutego 2026 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 98a u.g.n. wskazując następnie, że decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości może być wydana, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) nastąpił podział nieruchomości, dokonany na wniosek właściciela; 2) ustalenie opłaty nastąpi w okresie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna; 3) nastąpił faktyczny wzrost wartości nieruchomości wskutek podziału nieruchomości, udowodniony w drodze operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego (art. 146 ust. 1a u.g.n.); 4) w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, obowiązywała uchwała rady gminy ustalająca wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej. Kolegium wskazało, że w rozpoznawanej sprawie nie budzą wątpliwości przesłanki wymienione w pkt 1, 2 i 4. Wójt prawidłowo bowiem ustalił, że na wniosek Strony, jako właściciela nieruchomości, została wydana ostateczna decyzja zatwierdzająca jej podział, a w tym czasie obowiązywała uchwała rady gminy ustalająca stawkę procentową opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości powstałej w wyniku podziału, w wysokości 30% różnicy wartości nieruchomości. Sporna natomiast w sprawie stała się okoliczność wzrostu wartości nieruchomości wskutek dokonanego podziału. A zatem, kwestią wymagającą wyjaśnienia jest prawidłowość sporządzonego operatu stanowiącego podstawę do naliczenia przedmiotowej opłaty. Po przytoczeniu treści przepisów art. 4 pkt 16, art. 150 ust. 1 i 2, art. 151 ust. 1, art. 152 ust. 2, art. 153 ust. 1, art. 154 ust. 1 i art. 156 ust. 1 u.g.n. organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie rzeczoznawca majątkowy wybrał podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Zdaniem Kolegium biegły właściwie uzasadnił wybór przyjętej metody wyceny nieruchomości. Odwołując się do judykatury organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w przypadku zastosowania ww. metody operat szacunkowy powinien opierać się na właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących. Zaznaczono, że nieruchomości podobne (porównawcze) nie muszą być pod względem cech rynkowych identyczne z wycenianą nieruchomością. Warunkiem koniecznym dla uznania nieruchomości za podobną i przyjęcia jej wartości za miarodajną dla określenia wartości oszacowanego gruntu jest istnienie więzi polegającej na podobieństwie, a nie tożsamości. W ocenie Kolegium wybrane przez rzeczoznawcę nieruchomości porównawcze są nieruchomościami porównywalnymi z wycenianą w rozumieniu art. 4 pkt 16 u.g.n. Innymi słowy, przyjęte do porównania nieruchomości spełniają kryterium podobieństwa. Wskazano, że biegły na s. 14 operatu podał, iż dane do obliczeń przyjął na podstawie analizy transakcji rynkowych dokonanych na rynku lokalnym, tj. w gminie C. i gminach okolicznych. Dane do obliczeń biegły uzyskał na podstawie wglądu do aktów notarialnych. Transakcje zostały skorygowane o trend zmiany cen, który ustalono na podstawie badań matematycznych opracowanej w programie komputerowym Walor. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z informacją zawartą na s. 22-23 operatu znane ceny transakcyjne sprzedawanych nieruchomości porównywalnych z wycenianą pokazują, że przy przejściu na wskaźnik powierzchniowy oszacowana wartość nieruchomości znajduje się na poziomie około 253 zł/m po podziale, przy uwzględnieniu charakteru nieruchomości, jej lokalizacji i innych cech, mieści się w przedziale odnotowanych cen sprzedaży nieruchomości w zależności od jej powierzchni na rynku lokalnym. Uznano tym samym, że określona wartość rynkowa dla poszczególnych działek odpowiada sytuacji na rynku lokalnym. Wskazano następnie, że z uwagi na fakt, iż dane z rynku lokalnego nie pozwoliły na oszacowanie podejściem porównawczym działki o powierzchni około 0,5 ha, biegły zastosował rozwiązanie z § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1832) - dalej: "Rozporządzenie", tj. określeniu parametrycznym, przyjmując za podstawę wartość określoną dla stanu nieruchomości po podziale, z uwzględnieniem współczynnika zmiany wartości nieruchomości na skutek jej podziału oraz kosztów podziału, według wskazanego w ww. przepisie wzoru. Kolegium zaznaczyło, że gdyby istniała wystarczająca ilość transakcji z miejscowości S. to zapewne rzeczoznawca przyjąłby do porównania wyłącznie transakcje z tej miejscowości. Natomiast w przypadku braku wystarczającej ilości transakcji rzeczoznawca "poszukuje" transakcji w pobliskich miejscowościach. Organ odwoławczy wyjaśnił, że różnice między nieruchomościami porównawczymi a nieruchomością wycenianą są weryfikowane, korygowane w procesie wyceny. Zwrócono uwagę, że w procesie tym rzeczoznawca uwzględnił - wbrew twierdzeniom Strony - cechy rynkowe nieruchomości wpływające na jej cenę. Rzeczoznawca wyjaśnił, że wskazany zespół cech został wyłoniony na podstawie wyników badań preferencji nabywców nieruchomości. Do cech tych nabywcy zaliczyli: lokalizację, rodzaj i jakość drogi dojazdowej, wielkość działki, jej przeznaczenie oraz uzbrojenie terenu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium wskazało, że biegły ustosunkował się do wniesionych w toku postępowania uwag do operatu, wyjaśniając (w piśmie z 28 lipca 2025 r.) m.in., że generalną zasadą rynku nieruchomości jest wzrost wartości 1 m2 gruntu w zależności od powierzchni. W przypadku podziałów, gdzie wydzielana jest mniejsza ilość działek (poniżej 10) wzrost wartości na takim rynku nieruchomości jak S. jest trudny do uchwycenia w odpowiedniej ilości transakcji. Sytuacja taka nie pozwala jednak na jednoznaczne stwierdzenie, że wzrost wartości nie występuje. Dla takich sytuacji przewidziano procedurę obliczeniową zawartą w § 36 Rozporządzenia, którą to procedurę w przedmiotowym operacie zastosowano. Ponadto biegły odniósł się również do kwestii dojazdu do drogi publicznej od szacowanych działek. Zaznaczono, że prawne rozwiązanie tego zagadnienia zostało uregulowane w decyzji podziałowej, natomiast w wycenie w podejściu porównawczym przyjęto cechę rynkową "dojazd" i określono ją jako "zły", co oznacza, że była to cecha zmniejszająca wartość nieruchomości, z uwagi na konieczność ustanowienia służebności lub sprzedaży udziałów w drodze wewnętrznej. Podsumowując Kolegium pozytywnie oceniło operat szacunkowy, a jego zapisy za niebudzące zastrzeżeń pod względem merytorycznym i formalnym. Organ odwoławczy podkreślił, że doboru nieruchomości do porównania dokonuje rzeczoznawca, kierując się własnym uznaniem, wiedzą i przyjętymi standardami, z tym że ma obowiązek swój wybór odpowiednio uzasadnić. W ocenie Kolegium wyjaśnienia zawarte w opinii rzeczoznawcy pozwalają w sposób jednoznaczny ocenić sposób szacowania nieruchomości i metodę dojścia do ustalonej w opinii wartości nieruchomości przed i po podziale geodezyjnym. Uzasadnienie operatu szacunkowego organ odwoławczy uznał za wystarczające dla uznania wyceny nieruchomości za wiarygodną. Zwrócono uwagę, że operat szacunkowy został sporządzony przez osobę legitymującą się odpowiednimi uprawnieniami oraz wiedzą fachową i pod względem formalnym nie budzi zastrzeżeń, ponadto został przygotowany zgodnie z przepisami i standardami zawodowymi określonymi w u.g.n. Wywód dokonany przez rzeczoznawcę Kolegium oceniło jako przeprowadzony zgodnie z zasadami logiki i racjonalności. W skardze na decyzję Kolegium P.G., wnosząc o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił jej: 1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) - dalej: "k.p.a.". Zdaniem Skarżącego organ nie przeprowadził wszechstronnej oceny materiału dowodowego i bezkrytycznie przyjął operat szacunkowy jako podstawę rozstrzygnięcia. Tymczasem, zgodnie z art. 80 k.p.a. organ ma obowiązek ocenić wartość dowodową operatu szacunkowego, a nie ograniczyć się do powołania jego wniosków - w niniejszej sprawie brak jest jakiejkolwiek realnej weryfikacji poprawności i rzetelności operatu. 2. naruszenie art. 98a ust. 1 u.g.n. Podkreślono, że ustalenie opłaty adiacenckiej jest możliwe wyłącznie w przypadku rzeczywistego wzrostu wartości nieruchomości. Tymczasem w niniejszej sprawie organ sam wskazuje na brak wystarczających danych rynkowych i brak możliwości jednoznacznego stwierdzenia wzrostu wartości. Mimo tego ustalono opłatę, co stanowi rażące naruszenie przepisu. 3. oparcie rozstrzygnięcia na hipotetycznym modelu zamiast danych rynkowych. Zdaniem Skarżącego, skoro operat szacunkowy został sporządzony z wykorzystaniem mechanizmów przewidzianych w § 36 Rozporządzenia to oznacza to brak wystarczających danych rynkowych. Wycena oparta na modelu teoretycznym nie stanowi tym samym wiarygodnego dowodu rzeczywistego wzrostu wartości nieruchomości, co narusza art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego w oparciu o rzeczywiste dane rynkowe. 4. sprzeczność ustaleń organu z zasadami logiki. Skarżący wskazał, że organ przyjmuje, iż nieruchomości nie posiadają bezpośredniego dostępu do drogi publicznej i konieczne jest ustanowienie służebności - co stanowi czynnik obniżający wartość nieruchomości, podczas gdy organ jednocześnie przyjmuje wzrost jej wartości. Stanowi to oczywistą sprzeczność w uzasadnieniu decyzji. 5. nieprawidłowe przerzucenie ciężaru dowodu na stronę. Odnosząc się do stanowiska organu, że Skarżący powinien przedstawić kontropinię, zwrócono uwagę, że to na organie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek do ustalenia opłaty adiacenckiej, w szczególności rzeczywistego wzrostu wartości nieruchomości. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że w niniejszej sprawie brak jest jednoznacznych i wiarygodnych dowodów potwierdzających wzrost wartości nieruchomości. Z materiału dowodowego wynika wręcz przeciwnie, że: a) brak jest odpowiednich danych rynkowych, b) zastosowano model teoretyczny zamiast rzeczywistych transakcji, c) nieruchomości nie posiadają dostępu do drogi publicznej, d) konieczne jest ustanowienie służebności. Zdaniem Skarżącego okoliczności te wskazują, że nie tylko nie wykazano wzrostu wartości nieruchomości, ale istnieją przesłanki świadczące o jej obniżeniu. Zarzucono, że organ nie dokonał samodzielnej oceny operatu szacunkowego, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji decyzja została wydana bez spełnienia podstawowej przesłanki wynikającej z art. 98a u.g.n. Zdaniem Skarżącego w niniejszej sprawie nie tylko nie wykazano wzrostu wartości nieruchomości, ale materiał dowodowy wskazuje na okoliczności przemawiające za jej obniżeniem. Końcowo Skarżący zwrócił uwagę, że jego stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, iż operat szacunkowy podlega ocenie organu jak każdy inny dowód i nie może być przyjmowany bezkrytycznie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Do twierdzeń organu odwoławczego zawartych w odpowiedzi na skargę Skarżący ustosunkował się w piśmie procesowym z 13 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 20 lutego 2026 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Choczewo z 9 października 2025 r. ustalającą P.G. opłatę adiacencką w wysokości 8.970 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w obrębie [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0.5268 ha, dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...], na skutek podziału tej nieruchomości zatwierdzonego ostateczną decyzją Wójta Gminy Choczewo z 28 maja 2025 r. wydaną na wniosek Skarżącego, która stała się ostateczna i podlega wykonaniu z dniem 24 czerwca 2025 r. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.), która w art. 98a stanowi, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 30% różnicy wartości nieruchomości. Wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Przepisy art. 144 ust. 2, art. 146 ust. 1a, art. 147 i art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio (ust. 1). Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1. Do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne (ust. 1a). Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Stan nieruchomości przed podziałem przyjmuje się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a stan nieruchomości po podziale przyjmuje się na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne, przy czym nie uwzględnia się części składowych nieruchomości. Wartość nieruchomości przyjmuje się jako sumę wartości działek możliwych do samodzielnego zagospodarowania wchodzących w skład nieruchomości podlegającej podziałowi (ust. 1b). Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że ustalenie opłaty adiacenckiej jest możliwe w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek: 1) dokonano ostatecznego (prawomocnego) podziału nieruchomości na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres trwania użytkowania, 2) w dniu, w którym orzeczenie o podziale stało się ostateczne (prawomocne), obowiązywała uchwała rady gminy ustalająca wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej, 3) nie upłynął okres trzech lat liczony od dnia, w którym orzeczenie o podziale stało się ostateczne (prawomocne), 4) podział nieruchomości spowodował wzrost jej wartości rynkowej. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że decyzją z 28 maja 2025 r. Wójt Gminy Choczewo, działając na wniosek Skarżącego, zatwierdził projekt podziału działki nr [...] (o powierzchni 0,5268 ha) położonej w obrębie [...], gmina C., w wyniku którego powstały działki: nr [...] (o powierzchni 0,0657 ha), nr [...] (o powierzchni 0,0796 ha), nr [...] (o powierzchni 0,0772 ha) i nr [...] (o powierzchni 0,3043 ha). Decyzja ta stała się ostateczna 24 czerwca 2025 r. W tej dacie obowiązywała uchwała Nr XII/87/11 Rady Gminy Choczewo z dnia 21 grudnia 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...] położonej w obrębie [...] w gminie C. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2012 r., poz. 503), w której ustalono stawkę procentową służącą do naliczania opłaty z tytułu wzrostu wartości terenu przeznaczonego na zabudowę na 30% (§ 6). Organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w dniu 30 czerwca 2025 r. Z treści art. 98a ust. 1 u.g.n. wynika, że przy ustalaniu opłaty adiacenckiej stosuje się odpowiednio art. 146 ust. 1a tej ustawy, a tym samym ustalenie tej opłaty następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Wyceny nieruchomości dla potrzeb określenia opłaty adiacenckiej dokonuje rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym, sporządzonym zgodnie z zasadami wyrażonymi w przepisach rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz. U. z 2023 r., poz. 1832). Ustalenie opłaty adiacenckiej zależy od wykazania przez powołanego przez organ rzeczoznawcę majątkowego w sporządzonej opinii wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem. Operat szacunkowy jako dowód z opinii biegłego jest istotnym dowodem w sprawie dotyczącej ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Jak każdy inny dowód podlega on ocenie, z tym jednak zastrzeżeniem, że ani organy administracji publicznej ani sądy administracyjne nie mogą ingerować w merytoryczną część operatu, gdyż nie dysponują wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Rzeczą organów jest zbadanie czy operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami, czy opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości oraz czy jest logiczny i zupełny. Jest to ważny element zebrania, rozpatrzenia i oceny tego dowodu (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Zatem organ administracji publicznej i sąd administracyjny powinny dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać, czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, czy nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Ocena wartości dowodowej operatów jest możliwa przez organ administracji publicznej i sąd administracyjny w sytuacji, gdy prosta analiza ich treści budzi wątpliwości co do ich spójności, logiczności, zupełności, nieścisłości, pominięciu istotnych dla ustalenia wartości nieruchomości elementów. Jedynie w takiej sytuacji prawidłowo pod względem formalnym sporządzony operat może budzić uzasadnione wątpliwości i wymagać wyjaśnienia. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"), które zapadło na tle poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 555) operat szacunkowy powinien spełniać wymogi formalne określone w tym rozporządzenia oraz opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących. Operat szacunkowy powinien zawierać też dane niezbędne dla oceny jego rzetelności i jednocześnie podawać okoliczności konieczne do oceny adekwatności operatu do okoliczności danej sprawy (zob. wyroki: z 30 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1215/18, z 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1126/14, z 13 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 374/07, czy z 8 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 2012/06, przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w judykaturze (prezentowane również w zaskarżonej decyzji), że o wyborze podejścia i metody szacowania nieruchomości decyduje rzeczoznawca majątkowy zgodnie z art. 154 ust. 1 u.g.n. Również tylko rzeczoznawca decyduje o doborze nieruchomości, które uznaje za podobne do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny i które przyjmuje do porównania (zob. wyrok NSA z 17 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 1012/24). Do zakresu wiadomości specjalnych należy zatem dobór nieruchomości podobnych do porównań. Zdefiniowanie rynku, jego obszaru i przeprowadzona analiza, w tym także dotycząca określania cech i ich wpływu na cenę nieruchomości, to również wiedza specjalna o charakterze ekonomicznym, a nie prawnym. W sytuacji, kiedy wartość nieruchomości jest określana przez biegłego, zastrzeżenia co do wyceny, w tym doboru i analizy cech nieruchomości stanowią zatem wkraczanie w wiadomości specjalne (zob. wyrok NSA z 27 sierpnia 2025 r. sygn. akt I OSK 2235/23). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w sporządzonym 1 lipca 2025 r. operacie szacunkowym (będącym głównym dowodem w kontrolowanej sprawie) rzeczoznawca majątkowy ustalił przeznaczenie nieruchomości zgodnie z obowiązującym od 2012 r. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą nr XXII/87/11 Rady Gminy Choczewo z dnia 21 grudnia 2011 r. jako teren zabudowy letniskowej i usługowej (ML/U). W § 4 ust. 3 pkt 1 tej uchwały przeznaczenie terenu określono jako: teren zabudowy letniskowej i usługowej; w ramach zabudowy usługowej: usługi turystyki (w tym m.in.: spa, pensjonaty), usługi sportu, usługi handlu detalicznego o maksymalnej powierzchni sprzedaży 50 m2 na działce, usługi gastronomii, usługi zdrowia, usługi kultury i rozrywki, biura, pracownie, kancelarie i gabinety oraz mieszkania integralnie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, o których mowa w § 2 uchwały. Rzeczoznawca majątkowy dokonał oszacowania wartości działki nr [...] na dzień 28 maja 2025 r., tj. na dzień wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, natomiast powstałych po podziale działek nr [...], [...], [...] i [...] na dzień 24 czerwca 2025 r., tj. na dzień, w którym decyzja podziałowa stała się ostateczna. Na s. 10 operatu szacunkowego rzeczoznawca majątkowy wyjaśnił, że rynek lokalny obrębu S. po rozszerzeniu o porównywalne miejscowości okoliczne strefy nadmorskiej po aktualizacji cen na okres czerwca 2025 r. wykazuje odpowiednią ilość transakcji obrotu nieruchomościami gruntowymi podobnymi, przy jednoczesnej odpowiedniej aktualizacji cen transakcyjnych na datę sprzedaży nieruchomości. Dlatego też przy szacowaniu wartości rynkowej autor operatu do porównania użył transakcji sprzedaży nieruchomości gruntowych, uwzględniając przy szacowaniu różnice cech rynkowych przyjętych do porównania wpływających na ich wartość na rynku. Natomiast na s. 14 operatu szacunkowego biegły wskazał, że oszacowanie różnicy wartości rynkowej dla stanu nieruchomości po podziale nastąpiło z zastosowaniem podejścia porównawczego, metodą korygowania ceny średniej dla działek po podziale. Dane do obliczeń w metodzie porównawczej przyjęto na podstawie analizy transakcji rynkowych dokonanych na rynku lokalnym, tj. w gminie C. i gminach okolicznych. Dane do obliczeń uzyskano na podstawie wglądu do aktów notarialnych. Transakcje zostały skorygowane o trend zmiany cen, który ustalono na podstawie badań matematycznych opracowanej w programie komputerowym Walor. Należy zauważyć, że większość ze sformułowanych w skardze zarzutów dotyczy w istocie tej sfery operatu, która obejmuje wiadomości specjalne. Do podnoszonych na etapie postępowania administracyjnego zastrzeżeń odniósł się zarówno biegły (pisma z 28 lipca 2025 r., z 30 lipca 2025 r. i z 5 sierpnia 2025 r.), jak i Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 6-7). Należy zwrócić uwagę, że przy dokonaniu wyceny rzeczoznawca majątkowy uwzględnił fakt, iż powstałe w wyniku podziału działki nie mają dostępu do drogi publicznej, na co sam wskazał w piśmie z 5 sierpnia 2025 r. Na s. 19 operatu, przy opisywaniu przyjętych cech rynkowych, biegły wskazał, że wartość cechy dojazdu została określona jako "zła", co oznacza wymóg ustanowienia służebności. I właśnie taką wartość przypisano w operacie szacunkowym przedmiotowym nieruchomościom. A zatem, przy szacowaniu wartości nieruchomości cecha ta pomniejszała ich wartość. Jednakże była to jedna z kilku cech, które wszystkie łącznie wpłynęły na wartość nieruchomości. Nie można tym samym zgodzić się ze Skarżącym, że skoro jedna z cech została określona jako zła to nie można mówić o wzroście wartości nieruchomości po podziale. Należy podkreślić, że końcowo (po uwzględnieniu wszystkich cech) wartość nieruchomości po podziale wzrosła w stosunku do sytuacji przed podziałem, co dowiódł przedłożony w sprawie operat szacunkowy. Podzielając przedstawione wyżej poglądy dotyczące operatu szacunkowego i jego treści formalnej oraz merytorycznej Sąd stwierdził, że kluczowy dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy operat szacunkowy sporządzony 1 lipca 2025 r. przez rzeczoznawcę majątkowego P.N. jest prawidłowy pod względem formalnym i mógł stanowić podstawę ustalenia kwestionowanej przez Skarżącego opłaty adiacenckiej. Operat szacunkowy autorstwa P.N. nie budzi wątpliwości Sądu w sferze doboru nieruchomości przyjętych do porównania i ich oszacowania. W ocenie Sądu dobór nieruchomości podobnych, jak również ustalenie cech, mających wpływ na wartość nieruchomości, zostały przez rzeczoznawcę przekonująco wyjaśnione, zaś Skarżący nie zdołał ich zasadnie podważyć. Na uwzględnienie nie zasługiwał stawiany organom zarzut, że przerzuciły one ciężar udowodnienia braku wzrostu wartości nieruchomości na Skarżącego. W powyższym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażona w przytoczonej regulacji zasada prawdy obiektywnej znajduje swoje odzwierciedlenie w realizacji obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, która została sformułowana w art. 77 § 1 k.p.a. Niewątpliwie, nałożony w tym przepisie obowiązek zobowiązuje organ do czynnego działania w postępowaniu wyjaśniającym, polegającego na poszukiwaniu dowodów pozwalających na dojście do prawdy obiektywnej. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty adiacenckiej to sporządzany przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy jest niezbędnym i podstawowym dowodem pozwalającym na ustalenie wartości nieruchomości. Jak już wyżej wskazano, z art. 156 ust. 1 u.g.n. wynika, że rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Dlatego też uznać należy, że orzekające w sprawie organy, stosownie do wymogu art. 80 k.p.a., istotną w niniejszej sprawie okoliczność oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Z tych przyczyn wszystkie zarzuty skargi dotyczące uchybień procesowych uznać należy za niezasadne, ponieważ - co jest kluczowe w niniejszej sprawie - nie została podważona zgodność z prawem operatu szacunkowego stanowiącego opinię biegłego. Ocena prawidłowości operatu należy do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. Podważenie prawidłowości operatu szacunkowego mogłoby nastąpić w ramach oceny dokonywanej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych na podstawie art. 157 ust. 1 i 1a u.g.n. O taką zaś ocenę może wystąpić każdy, przepis art. 157 ust. 1 u.g.n. nie zawiera w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń podmiotowych, przy czym - co należy podkreślić - nie można oczekiwać takiego wystąpienia od organów administracji, skoro w ich ocenie operat nie wzbudził wątpliwości co do jego prawidłowości. Dopuszczalne jest także złożenie, przez kwestionującego operat szacunkowy sporządzony przez biegłego, kontroperatu. W niniejszej sprawie na etapie postępowania administracyjnego Skarżący nie podjął działań, aby dowieść nieprawidłowości sporządzonego na potrzeby niniejszego postępowania operatu szacunkowego z 1 lipca 2025 r. W związku tym polemika Strony z ustaleniami biegłego, nie poparta żadnym dowodem świadczącym o jego wadliwości merytorycznej, czy to w postaci negatywnej opinii organizacji rzeczoznawców majątkowych, czy też sporządzonego na zlecenie Skarżącego kontroperatu, jest niewystarczająca do podważenia wyceny sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego P.N. Jeszcze raz należy powtórzyć, że zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. O potrzebie weryfikacji operatu, o jakiej mowa w art. 157 ust. 1 u.g.n., decyduje zatem powstanie po stronie organu uzasadnionych wątpliwości co do jego prawidłowości. Samo zaś żądanie strony dokonania takiej weryfikacji i zgłaszane zarzuty wobec operatu są niewystarczające dla zlecenia przez organ oceny prawidłowości jego sporządzenia. W ocenie Sądu sporządzony w niniejszej sprawie operat szacunkowy autorstwa P.N. odpowiada wymogom formalnym określonym w przepisach u.g.n. i Rozporządzenia, jest kompletny i logiczny. W konsekwencji mógł on stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Podsumowując należy stwierdzić, że organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w zgodzie z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gromadząc kompletny materiał dowodowy, który następnie został prawidłowo oceniony. Zdaniem Sądu Kolegium dokonało prawidłowych ustaleń faktycznych, do których zastosowało właściwe przepisy prawa materialnego, tj. u.g.n. i Rozporządzenia, a obszerne uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom stawianym przez art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się końcowo do argumentacji Skarżącego, że zainicjowany przez niego podział nieruchomości miał jedynie charakter organizacyjny, porządkujący (uregulowanie stanu prawnego nieruchomości wewnątrz rodziny), przez co organ w ogóle nie powinien ustalać opłaty adiacenckiej, należy zauważyć, że jest to w istocie argumentacja natury aksjologicznej. Natomiast sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji publicznej kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa ustrojowego, materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd administracyjny nie może kierować się względami słuszności, celowości czy zasadami współżycia społecznego (zob. wyrok NSA z 25 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1403/08). Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.[pic]

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 kwietnia 2026
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/ Justyna Dudek-Sienkiewicz Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny