II SA/Gd 356/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 18 lutego 2026 r. nr SKO.421.16.2026 w sprawie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.

P. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Słupska w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 26 sierpnia 2025 r. P. T. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Słupsku wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna A. T. na okres świadczeniowy 2025/2026. Decyzją z 15 września 2025 r. nr MOPR.VI.530.000353.2025 organ przyznał Wnioskodawczyni świadczenie z funduszu alimentacyjnego na syna w kwocie 493,89 zł miesięcznie na okres od 2025-10-01 do 2026-09-30. Po rozpatrzeniu odwołania Wnioskodawczyni decyzją z 24 października 2025 r. nr SKO.421.216.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zlecił powtórną weryfikację dochodów członków rodziny z uwzględnieniem poszczególnych tytułów ich uzyskania, przeprowadzenia stosownego wyliczenia, w sposób przystępny, wyjaśniając mechanizm rozliczenia. W związku z zaleceniami organu odwoławczego w dniu 5 grudnia 2025 r. organ I instancji ponownie wezwał Wnioskodawczynię do przedstawienia dokumentu określającego datę zakończenia zatrudnienia w firmie "A. Sp. z o.o. Sp.k.". W odpowiedzi na wezwanie w dniu 18 grudnia 2025 r. Wnioskodawczyni stawiła się i przedłożyła zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące okresów ubezpieczenia społecznego. Z dokumentu wynika, że ostatnie wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w spółce A. zostało wypłacone w lutym 2025 r. Następnie, przy nadal trwającym zatrudnieniu (co potwierdza weryfikacja danych w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego - na dzień 30 grudnia 2025 r. Wnioskodawczyni figurowała jako osoba zatrudniona), nabyła prawo do zasiłków oraz innych świadczeń wypłacanych przez ZUS. Nie przedłożono żadnych dokumentów potwierdzających zakończenie stosunku pracy, takich jak: świadectwo pracy, wypowiedzenie umowy lub rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Ponadto, z informacji uzyskanych z Krajowego Rejestru Zadłużonych wynika, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki "A. Sp. z o.o. Sp.k." z 1 lipca 2025 r. został zwrócony (obwieszczenie Sądu Rejonowego Poznań-Stare Miasto z 10 października 2025 r.), następnie w dniu 30 września 2025 r. złożono kolejny wniosek o ogłoszenie upadłości. Jednocześnie do dnia sporządzenia decyzji nie została ogłoszona upadłość wskazanego podmiotu. Decyzją z 7 stycznia 2026 r. nr MOPR.VI.530.000007.2026 organ przyznał Wnioskodawczyni świadczenie z funduszu alimentacyjnego na syna w kwocie 493,89 zł miesięcznie na okres od 2025-10-01 do 2026-09-30. W uzasadnieniu organ wskazał, że ustalono, iż Wnioskodawczyni spełnia przesłanki określone w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej jako "ustawa") do przyznania ww. świadczenia. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1209,00 zł. Do dochodu za 2024 r. wliczono: (1) dochód Wnioskodawczyni opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne (dochód z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w trakcie zatrudnienia): 31909,78 zł (dochód - 31 909,78 zł, minus podatek należny - 0,00 zł, minus składka na ubezpieczenie społeczne - 0,00 zł, minus składka na ubezpieczenie zdrowotne - 0,00 zł); (2) dochód Wnioskodawczyni (dochód ze spółki A.) - przychody wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne: 7312,55 zł (dochód - 8800,73 zł, minus należny podatek - 0,00 zł, minus składka na ubezpieczenie społeczne - 764,96 zł, minus składka na ubezpieczenie zdrowotne - 723,22 zł); (3) zwrot z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci - 1112,04 zł; (4) alimenty otrzymane od komornika sądowego - 828,16 zł. Przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę ustala się dzieląc łączną kwotę dochodów uzyskanych przez wszystkich członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy przez liczbę 12 miesięcy oraz przez liczbę członków w rodzinie. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ww. ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Natomiast utrata dochodu (art. 2 pkt 17 lit. c) oznacza to utratę dochodu spowodowaną: utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepisy wykonawcze do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowią, iż do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń należy dołączyć dokument (w tym oświadczenie) określający datę i fakt utraty dochodu (zatrudnienia), który w niniejszej sprawie nie został przedłożony. W ocenie organu, sam proces upadłości nie powoduje rozwiązania, czy wygaśnięcia stosunków pracy i nie wiąże się ze zwolnieniem pracownika. Jeżeli strony umowy nie rozwiążą jej w jednym z trybów wskazanych w art. 30 § 1 Kodeksu pracy (m.in. za wypowiedzeniem czy porozumieniem stron), to umowa o pracę trwa nadal. Fakt złożenia do sądu wniosku o upadłość nie jest równoznaczny ze zwolnieniem pracownika i nie powoduje utraty dochodu zgodnie z ww. art. 9 ust. 3 ustawy. Wobec czego kwotę dochodu za rok 2024 ze spółki A. w wysokości 7312.55 zł należy uwzględnić wyliczając dochód rodziny. W związku z powyższym miesięczny dochód rodziny Wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę wyniósł: 1715,11 zł (31909,78 zł + 7312,55 zł + 1112,04 zł + 828,16 zł = 41162,53 zł / 12 m-cy = 3430,21 zł / 2 osoby), czyli przekroczył kryterium dochodowe o kwotę 506,11 zł. Zgodnie zaś z art. 10 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 1000 zł. Zgodnie z art. 9 ust. 2a ww. ustawy w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę, o której mowa w ust. 2, o kwotę nie wyższą niż kwota świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do tego świadczenia, świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje w wysokości różnicy między kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W niniejszej sprawie wysokość różnicy pomiędzy kwotą świadczenia, a kwotą o którą przekroczony został dochód na osobę w rodzinie wynosi 493,89 zł (1000,00 zł minus 506,11 zł). Po rozpatrzeniu odwołania Wnioskodawczyni decyzją z 18 lutego 2026 r. nr SK0.421.16.2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 9 ust. 1, 1a, 2, 2a, 2b ustawy i przypomniał, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie zawiera własnej definicji "dochodu rodziny" i w tym zakresie odsyła do definicji zamieszczonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jako "u.ś.r."). Następnie Kolegium przypomniało ustalenia organu I instancji oraz wskazało, że w toku postępowania Wnioskodawczyni podnosiła, że organ błędnie uwzględnił przy badaniu kryterium dochodowego jej dochód z tytułu zatrudnienia w spółce A. Wskazała, że jej dotychczasowy pracodawca złożył wniosek o upadłość, a ona już u niego nie pracuje. Jednakże z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wnioskodawczyni nadal pozostaje w zatrudnieniu w spółce A. Potwierdza to pismo ZUS z 10 grudnia 2025 r. W jego treści wskazano, że Wnioskodawczyni jest zatrudniona w A. sp. z o.o. sp. k. nieprzerwanie od 2 listopada 2023 r. Powyższe potwierdza znajdujący się w aktach wydruk informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne. O utracie dochodu z tytułu zatrudnienia w ww. spółce nie może być zatem mowy. Tym samym organ pierwszej instancji zasadnie uwzględnił w ramach przeprowadzonych wyliczeń dochód strony z tytułu zatrudnienia w A. sp. z o.o. sp. k. Analizując postępowanie organu I instancji Kolegium stanęło na stanowisku, że orzekając w niniejszej sprawie dokonał on właściwej oceny stanu faktycznego i wykładni obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało prawidłowo i nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy. Reasumując, w ocenie Kolegium, zaskarżona decyzja jest prawidłowa i zgodna z prawem. W skardze na powyższą decyzję Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie zgadza się z nią, jest ona niezasadna oraz krzywdząca, ponieważ nie uwzględnia w pełni sytuacji życiowej oraz materialnej Skarżącej. Zdaniem Skarżącej, decyzja została wydana na podstawie niepełnych lub błędnie ocenionych okoliczności faktycznych. Skarżąca wyjaśniła, że jej sytuacja finansowa i życiowa jest trudna, a przyznane oraz odmówione świadczenie ma istotne znaczenie dla jej funkcjonowania. Jest ona mamą, która samotnie wychowuje synka. Niestety w ostatnich latach jej życie pozmieniało się ze względu na to, że zachorowała poważnie na chorobę autoimmunologiczną ([...]). Przez prawie pół roku Skarżąca przebywała w szpitalu. Następnie jej pracodawca A. przekazał spółkę innej osobie, która zbankrutowała i nie ma z nikim od nich kontaktu. Skarżąca wskazała, że pisała już pisma do ZUS o wyrejestrowanie jej, ale niestety nie ma żadnych wieści w tej sprawie. Przez to, że w systemie Skarżąca widnieje jako ubezpieczona i zatrudniona w spółce A. organ I instancji przyjął, że jej zarobek wynosi więcej niż najniższa krajowa. Niestety od lipca 2026 r. Skarżąca otrzymuje tylko rentę z tytułu niezdolności do pracy. Od kilku miesięcy dostaję tylko 1064 zł, ponieważ dokonywane są potrącenia na MOPR oraz na komorników w depozyt. Dodatkowo Skarżąca otrzymuje tylko świadczenie 800+ na synka. Przez to świadczenia, które nie zostały przyznane lub zostały źle zasądzone, fundusz alimentacyjny, który został zasądzony wyrokiem sądu w kwocie 1000 zł Skarżąca otrzymuje tylko w kwocie niecałe 500 zł. Przez to został odmówiony zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. Skarżąca wskazała w szczególności, że jej sytuacja dochodowa nie pozwala na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych; ponosi wysokie koszty leczenia, utrzymania, opieki nad dzieckiem. Organ nie wziął pod uwagę wszystkich przedstawionych przez Skarżącą dowodów lub ocenił je w sposób niewłaściwy, co doprowadziło do wydania niesprawiedliwej decyzji. W konsekwencji, Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia/ zmianę decyzji zgodnie z wnioskiem oraz o wnikliwe przeanalizowanie sprawy z uwzględnieniem całokształtu sytuacji życiowej Skarżącej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 18 lutego 2026 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Słupska z 7 stycznia 2026 r. w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji są przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 79), dalej jako "ustawa". W myśl art. 9 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1665 zł, zwaloryzowanej zgodnie z ust. 2c-2f. (Przy czym ww. kwota obowiązuje od 1 stycznia 2026 r., bowiem wcześniej, w tym na dzień składania wniosku, wynosiła ona 1209 zł). W myśl art. 10 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 1000 zł. Zgodnie z art. 9 ust. 2a ww. ustawy w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę, o której mowa w ust. 2, o kwotę nie wyższą niż kwota świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do tego świadczenia, świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje w wysokości różnicy między kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Przedmiotem wniosku Skarżącej z 10 sierpnia 2026 r. (który wpłynął do organu w dniu 26 sierpnia 2026 r.) było ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej syna na okres świadczeniowy 2025/2026. Zatem okresem świadczeniowym jest okres od 30 września 2025 r. do 1 października 2026 r., dla którego istotnym jest dochód rodziny uzyskany w 2024 r. Przy obliczaniu dochodu rodziny ustawa odsyła w art. 2 pkt 5 do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jako "u.ś.r."). Ustalając dochód Skarżącej za 2024 r. wliczono: (1) dochód Wnioskodawczyni opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne (dochód z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w trakcie zatrudnienia): 31909,78 zł (dochód - 31 909,78 zł, minus podatek należny - 0,00 zł, minus składka na ubezpieczenie społeczne - 0,00 zł, minus składka na ubezpieczenie zdrowotne - 0,00 zł); (2) dochód Wnioskodawczyni (dochód ze spółki A.) - przychody wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne: 7312,55 zł (dochód - 8800,73 zł, minus należny podatek - 0,00 zł, minus składka na ubezpieczenie społeczne - 764,96 zł, minus składka na ubezpieczenie zdrowotne - 723,22 zł); (3) zwrot z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci - 1112,04 zł; (4) alimenty otrzymane od komornika sądowego - 828,16 zł. Do powyższych wyliczeń w zakresie kwoty dochodu za 2024 r. organy uwzględniły dochód ze spółki A. w wysokości 7312.55 zł. W związku z powyższym miesięczny dochód rodziny Wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę wyniósł: 1715,11 zł (31909,78 zł + 7312,55 zł + 1112,04 zł + 828,16 zł = 41162,53 zł / 12 m-cy = 3430,21 zł / 2 osoby), czyli przekroczył kryterium dochodowe o kwotę 506,11 zł. W niniejszej sprawie wysokość różnicy pomiędzy kwotą świadczenia, a kwotą o którą przekroczony został dochód na osobę w rodzinie wynosi 493,89 zł (1000,00 zł minus 506,11 zł), więc stosownie do treści art. 9 ust. 2 ustawy organy ustaliły Skarżącej świadczenie w tej wysokości. Osią sporu pomiędzy Skarżącą a orzekającymi w sprawie organami jest kwestia obliczenia dochodu rodziny Skarżącej w 2024 r. Skarżąca zarzuca, że organ błędnie uwzględnił przy badaniu kryterium dochodowego jej dochód z tytułu zatrudnienia w spółce A., gdyż jej dotychczasowy pracodawca złożył wniosek o upadłość, a ona już u niego nie pracuje. Jednakże zdaniem organów, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżąca pozostawała w zatrudnieniu w spółce A., że Skarżąca była zatrudniona w ww. spółce nieprzerwanie od 2 listopada 2023 r. Sąd przychyla się do stanowiska organów uznając, że ustalenie stanu faktycznego zostało dokonane prawidłowo. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie potwierdziło się stwierdzenie Skarżącej, iż nie pracuje w spółce A. Jak wynika ze znajdującego się w aktach organu I instancji zaświadczenia z ZUS z 16 września 2025 r. Skarżąca podlegała ubezpieczeniom społecznemu i zdrowotnemu od 2 listopada 2023 r. w wyniku zgłoszenia przez spółkę A. Powyższe potwierdza również pismo z ZUS z 10 grudnia 2025 r., z którego wynika, że od 18 lutego 2024 r. do 15 lipca 2024 r. Skarżąca pobierała zasiłek chorobowy – jako osoba zatrudniona. Natomiast od 16 lipca 2024 r. do 10 lipca 2025 r. Skarżąca pobierała świadczenie rehabilitacyjne – jako osoba zatrudniona. Jednocześnie skład orzekający podkreśla, że w żadnej mierze nie kwestionuje sytuacji życiowej Skarżącej, a w szczególności stanu zdrowia i potrzeb finansowych matki samodzielnie wychowującej dziecko. Jednakże treść dokumentów nie pozostawia wątpliwości, że w oficjalnych rejestrach ZUS Skarżąca pozostawała zatrudniona na podstawie umowy o pracę przez cały 2024 r. (nawet jeśli przez większość tego okresu de facto nie świadczyła pracy, lecz pobierała zasiłek chorobowy, a następnie świadczenie rehabilitacyjne). Wobec powyższego należało uznać, że - będąc związanymi treścią art. 9 ustawy - organy zasadnie przyznały Skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej syna na okres świadczeniowy 2025/2026 w kwocie 493,89 zł, a nie wyższej, jak wnioskowała o to Skarżąca. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z wnioskiem organu zawartym w odpowiedzi na skargę oraz wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącą.