II SA/Gd 246/18

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 14 maja 2018 r., skarżący M. W. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), oraz przedłożonych wraz z wnioskiem dokumentów źródłowych (odpisów: PIT-11 oraz PIT-37 za 2017 r. i rocznego raportu składek społecznych i zdrowotnych za 2017 r.) wynika, że wnioskodawca od 2016 r. jest osobą bezrobotną, uzyskującą dochody z najmu mieszkania w wysokości 1.200 zł miesięcznie, pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z partnerką oraz małoletnią córką. Łączne dochody wnioskodawcy ze stosunku pracy (wpłacone z FP i FGŚP) za ubiegły rok wyniosły 957,20 zł. Majątek wnioskodawcy stanowią dwa mieszkania o powierzchni 70 m2 i wartości 450.000 zł oraz 40 m2 i wartości 300.000 zł, działka letniskowa o powierzchni 600 m2 i wartości 40.000 zł, oszczędności w kwocie 10.000 zł, papiery wartościowe i inne prawa majątkowe o wartości 6.000 zł oraz samochód osobowy o wartości 12.000 zł, zaś majątek osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym stanowią zasoby finansowe w kwocie 2.000 zł. Do swoich zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawca zaliczył spłatę kredytu w wysokości 1.400 zł miesięcznie, czynsz w kwocie 800 zł miesięcznie, opłaty za media w wysokości 200 zł miesięcznie i wydatki na leczenie w kwocie 200 zł miesięcznie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 16 maja 2018 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisu zeznania podatkowego wykazującego dochody wnioskodawcy z najmu i dzierżawy oraz dochodów kapitałowych za rok 2017 (PIT-28, PIT-36, PIT-38), a w przypadku jego nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) odpisów wszystkich złożonych przez partnerkę wnioskodawcy zeznań podatkowych za rok 2017 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy (PIT-40A), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, c) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że wnioskodawca i jego partnerka posiadają obecnie status osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę lub jego partnerkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, e) zaświadczenia wystawionego przez bank o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę lub jego partnerkę miesięcznych rat kredytowych lub harmonogramu spłat obrazującego aktualne saldo zadłużenia i wysokość rat kredytowych za okres ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość innych zobowiązań finansowych wnioskodawcy i jego partnerki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, dostawców mediów i innych podmiotów), f) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę lub jego partnerkę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), g) dokumentów potwierdzających wydatki poniesione przez wnioskodawcę lub jego partnerkę w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (odpłatne świadczenia medyczne i zakup leków), h) oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawcę lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) oraz świadczenia wychowawczego (500 plus) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia (lub ich odmawiających) lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, i) oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawcę lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia (lub ich odmawiających). Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 21 maja 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu pozostało ono bez odpowiedzi. Wnioskodawca nie wykonał nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W dniu 29 maja 2018 r. wnioskodawca uiścił natomiast należny wpis od skargi w kwocie 100 zł. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Podkreślenia wymaga, iż wnioskodawca zadeklarował posiadanie zasobów finansowych w kwocie 16.000 zł (w tym oszczędności w wysokości 10.000 zł), nie podając żadnych powodów, dla których nie może uiścić z nich należnych w niniejszej sprawie kosztów sądowych, zaś wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących w pełny sposób jego rzeczywistą sytuację finansową uchylił się od wykonania tego wezwania, uiszczając jednocześnie należny wpis od skargi, od którego zwolnienia m.in. się ubiegał. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.